Mali i Zi, Maqedonia dhe Bosnja e Herzegovina presin të lavdërohen për progresin e tyre drejt integrimit në NATO por samiti i aleancës ushtarake perëndimore në Uells nuk do të shpallë anëtarë të rinj.
NATO e ka bërë sakaq të qartë se në takimin e vet të nivelit të lartë të Enjten dhe të Premten në qytetin e Kardifit në Ëells nuk do të bëhet një ‘samit për zgjerimin” por të tri vendet kandidate të Ballkanit po shpresojnë se do të marrin ndonjë farë inkurajimi për kërkesën e tyre për anëtarësim.
Mali i Zi pret rikonfirmim të politikës shpesh të përsëritur të NATO-s për “dyer të hapura” dhe një premtim se vendi do të bëhet pjesë e aleancës ushtarake nga fundi i vitit 2015.
Ai pret të lavdërohet për kontributin e dhënë në operacionin e udhëhequr nga NATO në Afganistan, në të cilin ka angazhuar 25 trupa.
Mali i Zi do të përfaqësohet nga kryeministri Milo Djukanovic, ministri i mbrojtjes Milica Pejanovic Djurisic dhe ministri i jashtëm Igor Luksic.
Liksic tha se samiti mund të përcaktojë fazën finale të rrugës së vendit të tij drejt anëtarësimit në NATO dhe të japë një “axhendë të qartë kohore” për këtë anëtarësim.
“Progresi i arritur me fazat finale të dialogut invensiv dhe të përqendruar me NATO-n si dhe përmbushja e reformave në sferën e sigurisë dhe shërbimeve të informacionit do ta vendosin Malin e Zi në një fazë stabiliteti politik të plotë dhe të gjatë,” tha Luksic në një deklaratë të enjten. Podgorica ka kërkuar anëtarësim në aleancë që kur u nda nga Serbia në vitin 2006. Asaj i është dhënë një Plan Veprimi për Anëtarësim në vitin 2009, gjë që konsiderohet si hapi final para anëtarësimit.
Gjithsesi NATO vendosi në qershor një shtyrje të mëtejshme të pranimit të këtij vendi deri në fund të vitit të ardhshëm.
Zyrtarët e NATO-s thanë se Mali i Zi duhet të zbatojë “reforma të thella” në shërbimet e sigurisë dhe të informacionit si dhe të sigurojë mbështetjen e shumicës së popullsisë si kushte kyçe për anëtarësim.
Mbështetja e publikut në Malin e Zi për anëtarësimin në NATO mbetet e ulët, sipas sondazheve. Qeveria e Djukanovic pretendon se 46 për qind e malazezëve e mbështesin atë, por partitë e opozitës dhe shoqëria civile besojnë se mbështetja është shumë më e ulët, rreth 35 për qind.
Qeveria e Malit të Zi tha se vendi ka marrë aktualisht “ftesë të kushtëzuar” për t’u anëtarësuar. Por disa analistë argumentojnë se ajo nuk ka marrë anëtarësimin ende për shkak të mungesës së sundimit të ligjit dhe problemeve me krimin e organizuar dhe korrupsionin.
Maqedonisë nuk do t’i ofrohet as kësaj here një ftesë për anëtarësim për shkak të problemi të saj të vjetër dhe të pazgjidhur të ‘emrit’ me Greqinë, megjithëse vendi pritet të lavdërohet për pjesëmarrjen në misionet e udhëhequra nga NATO.
Greqia, një vend anëtar i NATO-s me të drejtën e vetos, bllokoi pranimin e Maqedonisë në NATO në vitin 2008. Ajo këmbëngul se emri i Maqedonisë nënkupton pretendime territoriale ndaj provincës së saj veriore,gjithashtu të quajtur Maqedoni.
Për rrjedhojë, NATO pritet të përsërisë konkluzionin e nxjerrë në samitet e mëparshme qe Maqedonisë do t’i ofrohet mundësia e anëtarësimit sapo ajo të zgjidhë problemin e emrit.
Maqedonia e ka ulur nivelin e përfaqësimit në samitin e Kardifit. Megjithëse e mori ftesën, kryeministri Nikola Gruevski nuk shkoi. Në vend të tij Maqedonia do të përfaqësohet nga ministri i mbrojtjes Zoran Jolevski ministri i jashtëm Nikola Poposki.
“Të qenit i ftuar për anëtarësim në NATO është shumë e rëndësishme për ne dhe Maqedonia mbetet e angazhuar për këtë objektiv, megjithëse, siç e di edhe publiku, ky nuk do të jetë një samit zgjerimi,” i tha Jolevski medias sëfundmi.
Ndërkohë Bosnja dhe Herzegovina pret gjithashtu lavdërime për kontributin që ka dhënë me tetë ushtarë në misionin e NATO-s në Afganistan, por vendi përballet me një seri pengesash në rrugën e vet drejt anëtarësimit pasi Plani i Veprimit për Anëtarësim u nënshkrua në vvitin 2010 por nuk hyri kurrë në fuqi.
Bosnja ka ende nevojë të regjistrojë pronat ushtarake si prona shtetërore dhe të kryejë reforma tëndryshme politike, juridike ekonomike si dhe në sektorin e mbrojtjes.
Bosnja ka shkatërruar sakaq municionet dhe armatimet e tepërta si dhe ka bashkuar ushtarët e ty njësive të saj Republika Srpska dhe Federata Bosnjako-Kroate në një ushtri të vetme.
Por një marrëveshje politike për regjistrimin e pronave të ushtrisë, arritur në mars 2012 nuk është zbatuar ende. Ajo parashikonte që rreth 70 prona ushtarake nëpër Bosnjë dhe Herzegovinë të regjistroheshin nën pronësinë e ministrisë së mbrojtjes të nivelit shtetëror.
Zyrtarët e NATO-s thanë se aleanca është e gatshme të aktivizojë Planin e Veprimit për Anëtarësim sapo kjo gjë të bëhet.
“Kushti për fat të keq nuk u plotësua dhe përfaqëson një problem për ambiciet e Bosnjës dhe Herzegovinës në rrugën e vet drejt anëtarësimit në NATO,” tha zëdhënësja e Ministrisë së Mbrojtjes Una Sinanovic për Balkan Insight.
“Gjithsesi, kur vjen puna për progresin tonë në NATO, ne presim notë pozitive për pjesëmarrjen tonë të deritanishme në misionin ISAF [Forca Ndërkombëtare e Asistencës për SIgurinë] në Afganistan,” shtoi ajo.
