Mes nervozizmit në rritje në Kosovën veriore me shumicë serbe, komandanti ii NATO-s thotë se aleanca është mëse gati të përballet me çfarëdolloj telashesh në rrugë.
Komandanti i Forcës së Përbashkët Aleate të NATO-s në Napoli, admirali James Fogo, ka thënë se NATO është gati të reagojë nëse incidente të dhunshme shpërthejnë në pjesën veriore me shumicë serbe të Kosovës – pasi një klerik ortodoks serb në Kosovë, Abati Sava Janjiç, paralajmëroi rrezik dhune “të organizuar” atje.
“Liderët politikë po përpiqen të zgjidhin disa çështje të vështira. Jo të gjithë pajtohen në demokracitë,” tha Fogo të mërkurën gjatë një turi të vendeve të NATO-s në Kosovë, citon faqja e lajmeve Kossev.
“Disa njerëz kanë tendencë t’i zgjidhin mosmarrëveshjet e tyre në rrugë. Unë rekomandoj fuqimisht që të mos e bëjnë këtë, ose nëse e bëjnë, ta zgjidhin paqësisht, si në të gjitha demokracitë e civilizuara,” shtoi Fogo.
Me forcën e saj paqeruajtëse KFOR, NATO do të mbetet një mbështetje për institucionet e Kosovës “në ruajtjen e një mjedisi të sigurt gjatë këtij muaji dhe në muajt e ardhshëm të vitit”, vazhdoi Fogo.
Deklarata e Fogos vjen pasi Abati i manastirit të famshëm të Visoki Deçanit postoi në llogaritë e tij në rrjetet sociale se ai ishte i shqetësuar nga thashethemet për përplasje të mundshme të organizuara në Kosovën e veriut, të projektuara për të çuar në një ndarje të shpejtë të territorit.
“Sot në Kosovë po qarkullojnë informacione shumë shqetësuese, mes tyre lajme për një skenar të mundshëm të një incidenti të ndërsjelltë në veri të Kosovës, i cili do të provokonte reagime në të dyja anët dhe do ta çonte Kosovën drejt një skenari ndarjeje.”
Janjiç tha se shpresonte që KFOR-i dhe NATO-ja të mbeten të vendosur për të ruajtur paqen.
“Shpresoj shumë që komuniteti ndërkombëtare, sidomos SHBA-ja dhe BE-ja, të mos lejojnë individë dhe grupe të papërgjegjshme në të dyja anët etnike që të provokojnë dhunë në të cilën njerëzit e pafajshëm mund të vuajnë dhe monumentet e vlefshme zhduken njësoj si në trazirat e vitit 2004 në Kosovë. Kjo do të jetë një pengesë e tmerrshme,” shtoi Janjiç.
Trazirat midis shumicës etnike shqiptare në Kosovë në vitin 2004 rezultuan me dëmtime të mëdha të vendeve të Kishës Serbe, si edhe shumë njerëz u larguan, kryesisht serbë.
Janjiç tha se edhe pse KFOR-i pohoi se ishte gati për të parandaluar dhunën, “mes njerëz ka shumë shqetësim”.
“Është shumë e rëndësishme që ky lajm shqetësues të hidhet poshtë nga të gjitha palët dhe të ketë një angazhim të ndërsjellë ndaj dialogut paqësor,” tha Abati.
Janjiç i bëri thirrje liderëve politikë në Serbi dhe Kosovë që të refuzojnë thirrjet për “ndarje territoriale dhe të marrin përsipër detyrimet për një dialog paqësor” dhe shtoi se, përndryshe, “ata do të duhet të mbajnë një përgjegjësi të madhe politike dhe morale”.
Presidenti serb Aleksandër Vuçiç i quajti postimet në Twitter të Janjiçit “thashetheme të pakuptimta”, megjithatë, duke hedhur poshtë fjalët për përplasje të organizuara të projektuara për të shpejtuar një ndarje etnike të Kosovës.
“Këto janë fjalë boshe. Ne do të udhëheqim një politikë paqeje dhe stabiliteti. Unë jam i përkushtuar që asnjë person nga veriu apo jugu i Kosovës të vuajë,” tha Vuçiç për Pink TV, duke shtuar se Serbia do të mbronte manastiret dhe kishat ortodokse në Kosovë, “si edhe ato në të cilat është Janjiçi”.
Megjithatë, paralajmërimi i Janjiçit është shoqëruar me një ndjenjë pakënaqësie në Kosovën e veriut, e stimuluar nga thashethemet e një marrëveshjeje ndarjeje që do t’i hapte rrugën Serbisë për njohjen e një Kosove të pavarur.
“Në Kosovë ka fjalë prej pothuajse 10 ditësh që punonjësit e institucioneve publike e kanë të ndaluar të shkojnë me pushime dhe se deri në fund të javës të gjithë presin ndërhyrjen e ROSU (forcat speciale të Kosovës) në Mitrovicën e Veriut dhe përplasje,” shkroi një aktivist serb i Kosovës, Dejan Nedeljkoviç, në Twitterin e tij.
Megjithatë, Fogo i NATO-s vuri në dukje se KFOR-i ka mëse mjaftueshëm paqeruajtës për t’u përballur me ndonjë trazirë.
“4,000 ushtarë të NATO-s që mbeten brenda territorit dhe në linjat administrative të Kosovës mbështeten, siç i quajmë ne ata, te forcat e reagimit të shpejtë. Pra, nëse është e nevojshme, ata do të përgjigjen dhe NATO është shumë e fortë brenda dhe jashtë Kosovës,” tha Fogo.
Ish-provincë me shumicë etnike shqiptare shpalli pavarësinë e saj nga Serbia në vitin 2008.
Megjithatë, pjesa veriore e vendit, duke përfshirë edhe pjesën veriore të qytetit të Mitrovicës, mbetet nën kontrollin efektiv të Beogradit.
Ndërsa Serbia refuzon ta njohë Kosovën si shtet, ajo është dashur të marrë pjesë në bisedimet e ndërmjetësuara nga BE-ja me autoritetet në Prishtinë që synojnë normalizimin e marrëdhënieve, në mënyrë që të ndjekë qëllimin e saj të anëtarësimit në BE.
Për më tepër, ndërsa integrimi i Serbisë në BE përparon, mbi Beogradin po rritet presioni për të zgjidhur përfundimisht marrëdhëniet me ish-provincën e tij të shkëputur, të cilën shumica e anëtarëve të BE-së e njohën një dekadë më parë.
Kombinuar me këtë presion, biseda për një shkëmbim territoresh – duke shkëmbyer zonat me shumicë shqiptare në Serbinë jugore për ato me shumicë serbe në veri të Kosovës – është ngritur sërish midis disa politikanëve serbë dhe kosovarë, edhe pse asnjëherë jo zyrtarisht.
Më 11 maj, Kisha Ortodokse nacionaliste e Serbisë u zotua me qeverinë e Beogradit që të mos njohë pavarësinë e Kosovës dhe as të bjerë dakord për ndonjë shkëmbim territori.
Në shkëmbimin e fundit të debatit midis Kishës dhe shtetit në lidhje me çështjen e Kosovës, peshkopi ortodoks serb i Kosovës, në një letër të hapur të publikuar në faqen zyrtare të Kishës më 25 korrik, tha se deklaratat e fundit të politikanëve për Kosovën “na mbushin zemrat me pasiguri dhe shqetësim”.
