Mbrojtësit e të drejtave të grave thonë se ndryshimet e planifikuara në sistemin e pagesave për lejen e lindjes do të shtyjnë kompanitë të mos punësojnë gra në moshë të re.
Ndryshimet e planifikuara në sistemin e pagesave për lejet e lindjes, të promovuara javën e kaluar nga Fondi Shtetëror i Sigurimeve Shëndetësore, FZOM, të ashtuquajtura “Pagesa të shpejta të lejes së lindjes”, do të nxisin diskriminim kundër grave në vendin e punës, thonë aktivistët e të drejtave.
Ndryshimet parashikojnë që punëdhënësit – në vend të fondit të sigurimeve – të paguajnë për lejen e lindjes për gratë shtatzëna dhe më pas të kompensohen nga qeveria.
“Nënat do të marrin pagesat e tyre në të njëjtën kohë që kolegët do të marrin pagat e tyre, dhe pastaj ne do të transferojmë të njëjtën sasi parash tek kompanitë,” tha kreu i FZOM, Maja Panardzieva-Zmejkova.
Plani i ri u propozua nga partia social-konservatore VMRO DPMNE e kryeministrit Nikola Gruevskit. Gjatë zgjedhjeve të përgjithshme në fillim të prillit kjo parti promovoi planin, siç thonë ata, për të përshpejtuar pagesën e lejes së lindjes.
Por shumë aktivistë të të drejtave të njeriut thonë se ky është një hap në drejtimin e gabuar.
“Në qoftë se kjo rezulton në ndryshime ligjore, do të jetë një katastrofë për të drejtat e grave,” tha për BIRN Marija Savova, kreu i OJQ-së Zdruzenska.
“Ne përballemi tashmë me diskriminim të përhapur në punësimin e grave që janë në kulmin e viteve të tyre riprodhuese,” shtoi ajo.
Savova tha se duke i detyruar kompanitë punëdhënëse të paguajnë lejen e lindjes më parë dhe pastaj të kërkojë rimbursimin nga shteti, process që zakonisht rezulton i ngadalshëm, do të sjellë si rezultat që kompanitë të largojnë gratë në moshën e lindjes.
“Kompanitë do të inkurajohen që të diskriminojnë edhe më shumë gratë, në mënyrë që të shmangin një kufizim shtesë financiar që mund të kenë,” tha ajo.
Ajo gjithashtu tha se “kjo do të nxisë praktikën e detyrimit të grave për të nënshkruar kontrata në bazë të të cilave ato deklarojnë se nuk do të mbeten shtatzënë, çka po bëhet e zakonshme tashmë kur është fjala për postet e larta në menaxhimin e kompanive të mëdha”.
Savova tha se kjo politikë do të jetë në kundërshtim me prioritetin e deklaruar të qeverisë për të rritur normën e lindjeve, “përveçse nëse qëllimi i vërtetë është ideologjik; për të rikthyer gratë në shtëpi, ku ato do shërbejnë vetëm si amvisa tradicionale”.
Neda Korunovska, nga OJQ-ja për të drejtat e njeriut Reaktor, i tha BIRN-it se ndryshimi do të rezultojë në “rritjen e varfërisë mes grave, rritje të varësisë ekonomike të tyre dhe rënie të përqindjes së grave të punësuara, që është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me politikën zyrtare të shtetit” – për të rritur shkallën e punësimit të grave.
Punëdhënësit kanë shprehur ndërkohë rezervat e tyre në lidhje me planin.
“Ne nuk mund të themi [në këtë fazë] nëse shteti në raste të tilla do të paguajë kontributet në kohë apo jo,” tha për BIRN-in Mile Boshkov, kreu i Konfederatës së Punëdhënësve të Maqedonisë.
Në raportin e fundit vjetor, Fondi i Sigurimeve Shëndetësore ka thënë se kishte arritur të siguronte që pagesat mujore për lejen e lindjes të mbërrinin të gjitha në kohë.
“Nëse kjo është e vërtetë, atëherë pse është i nevojshëm ky ndryshim?” pyeti Korunovska.
