Të mërkurën paradite, Instituti për Demokraci dhe Ndërmjetësim, IDM dhe Qendra e Gjenevës për Qeverisjen e Sektorit të Sigurisë, DCAF, prezantuan gjetjet e studimit mbi “Tejkalimin e hendekut midis sigurisë kibernetike dhe të drejtave të njeriut”.
Disa nga sfidat e identifikuara të sigurisë kibernetike në Shqipëri kanë të bëjnë me mungesën e trajtimit të kësaj çështjeje nën dritën e të drejtave të njeriut.
“Dokumenteve strategjikë të sigurisë kibernetike u mungon qasja e të drejtave të njeriut, ndërsa në dokumentet për të drejtat e njeriut mungon dimensioni i sigurisë kibernetike”, u shpreh Megi Reçi, hulumtuese e studimit.
Ky studim u zhvillua gjatë periudhës Dhjetor 2021 – Maj 2022 dhe u financua nga Ambasada Britanike. Ai trajton çështjet e të drejtave kryesore të njeriut që lidhen me sigurinë kibernetike, me fokus të drejtën e privatësisë, lirinë e shprehjes, mbrojtjen nga diskriminimi dhe lirinë e tubimit.
“I vetmi dokument strategjik i sigurisë kibernetike me qasje mbi të drejtat e njeriut rezultoi të ishte Plani i Veprimit 2018-2020 për një internet më të siguritë për fëmijët në Shqipëri,” shtoi Reçi.
Besmir Semanaj, ekspert i sigurisë kibernetike, u shpreh se mungesa e transparencës dhe indiferenca e institucioneve shtetërore në rastin e sulmeve kibernetike janë shenja të dështimit.
“Në rastet e sulmeve kibernetike të muajve të fundit kemi një çedim të shtetit,” tha Semanaj. “Shumë shqetësuese është mungesa e transparencës dhe mohimi i hakerimit për muaj me radhë,” shtoi eksperti lidhur me rastet e sulmeve kibernetike në vendin tonë.
“AKSHI u distancua nga përgjegjësia gjatë rastit të rrjedhës së databazave të vitit 2021. Nga ana tjetër kemi mungesë ndërgjegjësimi nga qytetarët për të dhënat që ato ndajnë,” tha Sara Kelmendi, hulumtuese e studimit.
Eksperti i sigurisë Semanaj shtoi se mungesa e transparencës sjell humbje të besimit të qytetarëve në institucionet përgjegjëse shtetërore.
“Qytetarët shqiptarë nuk e dinë akoma deri ku ka shkuar cënimi i të dhënave të tyre. Ata ndodhen në terr informativ”, tha Semanaj gjatë fjalës së tij.
Franziska Kopfler nga Qendra e Gjenevës për Qeverisjen e Sektorit të Sigurisë, DCAF, tha se këto dukuri po kthehen në një pandemi të dhunës kibernetike.
“Mungesa e sigurisë kibernetike ka impaktin e saj në demokraci,” tha Kopfler. “Nëse nuk bëhet diçka më shumë në lidhje më këto dukuri kjo tregon dështim të qeverisë,” shtoi ajo.
Kopfler theksoi se mungesa e investimit monetar për teknologjinë dhe investimeve në staf në çështjet e sigurisë kibernetike, si edhe mungesa e vëmendjes politike në këto çështje sjell anashkalimin e kësaj sigurie në agjendën politike.
“Mungesa e burimeve njerëzore dhe pajisjet teknike të vjetëruara reduktojnë efikasitetin e Njësisë së krimit kibernetik”, thuhet në studim.
