Parashikimi i një skenari qendror për ekonominë amerikane në vitin 2026 nuk ngjan si një detyrë e vështirë. Por gjasat që ky parashikim të materializohet ndoshta nuk i kalojnë 50%: shpërndarja “normale” në formë kambane është zëvendësuar nga një shpërndarje e pazakontë, ku probabiliteti i rezultateve më ekstreme, si pozitive ashtu edhe negative, është i konsiderueshëm dhe po aq i mundshëm. Ekonomia amerikane nuk ndjek një trajektore të vetme, por është bllokuar në një tërheqje të tensionuar mes tre të ardhmesh të dallueshme: një skenar qendror “Goldilocks-lite”, një skenar pozitiv i nxitur nga produktiviteti dhe një skenar negativ të paqëndrueshëm.
Skenari qendror parashikon një ekonomi relativisht të fortë, e cila vazhdon t’u rezistojë parashikimeve për një rënie ciklike dhe gradualisht ndërton forcë strukturore afatgjatë, kryesisht falë investimeve të fuqishme të lidhura me inteligjencën artificiale. Deri vitin e ardhshëm, SHBA-ja do të ketë filluar të largohet nga faza aktualisht dominuese e infrastrukturës së revolucionit të IA-së – ndërtimi frenetik i qendrave të të dhënave dhe i pajisjeve harduerike – duke kaluar drejt një integrimi më të gjerë. Shpenzimet kapitale do të mbeten historikisht të larta, të nxitura nga imperativi i dyfishtë për të punuar “mbi” dhe “me” IA-në.
Këtij dinamizmi korporativ i bashkëngjitet një bazë konsumatori ende rezistente, e mbështetur nga politika fiskale dhe monetare lehtësuese. Familja amerikane ka dëshmuar se është një motor i qëndrueshëm rritjeje, ndonëse në dobësim. Me çezmat fiskale të hapura dhe Rezervën Federale të SHBA-së të gatshme të ulë normat e interesit, kjo mund të vazhdojë të jetë kështu, pavarësisht çmimeve të larta që godasin veçanërisht familjet me të ardhura më të ulëta.
Megjithatë, inflacioni do të mbetet realitet. Ndërsa rritjet e çmimeve mund të mos jenë aq të forta sa të çankorojnë pritshmëritë, ato ka gjasa të mbeten mbi objektivin e Fed-it, duke përjashtuar një rikthim të plotë te normat ultra të ulëta të interesit të viteve 2010.
Ky skenar përfshin gjithashtu kristalizimin e një fenomeni shqetësues: shkëputjen e punësimit nga PBB-ja. Historikisht, rritja e fuqishme ekonomike ka qenë e lidhur në mënyrë të pazgjidhshme me krijimin e fortë të vendeve të punës. Por kjo marrëdhënie duket se po vihet nën presion, çka do të thotë se rritja në vitin 2026 mund të shoqërohet me një treg pune relativisht në amulli. Një rritje e tillë pa punësim do ta përkeqësonte natyrën në formë K të performancës së ekonomisë. Si rrjedhojë, përballueshmëria do të mbetet një pikë e nxehtë sociale dhe politike, duke e mbajtur pabarazinë në qendër të diskursit kombëtar.
Ky është një skenar qendror që përfshin shumë “shpërndarje”, dhe jo vetëm në planin e brendshëm. Në nivel ndërkombëtar, SHBA-ja i tejkalon ndjeshëm ekonomitë e tjera të mëdha. Të penguara nga ngurtësi strukturore, eurozona dhe Mbretëria e Bashkuar mbeten të bllokuara në një ekuilibër me rritje të ulët dhe investimeve të ulëta. Me përpjekjet e Kinës për të përmirësuar modelin e saj të rritjes që po ecin ngadalë, SHBA-ja do të shërbejë, pa dyshim, si motori kryesor i ekonomisë globale – një përqendrim që krijon grupin e vetë të rreziqeve.
