Sipas këtyre ndryshimeve, një rol më i madh monitorimi do t’i jepet komisionit parlamentar për Integrimin Europian, i cili do të ketë tagër për të kërkuar llogari nga strukturat negociatore të ngritura nga qeveria për pozicionin që do të mbajë vendi ynë në 33 kapitujt e negociatave.
Dispozitat ligjore parashikojnë procedura dhe afate për shqyrtimin e pozicioneve negociuese, duke e detyruar ministrin përgjegjës që të mbajë të informuar dhe të marrë në konsideratë çdo rekomandim që i vjen nga komisioni parlamentar mbi pozicionet negociuese.
Pozicioni negociues i palës shqiptare kalon në komision në një afat kohor të shkurtër dhe në përfundim të shqyrtimit, miratohet një raport me rekomandime, i cili duhet të merret parasysh nga struktura negociatore.
Rekomandimet parlamentare gjithsesi nuk janë detyruese për qeverinë dhe nuk mund të bëhen shkak për vonesën e paraqitjes së pozicionit negociues të palës shqiptare në takimin e radhës me negociatorët e BE-së.
“Në rast se rekomandimet e Komisionit nuk merren parasysh, ministri përgjegjës për negociatat informon me shkrim Komisionin mbi arsyet e mosmarrjes në konsideratë të rekomandimeve,” thuhet në projektligj.
Kryetarja e komisionit që miratoi ndryshimet ligjore, Jorida Tabaku tha se “qeveria ka mandatin për t’i bërë negociatat, por parlamenti duhet të informohet nëse një qëndrim ndryshon gjatë negociatave”.
Gjatë këtij procesi monitorues, deputetët anëtarë të Komisionit për Integrimin do të jenë të detyruar të ruajnë konfidencialitetin e negociatave dhe pozicionit që do të mbajë pala shqiptare deri në finalizimin e tyre.
Sipas Tabakut, këto ndryshime e fuqizojnë rolin e Kuvendit si dhe rrisin transparencën për procesin e integrimit.
Përveç komisionit parlamentar për Integrimin, Kuvendi ka dhe një strukturë tjetër konsultative për këtë proces, Këshilli Kombëtar i Integrimit, ku bëjnë pjesë shumë institucione dhe shoqëria civile.
Komisioni nuk pranoi kërkesën e kryetares së Partisë së Lirisë, Monika Kryemadhi, për ndryshime ligjore që në këshill të ketë përfaqësim politik sipas partive parlamentare dhe jo sipas grupeve parlamentare, siç është aktualisht.
Por Tabaku dhe bashkëkryetari socialist i komisionit, Taulant Balla u shprehën dakord për pranimin e një deputeti nga Partia e Lirisë në këtë këshill.
Nga ana tjetër, me ndryshimet e reja shoqërisë civile i jepet një hapësirë më e madhe përfshirjeje në procesin konsultativ.
Procesi i integrimit ndodhet aktualisht në fazën screening të përafrimit të legjislacionit.
Në korrik 2022 u mbajt konferenca e parë ndërqeveritare mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian për bisedimet e anëtarësimit, 2 vite pas vendimit për çeljen e negociatave dhe 8 vite pas marrjes së statusit si vend kandidat.
