Një ambientalist i njohur thotë se ndërsa Deti Adriatik i Kroacisë është ende relativisht i pastër, sasia në rritje e mbeturinave plastike në ujëra përbën një kërcënim real për peshqit, gjallesat e egra dhe shëndetin e njeriut.
Ambientalistët kroatë po bëjnë thirrje për një qasje më pro-aktive ndaj ndotjes në Adriatik për shkak të gjërave plastike të hedhura në të, mes frikës në rritje për impaktin e tyre te peshqit, kafshët e egra dhe te shëndeti i njeriut.
“Deti ynë është ende i pastër, në krahasim me detet e tjera, dhe peshqit e kapur në Kroaci ende janë të sigurt për t’u ngrënë. Situata është ende e kthyeshme dhe e zgjidhshme. Megjithatë, për të mbajtur atë në këtë mënyrë, duhet të fillojmë më në fund të veprojmë,” tha për BIRN Mosor Prvan, një ekspert për mbrojtjen e detit nga WWF Adria, Fondi Botëror për Natyrën.
Një raport i ri nga WWF thotë se Europa – BE-28 plus Norvegjia dhe Zvicra – është prodhuesi i dytë më i madh në botë pas Kinës. Duke iu referuar të dhënave nga viti 2016, thuhet se 60 milionë ton plastikë e prodhuar në Europë atë vit gjeneruan jo më pak se 27 milion ton mbeturina.
Vetë Kroacia përdori rreth 54,744 ton paketim plastik në vitin 2016, më pak se gjysma e të cilave u ripërdor ose u riciklua.
Pjesë të vogla plastike dhe kauçuku janë ndër artikujt më të zakonshëm që gjenden në detet e Kroacisë, pasuar nga copa pambuku, tapa dhe kapakë plastikë nga shishet e pijeve dhe sende të tjera.
Më shumë se 90 për qind e këtyre mbetjeve vjen nga kontinenti, shumë prej tyre nga turistët.
Mbi 200 milionë turistë vizitojnë Mesdheun çdo vit, duke gjeneruar një rritje prej 40 për qind në mbeturina detare gjatë verës. Në vitet e fundit, fotografi grumbujsh mbeturinash plastike në plazhet e Kroacisë janë bërë mëse të zakonshme.
Ky nuk është një problem vetëm kroat. Siç ka raportuar BIRN, mbeturinat plastike mund të shihen duke lundruar nga Shqipëria, të sjella nga rrymat detare dimërore, dhe duke përfunduar kështu në plazhet kroate.
Shkaku kryesor i rritjes së kësaj ndotje plastike qëndron në boshllëqet në menaxhimin e mbeturinave plastike në Kroaci dhe Italinë fqinje, Malin e Zi dhe Shqipërinë, theksoi Prvan, i cili aktualisht po viziton Lastovin, “një ishull kaq shumë i bukur, me një landfill shumë të papërshtatshëm”.
“Mbeturinat plastike nuk janë një problem i djeshëm. Ai ka ekzistuar për një kohë të gjatë dhe është një problem me shumë shtresa,” paralajmëroi Prvanti, duke shpjeguar se plastika nuk dekompozohet kurrë plotësisht.
Kur BIRN e pyeti Bordin Kroat të Turistëve nëse kjo ndotje plastike mund të ndikojë në industrinë e turizmit të vendit, ai u përgjigj se kishte besim se situata ishte nën kontroll.
“Kroacia ka një reputacion të një destinacioni turistik me një natyrë të ruajtur dhe të larmishme, dhe ne jemi të sigurt se ne do ta mbajmë këtë pozicion në të ardhmen,” tha ai.
Plastika dëmton dhe shpesh vret kafshët e detit, ndër to, specie në rrezik zhdukjeje siç janë breshkat e detit dhe foka mesdhetare. Përveç mbetjeve makro-plastike, ka një kërcënim më të vogël, por edhe më të rrezikshëm – mikro-plastika.
Këto janë një problem i madh, sepse mund të lidhin pas vetes sasi të mëdha toksinash, shpjegoi Prvan. Dhe, nëpërmjet peshqve, ato mund të arrijnë gjithashtu në krye të zinxhirit ushqimor, që është organizmi i njeriut.
Sipas WWF, nivelet rekord të ndotjes nga mikro-plastika në Detin Mesdhe tani janë më të larta sesa ato në të ashtuquajturat “sipërfaqe mbeturinash” të oqeaneve dhe përbëjnë një kërcënim për shumë specie detare dhe peshqit, si edhe për shëndetin e njeriut.
Për të ruajtur detin dhe plazhet nga ndotja, BE tani po e kthen vëmendjen tek 10 produkte plastike një përdorimshe dhe pajisje peshkimi që së bashku përbëjnë 70 për qind të të gjithë mbeturinave detare në Europë.
