Bosnja do të shënojë të shtunën 31-vjetorin e gjenocidit ndaj boshnjakëve në Srebrenicë, të kryer nga forcat serbe të Bosnjës, kur do të varrosen edhe dhjetë viktima të identifikuara rishtazi.
Dhjetëra mijëra njerëz pritet të marrin pjesë në ceremoninë e varrimit masiv të zhvilluar në Qendrën Përkujtimore të Srebrenicës.
Atyre do t’u bashkohen edhe më shumë se 6,000 persona që morën pjesë në Marshimin e Paqes në Srebrenicë, i cili ndjek në drejtim të kundërt një rrugë prej 100 kilometrash përmes shtigjeve malore, të përshkuar nga mijëra burra dhe djem gjatë arratisjes nga Ushtria Serbe e Bosnjës, pasi ajo pushtoi Srebrenicën në lindje të Bosnjës.
Në ditët pas 11 korrikut 1995, më shumë se 8,000 boshnjakë u vranë në një seri vrasjesh të organizuara dhe sistematike, të cilat më vonë u klasifikuan si gjenocid nga gjykatat ndërkombëtare dhe vendore.
Viktimat që do të varrosen këtë vit ishin të moshës nga 20 deri në 56 vjeç. Mes tyre janë tre burra që ishin në të njëzetat kur u vranë dhe që vetëm tani do të prehen në paqe.
“Këta janë njerëz të pafajshëm që u vranë në zonat e Vlasenicës, Zvornikut, Bratunacit dhe Srebrenicës, mbetjet mortore të të cilëve u zhvarrosën vite më vonë nga varreza të ndryshme masive”, tha Instituti për Personat e Zhdukur i Bosnjës dhe Hercegovinës.
Mbetjet mortore të dy viktimave u gjetën dhe u zhvarrosën që në vitin 1997, ndërsa të tjerat u zhvarrosën ndërmjet viteve 2001 dhe 2022 nga vende në Kamenica, Jelovacka Cesma, Budak, Glogova and Kamenicko Brdo.
“Këtë vit përsëri, një baba më në fund do të prehet pranë djalit të tij, një vëlla pranë vëllait të tij, një i afërm pranë të afërmit të tij. Nuko Nukiç do të varroset në varrezat përkujtimore ku tashmë janë varrosur katër kushërinjtë e tij”, tha Instituti.
Viktima më e re që do të varroset këtë vit është Senad Jusiç, i lindur në vitin 1975. Ai u zhduk në zonën e Bratunacit dhe mbetjet e tij mortore u zhvarrosën në vitin 2022 në Kamenicko Brdo. Ai do të varroset pranë vëllait të tij, Dzemailit, i cili u varros në Qendrën Përkujtimore të Srebrenicës në vitin 2012.
Viktima më e moshuar është Ramo Dautoviç, i lindur në vitin 1939 në Srebrenicë. Ai u zhduk në zonën e Zvornikut. Mbetjet e tij mortore u zhvarrosën në vitin 2001 pas zbulimit të varrit masiv Kamenica-CanCari dhe ai do të varroset pranë vëllait të tij, Jusos.
Projekti i Identifikimit të Podrinjes aktualisht mban mbetjet mortore të dhjetë viktimave të tjera të identifikuara, familjet e të cilave ende nuk kanë dhënë pëlqimin për varrim, si dhe mbetjet mortore të 36 viktimave të identifikuara përmes analizës së ADN-së, por familjet e të cilave ende nuk kanë përfunduar procesin zyrtar të identifikimit.
“Arsyeja kryesore pse familjet ende po e shtyjnë identifikimin zyrtar dhe varrimin është se mbetjet skeletore të viktimave janë të paplota. Shumë prej tyre zgjedhin të presin me shpresën e dhimbshme se do të zbulohen varreza të reja masive dhe se do të gjendet të paktën edhe një kockë tjetër, duke u mundësuar atyre të varrosin mbetje më të plota të të dashurve të tyre”, tha Instituti për Personat e Zhdukur.
Instituti shtoi se kërkimet vijojnë për rreth 900 viktima të gjenocidit të Srebrenicës që ende rezultojnë të zhdukura, si dhe për viktimat e tjera të mbetura të luftës.
Gjithsej 6,772 viktima të gjenocidit deri tani janë varrosur në Qendrën Përkujtimore të Srebrenicës. 250 viktima të tjera janë varrosur në varreza lokale, në përputhje me dëshirat e familjarëve të mbijetuar.
Gjatë 12 muajve të fundit, Prokuroria e Bosnjës dhe Hercegovinës ka ngritur dy aktakuza për gjenocidin e kryer në korrik 1995, ndërsa gjatë së njëjtës periudhë, Serbisë ka dhënë një vendim gjyqësor për krimet e kryera në Srebrenicë.
