Gjykata e OKB-së akuzoi Serbinë se ka shkelur marrëveshjet e bashkëpunimit dhe ka cenuar përpjekjet për drejtësi duke mos arrestuar tre anëtarët e Partisë Radikale Serbe të akuzuar se kanë ndërhyrë te dëshmitarët e gjyqit të Sheshelit.
Në një fjalim në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara të mërkurën, presidenti i Gjykatës Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, Carmel Agius, tha se Serbia duhet të kishte ekstraduar tre anëtarët e Partisë Radikale Serbe të akuzuar se kanë ndërhyrë te dëshmitarët gjatë gjykimit të liderit të tyre Vojisllav Shesheli.
“Ndërhyrja në administrimin e drejtësisë godet direkt në zemër atë që së bashku ne jemi përpjekur me shumë kujdes të ndërtojmë që nga lindja e Gjykatës dhe cenon aftësinë e Gjykatës për të kryer punën e saj në mënyrë efikase dhe të drejtë,” tha Agius n Këshillin e Sigurimit të mërkurën.
Gjykata e Lartë në Beograd vendosi më 18 maj se anëtarët e Partisë Radikale – Vjerica Radeta, Jovo Ostojiç dhe Petar Jojiç – nuk mund të arrestohen dhe transferohen në Hagë për t’u gjykuar sepse kjo nuk është në përputhje me ligjin serb për bashkëpunim me gjykatën e krimeve të luftës të mbështetur nga OKB-ja.
Sipas gjykatës së Beogradit, Serbia mund të arrestojë vetëm njerëz që kërkohen nga ICTY që akuzohen për krime lufte, gjenocid ose krime kundër njerëzimit.
Megjithatë, në të kaluarën Serbia ka transferuar të dyshuar në Hagë.
“Ndryshe nga vendimet e saj të mëparshme, Gjykata e Lartë në Beograd tani -për habinë time të madhe- ka pohuar se Serbia nuk e ka për detyrë të bashkëpunojë me Gjykatën për çështje përbuzje vendimesh. Kjo është shumë shqetësuese dhe e bën të domosdoshme për mua të shpreh shqetësimet e mia serioze,” tha Agius në Këshillin e Sigurimit.
“Mendoj se ky zhvillim është një hap i rëndësishëm pas në çështje bashkëpunimi me Gjykatën dhe një mospërfillje e papranueshme e parësisë së ligjit të Gjykatës për ligjet e brendshme të Serbisë siç synohet nga Këshilli i Sigurimit,” shtoi ai.
Sasa Obradoviç, i dërguari i qeverisë serbe për bashkëpunim me Gjykatën e Hagës, tha se Beogradi nuk mundi t’i arrestonte tre radikalët sepse mendonte se një lëvizje e tillë mund të vinte në rrezik sigurinë kombëtare.
“Urdhër arresti për tre personat erdhi pasi Shesheli u lirua përkohësisht për t’u trajtuar për kancer në nëntor 2014. Ishte vlerësimi i qeverisë se arrestimi i tyre mund të rrezikonte stabilitetin në vend,” tha Obradoviç në Këshillin e Sigurimit.
Sipas Ligjit të Serbisë për Bashkëpunim me Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, Beogradi nuk është i detyruar të përmbushë të gjitha kërkesat e ICTY-së. Qeveria mund të mohojë çdo kërkesë, nëse ajo beson se kjo shkel sovranitetin apo sigurinë kombëtare të Serbisë.
Tre zyrtarët e kërkuar të Partisë Radikale Serbe kanë thënë disa herë për mediat se ata nuk do të shkojnë kurrë vullnetarisht në Gjykatën e Hagës.
Sheshi i ka mbështetur gjithashtu ata, duke i quajtur “qytetarë të nderuar të Serbisë”.
Shesheli u lirua nga akuzat për krime lufte në Bosnje dhe Hercegovinë, Kroaci dhe Serbi nga ICTY-ja më 31 mars, por prokuroria kërkoi apelim të çështjes.
Serbia u kritikua më tej në Këshillin e Sigurimit të Mërkurën nga kryeprokurori i ICTY-së Serge Brammertz, i cili tha se dështimi në arrestimin e tre anëtarëve të Partisë Radikale Serbe nuk ishte e vetmja arsye për shqetësim.
“Është shqetësues fakti që Serbia nuk ka emëruar ende Kryeprokurorin e Krimeve të Luftës, pavarësisht se ka pasur të paktën një vit për ta bërë këtë. Është e vështirë të kuptosh pse ky pozicion i rëndësishëm mbetet ende bosh,” tha Brammertz.
Deputetët serbë vitin e kaluar nuk arritën të binin dakord për zgjedhjen e një prokurori të ri për krimet e luftës dhe që atëherë, zyra ka pasur vetëm një zëvendësuese.
Serbia ende nuk ka vendosur një datë për zgjedhjen e prokurorit, i cili mund të pritet në rastin më të mirë në fund të vitit.
“Situata e përgjithshme ngre dyshime legjitime nëse ka apo jo angazhim të vërtetë për një dhënie të paanshme llogarie për krime lufte. Lavdërimi i vazhdueshëm i kriminelëve të dënuar të luftës në Serbi i shton këto dyshime,” tha Brammertz, duke iu referuar pritjes prej heroi që qeveria serbe organizoi për kriminelin e luftës Vladimir Lazareviç pas lirimit të tij nga burgu.