Sa u përket skenarëve ngjarje me probabilitet të ulët por ndikim të lartë, probabilitetet e tyre janë afërsisht të barabarta, duke ofruar arsye si për shpresë ashtu edhe për ankth. Në anën e djathtë gjendet një vizion joshës i një ekonomie që jo vetëm rritet, por përshpejtohet, ndërkohë që zgjeron njëkohësisht edhe kapacitetin e ardhshëm. Në këtë skenar, adoptimi i inteligjencës artificiale më i shpejtë se sa pritej, i kombinuar me robotikën, shndërrohet në përfitime të prekshme të produktivitetit në të gjithë ekonominë, duke i mundësuar SHBA-së të shkëputet edhe më tej nga ekonomitë e tjera të mëdha.
Nëse ky “premtim produktiviteti” materializohet mjaftueshëm shpejt, SHBA-ja mund të përjetojë një bum jo-inflacionist. Meqenëse ana e ofertës zgjerohet mjaftueshëm shpejt për të përmbushur kërkesën në rritje, inflacioni mbetet nën kontroll. Ky është një skenar Goldilocks i çuar në ekstrem: një zgjerim i nxitur nga teknologjia që rrit marzhet e korporatave dhe shton të ardhurat tatimore, duke lehtësuar potencialisht presionet fiskale dhe duke i mundësuar Rezervës Federale të ulë normat e interesit në mënyrë më agresive.
Por po aq i mundshëm është edhe skenari negativ: jo një recesion standard i lindur nga shterimi i kërkesës, por një rritje e paqëndrueshmërisë, që buron nga paqëndrueshmëria financiare, gabimet e politikave, politika e vitit zgjedhor dhe zhvillimet gjeoekonomike. Një rrezik i rëndësishëm qëndron në tregun e obligacioneve. Me deficitet e SHBA-së ende të mëdha, kostot e shërbimit të borxhit në rritje dhe investimet e lidhura me inteligjencën artificiale që kërkojnë financim shtesë, investitorët ndëshkues në tregun e obligacioneve mund të rikthehen. Një rritje e papritur e yield-eve mund të trazojë sistemin financiar, duke dëmtuar aktivitetin ekonomik shumë përtej kufijve të Amerikës. Ajo që ndodh në tregun e bonove të Thesarit të SHBA-së rrallëherë mbetet e kufizuar aty.
Kjo brishtësi financiare përforcohet nga mundësia e gabimeve në politika – qoftë një gabim fiskal apo një hap i gabuar në masat monetare – në një kohë kur hapësira e manovrimit për politikëbërësit është delikate. Me zgjedhjet e mesit të mandatit që po afrojnë, ky është një rrezik që do të kishte pasoja edhe për një ekonomi globale që varet fort nga motori amerikan. Kur kjo kombinohet me tensione gjeopolitike – luftëra tregtare, militarizim të zinxhirëve të furnizimit, apo konflikt të drejtpërdrejtë – perspektiva e një goditjeje stagflacioniste bëhet e prekshme.
Teksa fillon viti 2026, nuk duhet të lejojmë që një parashikim qendror ngushëllues të ushqejë vetëkënaqësinë. Në terma statistikorë, nuk kemi të bëjmë me një shpërndarje normale, por me një shpërndarje multimodale: një rrugë e mundshme e një rritjeje të fuqishme, të udhëhequr nga inteligjenca artificiale, qëndron në mes, e shoqëruar nga një mrekulli produktiviteti nga njëra anë dhe nga një skenar negativ i mbushur me rreziqe nga ana tjetër. Investitorët dhe politikëbërësit duhet të marrin parasysh të gjitha këto rezultate – si edhe shpërndarjen e theksuar, mes vendeve, sektorëve dhe familjeve, që i bashkon ata.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Beware of Central Economic Forecasts for 2026
