Rreth 1,000 marshues të paradës gej dolën në rrugët e Beogradit për herë të parë që nga viti 2010, të mbrojtur nga mijëra policë pas kërcënimeve për dhunë të ekstremistëve të djathtë.
Një marshim Krenarie (Pride) rreth një orë i gjatë u zhvillua të djelën në qendër të Beogradit pasi ishte ndaluar gjatë tre viteve të fundit për shkaqe sigurie. Marshimi u konsiderua nga BE si “një arritje në historinë moderne të Serbisë demokratike”.
Parada u zhvillua qetësisht pavarësisht protestave të ekstremistëve të djathtë dhe atyre ortodoksë të një dite më parë. Marshuesit u mbrojtën nga mijëra forca të armatosura të policisë me skafandra, ndërkohë që helikopterë të policisë patrullonin nga qielli.
Një nga organizatorët, Boban Stojanovic, tha se marshimi ishte një arritje e mrekullueshme që nevojitet të përsëritet çdo vit, në mënyrë që të arrihet progres në situatën e të drejtave të personave gej në Serbi.
“Kjo paradë është vetëm hapi i parë dhe vetëm pas paradave të tjera do të jemi në gjendje të krahasojmë dhe masim suksesin tonë. Ky është një proces i cili do të përmirësohet vit pas viti,” tha Stojanovic.
Serbia është nën presion për të provuar përkushtimin e saj ndaj mbrojtjes së të drejtave të njeriut teksa kërkon të anëtarësohet në BE, dhe marshimi u ndoq nga ministrat Ivan Tasovac dhe Kori Udovicki, kryebashkiaku i Beogradit, Sinisa Mali, si dhe ambasadorë të huaj.
Pas paradës, kryeministri serb Aleksandar Vucic tha se ajo kaloi pa “pothuajse asnjë incident”.
“Asnjë xham nuk u thye sot dhe për këtë ne duhet të falenderojmë forcat e sigurisë që treguan se dinë të ruajnë sigurinë,” tha Vucic në një konferencë për shtyp.
Duke dhënë një sinjal për njerëzit në Serbi që kundërshtojnë aktivitetet si parade gej, ai tha se u ishte “mirënjohës atyre që mendojnë ndryshe, të cilët janë shumica, dhe që vendosën të mos krijojnë trazira”.
“Ne nuk e bëmë këtë për hir të BE-së, apo sepse respektojmë popullatën gej më shumë se Kishën, por për shkak të kushtetutës, ligjeve dhe respektit për të drejtat e njeriut, pavarësisht se kjo nuk ka qënë e lehtë, dhe as në përputhje me besimet tona individuale,” shtoi ai.
Gjatë ditës pati vetëm disa përplasje të vogla mes policisë dhe huliganëve të futbollit, ndër të cilët 15 veta u arrestuan.
Dy policë dhe një kameraman i të përditshmes Blic është raportuar se janë lënduar pas sulmeve të huliganëve. Godina e TV B92 u sulmua gjithashtu.
Vucic konfirmoi se dhe vëllai i tij Andrej Vucic është plagosur, pasi policia e kishte goditur atë në rrugët e Beogradit, pavarësisht se nuk dha detaje të tjera mbi incidentin.
Rreth 2,000 protestues anti-gej u mblodhën pas paradës, mbrëmjen e të djelës në një marshim të organizuar nga grupi i ekstremit të djathtë Dveri, duke përshkruar të njëjtat rrugë si ato të parades gej, nën parrullat “Vrisni gejt” dhe “Serbia dhe Russia, ne nuk kemi nevojë për Bashkimin [Europian]”, dhe duke bërtitur emrat e të akuzuarve për krime lufte Ratko Mladiç, Radovan Karaxhixh dhe Vojislav Sheshel.
Bashkimi Europian dënoi kërcënimet ndaj paradës gej dhe mirëpriti vendimin e qeverisë për lejimin e zhvillimit të saj, duke e quajtur “një arritje në historinë modern të Serbisë demokratike”.
“Përkushtimi i forcave serbe të sigurisë, së bashku me atë të përfaqësuesve të parlamentit dhe politikës, përveç asaj të trupit diplomatik dhe shoqërisë civile në Serbi, shënjuan një përmirësim të dukshëm drejt respektimit të të drejtave të komunitetit LGBTI, dhe të të drejtave të njeriut në përgjithësi,” tha në deklaratën e tij komisioneri i BE-së për zgjerimin Stefan Fule.
Ministri anglez për Europën, David Liddington, mirëpriti gjithashtu mbajtjen e paradës.
“Më vjen mirë të shoh një festim të mbarë-ndjekur të diversitetit të Serbisë. Qeverisë serbe i duhen njohur meritat që, pas tre vjetësh ndalimi të paradës për shkaqe sigurie, krijoi kushtet për organizimin e paradës, pa rënë pre e kërcënimeve të një pakice jo-tolerante,” tha David Liddington.
Ai la të kuptohet se mbajtja e paradës do i japë një shtytje integrimit të Serbisë në BE.
“Ky është një sinjal pozitiv për Serbinë në prag të hapjes së Kapitullit 23 në negociatat e saj drejt anëtarësimit në BE duke treguar se është e përkushtuar ndaj vlerave të BE,” tha ai.
Në 2009, 2011, 2012 dhe 2013, autoritet ndaluan organizimin e paradës, gjithmonë pak ditë para zhvillimit të saj, pasi policia deklaronte që nuk mund të mbronte marshuesit nga dhuna e ekstremistëve të djathtë.
Marshimi i parë në Serbi, i organizuar në Beograd në qershor të vitit 2001, u pezullua pasi protestuesit u përleshën me policinë.
Marshimi u krye vetëm në vitin 2010, por disa qindra të rinj, përfshirë huliganët dhe anëtarët e organizatave ekstremiste, provokuan trazira në rrugët e kryeqytetit serb, duke hedhur gurë dhe bomba molotov, duke plagosur policë dhe duke u vënë zjarrin ndërtesave dhe makinave.
