Raporti më i fundit i progresit nga BE tha se Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia po bëjnë përparim të ngadaltë dhe të papranueshëm për krimet e luftës.
Raporti i publikuar nga Komisioni Europian të mërkurën, që ekzaminon progresin e bërë nga shtetet e Ballkanit Perëndimor drejt BE-së, tha se sundimi i ligjit mbetet çështja më problematike për të katërta vendet, ndërsa nuk ishte bërë mjaftueshëm për të ndjekur penalisht përgjegjësit e krimeve të konflikteve në viteve 1990.
Një mungesë dëshire për të hetuar mbi zyrtarët e lartë është përmendur si një problem serioz në shumicën e vendeve.
Raporti tha se Bosnja dhe Hercegovina vazhdon të trajtojë ngarkesën e madhe të rasteve të brendshme të krimeve të luftës dhe të merret me strategjinë kombëtare për krimet e luftës, por ritmi është ende shumë i ngadaltë.
Zyrat e Prokurorisë kanë rekrutuar më shumë staf, por “financimi i duhur për nivelet adekuate të stafit në zyrat e prokurorisë dhe në gjykata mbetet një problem që duhet të zgjidhet urgjentisht për të siguruar progresin në kohë dhe me dobi të çështjeve të grumbulluara,” thuhet në të.
Raporti tha se misioni i BE për sundimin e ligjit në Kosovë, EULEX, duhet të vazhdojë hetimin dhe ndjekjen penale të krimeve të luftës në Kosovës sepse gjyqësori vendas nuk janë në gjendje ta bëjë.
“Gjyqësori vendor nuk është ende në gjendje të ndjekë çështje të këtij lloji,” tha raporti.
Gjithashtu ai shprehu shqetësime rreth kërcënimeve dhe kanosjeve në Kosovë.
“Kërcënimi i gjykatësve dhe prokurorëve në media dhe mungesa e një përgjigje efektive nga institucionet vazhdojnë të jenë një shqetësim serioz,” thuhej.
Po ashtu, kishte mbështetje të pamjaftueshme politike për hetimet e krimeve të luftës dhe të personave të zhdukur, raporti u shpreh se dëshmitarët ishin përballur me kërcënime për t’i privuar nga dhënia e dëshmisë.
“Kanosja e dëshmitarëve vazhdon të jetë një shqetësim, megjithëse policia ka bërë progres në dhënien e mbrojtjes së dëshmitarit”, raportohej.
Raporti gjithashtu ngriti një seri shqetësimesh rreth përpjekjeve të Malit të Zi për trajtimin e krimeve të luftës, duke thënë se “nuk ishin demonstruar përpjekje serioze për të trajtuar pandëshkueshmërinë.
Pas lirimeve të fundit dhe dënimeve të lehta nga gjykata e Malit të Zi, raporti theksoi se vendit i duhet të ngrejë akuza ndaj atyre që kishin fuqi komanduese në krimet e luftës.
“Mali i Zi duhet t’i shtojë përpjekjet për të luftuar pandëshkueshmërinë për krimet e luftës dhe për hetimin, ndjekjen penale dhe ndëshkimin e krimeve të luftës sipas standardeve ndërkombëtare. Të gjitha akuzat e mbetura për krimet e luftës duhet të ndiqen me përpikëri. Mali i Zi duhet t’i sigurojë viktimave të krimeve të luftës akses në drejtësi dhe dëmshpërblim,” tha raporti.
Ndërkohë raporti citoi se ndonëse Serbia kishte hapur katër hetime të reja, kishte ngritur akuza kundër dhjetë personave dhe kishte dënuar 13 të tjerë, komandantët e lartë po i shmangen ende ndjekjes penale.
“Pavarësisht përpjekjeve të vazhdueshme nga gjykata e krimeve të luftës, numri i hetimeve ndaj zyrtarëve të lartë mbetet i ulët dhe gjykatat vazhdojnë të japin dënime të lehta për këto raste. Vetëm pak viktima të krimeve të luftës kanë akses në kompensimin e dobishëm nën kornizën ligjore të tanishme,” thuhej.
Në të gjithashtu kritikohej Serbia, që nuk ka bërë mjaftueshëm për mbrojtjen e dëshmitarëve dhe për ndihmën e dhënë ndaj viktimave.
“Ka probleme serioze në sistemin e mbrojtjes së dëshmitarëve që nuk janë zgjidhur dhe nuk është përmirësuar ndihma e viktimave,” tha raporti.
Ai gjithashtu kërkoi që katër vendet e Ballkanit të bënin më shumë për të zgjidhur fatin e 11 mijë njerëzve të zhdukur nga luftërat e viteve 1990, duke bërë thirrje “për zotim më të madh politik dhe përpjekje të reja” që të marrë zgjidhje problemi.
“Mungesa e informacionit në zonat e reja dhe vështirësitë në identifikimin e eshtrave të personave të zhvarrosur vazhdojnë të jenë probleme kyçe. Mungesa e mbështetjes politike duket se e përkeqëson faktin, nuk ka informacion të ri për vendndodhjen e personave të zhdukur,” thuhej në raport.
