Kur liderët botërorë të mblidhen në Nju Jork muajin e ardhshëm në Asamblenë e Përgjithshme të OKB, ata do të përqendrohen te zgjidhja e krizës së refugjatëve, por sa e gatshme është bota të shkojë përtej asaj që ofron ndaj asaj që duhet bërë realisht? Richard N. Haass analizon.
Çdo shtator, shumë prej presidentëve, kryeministrave dhe ministrave të jashtëm mblidhen në qytetin e Nju Jorkut për disa ditë. Ata bashkohen për të filluar sezonin e përvitshëm të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, për të mbajtur fjalime që priren të marrin më tepër vëmendje në atdhe sesa në sallë, dhe – në ekuivalentin diplomatik të njohjeve të shkurtra romantike – ata lënë aq shumë takime në axhendat e tyre sa të jetë e mundur.
Ka gjithashtu një traditë të projektimit të një çështjeje ose problemi specifik për vëmendje të veçantë dhe këtë vit nuk do të bëhet përjashtim. Më 19 shtator do të diskutohet për sfidat e refugjatëve (dhe emigrantëve) dhe çfarë mund dhe duhet të bëhet më tepër për t’i ndihmuar ata.
Është një zgjedhje e mirë, pasi ka rreth 21 milionë refugjatë në botë. Fillimisht të përkufizuar si ata që largohen nga vendet e tyre për shkak të frikës nga persekutimi, refugjatët tani mund të përfshijnë edhe ata që janë të detyruar të kalojnë kufijtë prej konfliktit dhe dhunës. Ky numër është rritur ndjeshëm nga pesë vite më parë, kryesisht prej kaosit në Lindjen e Mesme, ku vetëm Siria është burim i një nga katër refugjatë në botë sot.
Vëmendja e OKB dhe shteteve të saj anëtare nuk reflekton vetëm numrin në rritje apo shqetësimin humanitar mbi vuajtjet e burrave, grave dhe fëmijëve që janë detyruar të largohen nga shtëpitë dhe atdheu. Ajo buron nga ndikimin i valës së refugjatëve në vendet e destinacionit, ku ka ndikuar gjerësisht në politikën e tyre.
Në Europë, rritja e kundërshtimit politik ndaj kancelares gjermane Angela Merkel, vota Brexit dhe apeli në rritje i partive nacionaliste mund t’i atribuohen të gjitha frikës reale dhe të imagjinuar të refugjatëve. Barra ekonomike dhe sociale e vendeve si Jordania, Turqia, Libani dhe Pakistani, të cilave u është kërkuar të strehojnë shumë refugjatë, është e jashtëzakonshme. Ka gjithashtu shqetësime sigurie rreth dyshimit nëse disa refugjatë janë apo jo terroristë të mundshëm.
Në parim, ekzistojnë katër mënyra për të bërë diçka domethënëse rreth problemit të refugjatëve. Së pari dhe më thelbësorja është të ndërmerren hapa për të siguruar që njerëzit të mos kenë nevojë të largohen nga vendi, ose nëse e kanë bërë të krijohen kushtet që t’i lejojnë ata të kthehen në shtëpi.
Por kjo do të kërkonte që vendet të bënin më tepër për t’i dhënë fund luftimeve në vende si Siria. Meqënëse nuk ka konsensus mbi atë që kjo do të kërkonte, vullneti i mjaftueshëm për të angazhuar burimet ushtarake dhe ekonomike të nevojshme nuk ekziston. Rezultati është se numri i refugjatëve në botë do të rritet.
Mënyra e dytë për të ndihmuar refugjatët është të sigurohemi se kanë siguri dhe mirëqenie. Refugjatët janë veçanërisht vulnerabil kur janë në lëvizje. Dhe pasi mbërrijnë, shumë nevoja thelbësore – përfshirë shëndetin, arsimin dhe sigurinë fizike – duhen plotësuar. Këtu, sfida për vendet pritëse është të garantojnë shërbime të duhura.
Një përbërës i tretë i çdo qasjeje bashkëkohore ndaj refugjatëve përfshin alokimin e burimeve ekonomike për të ndihmuar në përballimin e barrës. Shtetet e Bashkuara dhe Europa (si vendet e BE-së dhe BE-ja vetë) janë kontribuuesit më të mëdhenj të Komisionit të Lartë të OKB për Refugjatët, por shumë qeveri të tjera nuk janë të gatshme të angazhohen për të bërë pjesën e tyre. Ato duhen përmendur dhe vënë para përgjegjësisë.
Aspekti i fundit i çdo programi refugjatësh është gjetja e një vendi për ta. Realiteti politik, megjithatë, është se shumë qeveri nuk duan të angazhohen në asnjë numër specifik ose përqindje mbi refugjatët në botë. Sërish, ata që marrin pjesën e tyre të refugjatëve duhen përmendur publikishtt dhe përgëzuar – dhe ata që nuk e bëjnë duhen kritikuar.
Të gjitha këto na kthejnë në Nju Jork. Fatkeqësisht, ka pak arsye për të qenë optimist. Drafti 22-faqësh i ‘dokumentit përfundimtar’ që do të votohet më 19 shtator në takimin e nivelit të lartë – bashkë me gjeneralitetet dhe partimet dhe specifikimet e politikat – do të bënte pak ose aspak punë për të përmirësuar situatën e refugajtëve. Një takim i planifikuar për të nesërmen, që do të organizohet nga presidenti amerikan Barack Obama, mund të arrijë të mbledhë ca fonde, por pakogjë.
Problemi i refugjatëve ofron një tjetër shembull të hendekut mes asaj që duhet bërë për të arritur një sfidë globale dhe asaj që bota është e gatshme të bëjë. E njëjta gjë është e vërtetë për shumicën e sfidave, nga terrorizmi dhe ndryshimi klimatik te prodhimi i armëve dhe shëndeti publik.
Ne mund të presim të dëgjojmë shumë në Nju Jork muajin e ardhshëm rreth përgjegjësisë të komunitetit ndërkombëtar për të bërë më shumë për të ndihmuar refugjatët dhe për të zgjidhur shkaqet që i bëjnë ata të largohen nga vendi. Por e vërteta e dhimbshme është se ekziston një “komunitet” i vogël në nivel ndërkombëtar. Për sa kohë që kjo gjë nuk ndryshon, miliona burra, gra dhe fëmijë do të përballen me një të tashme të rrezikshme dhe me një të ardhme me fare pak perspektivë.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. The Refugee Problem in New York
