Detyrimet e biznesit shqiptar ndaj sektorit bankar ranë në 322 miliardë lekë në shtator 2018, rreth 17 miliardë më pak se sa një vit më parë. Sasia e kredisë së biznesit është sot në të njëjtin nivel që ka qenë në vitin 2011.
Ekonomia shqiptare ka vijuar të rritet gjatë gjashtë viteve të fundit, e matur sipas Prodhimit të Brendshëm Bruto, por ndërkohë, sasia e kredisë së marrë nga kompanitë e sektorit privat në bankat shqiptare është në nivelin më të ulët në shtatë vjet.
Sipas të dhënave statistikore të publikuara nga Banka e Shqipërisë, teprica e kredisë në ekonominë shqiptare ishte 535 miliardë lekë, shifër kjo e njëjtë me dhjetorin e vitit 2011, ose gjashtë vjet më parë.
Rënia më e madhe në volumin e kredisë është shkaktuar nga rënia në segmentin e bizneseve, të cilave statistikat e BSH i referohen si “korporata të tjera jofinanciare”. Në shtator 2018, kredia për këtë segment ishte në masën 322 miliardë lekë, me rënie 5% ose 17 miliardë në krahasim me shtatorin 2016. Hera e fundit që kredia për bizneset ka qenë në këtë nivel është maji i vitit 2011.
Segmenti i vetëm i kredisë që vijon të rritet është kredia për familjet. Në shtator, borxhet e individëve shqiptarë në sistemin bankar, të cilave në statistika u referohet si “kredia për sektorë të tjerë rezidentë” ishte 183 miliardë lekë, me një rritje prej 4.1% në krahasim me një vit më parë.
Bankat duket se janë djegur nga norma e lartë e moskthimeve të kredive nga bizneset, të cilat në mënyrë tipike, kanë interesa më të ulëta se sa kreditë për individët. Nga ana e tyre, individët, jo vetëm që paguajnë më shtrenjtë për kreditë bankare, por rezultojnë në përgjithësi kreditorë më të mirë përballë bankave.
Problemi është se rritja ekonomike sigurohet nga investimet që duhet të kryejnë bizneset dhe jo individët, të cilët marrin në përgjithësi kredi për konsum.
Rënia e kredisë për bizneset gjatë viteve të fundit është shkaktuar njëkohësisht si pasojë e fshirjes nga bilancet e bankave të kredive të këqija që rezultojnë pa shpresë për t’u rekuperuar ashtu edhe nga volumi më i paktë i kredisë së re në krahasim me shlyerjet e kredive ekzistuese.
Norma mesatare e interesit për kredinë e re për individët ishte 7.1% në shtator 2018, pothuajse në të njëjtin nivel me një vit më parë. Kredia overdraft ishte më e shtrenjta në masën 12% ndërsa kredia në euro për blerje banesash ishte më e lira në masën 3%.
Diferenca mes interesit të depozitave dhe interesit të kredive është zgjeruar në maksimum gjatë viteve të fundit. Bankat kanë çuar drejt zeros interesat e depozitave ndërsa kanë mbajtur relativisht të larta interesat e kredive.
Të dhënat mbi volumin e kredive dhe normat e interesave grumbullohen nga Banka e Shqipërisë sipas raportimeve nga bankat e nivelit të dytë. Aktualisht nuk është e mundur që këto të dhëna të përbëjnë realitetin e tregut apo realitetin e raportimit.
Stanjacioni apo rënia e kreditimit në ekonominë shqiptare nuk është gjë e re dhe vijon prej disa vitesh. Por gjatë vitit 2017 dhe vitit aktual vërehet gjithashtu për herë të parë në tre dekada rënia e depozitave.
Në shtator depozitat kishin një rënie në masën 1.2% në krahasim me një vit më parë dhe me gjasa, viti 2018 do të jetë viti i dytë radhazi me rënie të depozitave.
