Blog3 Jul 2017

“Mos ji një grua”

Serbët e kanë pasur përherë të vështirë të përballen me gratë e pushtetshme, siç po e zbulon së fundmi dhe Ana Brnabiç.

Autor: Dejan Anastasijeviç
Printo

Kryeministrja e re serbe Ana Brnabic. Foto: Darko Vojinovic AP

Ndonjëherë është e vështirë të jesh një grua, por në disa vende është përherë e vështirë. Kryeministrja e re e Serbisë, Ana Brnabiç, po e pëson këtë mësim: edhe përpara se të betohej, deputetët e opozitës e quajtën një kukull, një bimë shtëpiake dhe një vazo.

Disa nga kritikat janë të justifikuara nga fakti se pushteti i vërtetë do të mbetet në duart e presidentit Aleksandër Vuçiç, i cili e zgjodhi vetëm Brnabiç për postin. Por duke parë seancën dy-ditore të konfirmimit në parlament, vihet re në mënyrë të pamohueshme se të paktën disa nofka lidhen vetëm me gjininë e saj.

Serbët gjithnjë e kanë pasur të vështirë të përballen me gra të pushtetshme, në meritë ose jo. Të marrim shembull Mira Markoviç, gruan e Sllobodan Millosheviç, e cila u urrye dhe përçmua më shumë se bashkëshorti.

Njerëzit ishin të mëdyshur për Millosheviçin, por Mira ishte gjerësisht jopopullore: mund të hyje në një lokal, të deklaroje “Mira është një kurvë!” dhe merrje pije falas. Ajo shihej si ligësia pas fronit dhe shumë [gabimisht] besojnë se bashkëshorti i saj ishte një idhëtar i devotshëm, por i korruptuar dhe manipuluar nga bashkëshortja. Ajo tani jeton në mërgim në Moskë.

Mbretëresha Draga Masin, gruaja e Mbretit Aleksandër Obrenoviç, kishte një reputacion të ngjashëm, por ishte më pak me fat në fund. Mbreti konsiderohej gjerësisht si qullash dhe Draga mendohej se haptazi drejtonte punët e shtetit.

Kur ajo u përpoq të merrte kontrollin e ushtrisë duke caktuar disa të afërm të ngushtë në pozicione kyçe në Stafin e Gjeneralëve, një grup oficerësh vendosën ta ndalonin dhe kryen puç. Ata i tejkaluan rojat dhe mësynë në pallat. Çifti mbretëror u fsheh në dollap, por më pas u gjetën, u qëlluan, u therën dhe u hodhën nga ballkoni drejt e në rrugë. Ishte viti 1903.

Përpara Mirës dhe Dragas ishte Yerina, Gruaja e despotit serb George Brankoviç, i cili sundoi në shekullin 15.

Legjenda thotë se ajo përdori punë të detyruar për të ndërtuar një fortesë të mrekullueshme me pamje nga qyteti Smederevo për veten dhe bashëkshortin dhe i drejtonte bujkrobërit aq ashpër saqë mori nofkën “Yerina e Mallkuara”, siç vazhdojnë ta quajnë në librat e shkollës. Kur George vdiq, ajo dyshohet se u helmua nga djali i tyre, Lazari.

Asgjë kaq e tmerrshme nuk duhet t’i ndodhë Brnabiç e cila, përveçse është e para kryeministre serbe në Serbinë post-komuniste, ka rastisur të jetë edhe një lesbike. Në fund të fundit, Serbia ka evoluar që nga Periudha e Mesjetës dhe ka përparuar pak edhe që nga rënia e Millosheviçit.

Por kryeministrja e re mund të presë mospëlqim nga opozita dhe nga vetë radhët e Vuçiç, të cilët e shohin si të turpshme vënien në krye të një personi që nuk u përket atyre. Në fakt, kjo mund të jetë një arsye përse Vuçiç zgjodhi Brnabiç si fillim: të ishte një rrufepritëse dhe të shmangte zemërimin e publikut si një shënjestër shumë e lehtë.

Mbetet për t’u parë nëse mandati i Brnabiç në krye do të ndihmojë gratë të përballen me më pak diskriminim.

Ligji i trajton të dyja gjinitë si të barabarta, por edhe statistikat zyrtare tregojnë se gratë kanë 14 për qind më pak gjasa të punësohen se burrat dhe me t’u punësuar ato fitojnë më pak dhe kanë më shumë gjasa të hiqen nga puna. Në disa profesione, si mësimdhënia, gratë përbëjnë 80 për qind të forcës punëtore, por më pak se 40 për qind e pozicioneve menaxhuese zihen nga femrat.

Kjo është mbase ajo që frymëzoi Nela Kuburoviç, ministren e drejtësisë dhe një nga vetëm katër gratë në kabinetin me 22 anëtare të Brnabiç, të printojë një poster me fjalët: “Është e rëndësishme të punosh me përgjegjësi dhe jo sikur je një grua,” në serbisht dhe anglisht krah portretit të saj.

Duket megjithatë se Kuburoviç u mbështet te Google Translate për ta përkthyer pasi versioni anglisht doli: “Është e rëndësishme të punosh me përgjegjësi dhe të mos jesh një grua.” Posteri u tall gjerësisht, por në këtë rast, Google Translate e kishte të drejtë.