Sondazhi i Fondacionit “Shoqëria e Hapur për Shqipërinë” zbulon se gjyqtarët dhe prokurorët janë pro ndryshimit të pjesshëm të Kushtetutës në forcimin e rolit të Presidentit dhe të institucioneve të pavarura
Gjyqtarët dhe prokurorët në Shqipëri kërkojnë një President më të fortë dhe distancë më të madhe nga politika. Më shumë se 63 për qind e njerëzve të drejtësisë mendojnë se ka ardhur koha për ndryshimin e Kushtetutës, veçanërisht në forcimin e rolit të Presidentit të Republikës dhe statusit të institucioneve të pavarura.
Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë, SOROS publikoi të premten të dhënat e një sondazhi, gjatë së cilit janë intervistuar 388 gjyqtarë dhe prokurorë nga 469 që janë në total në vend. Shumica e tyre janë plotësisht dakord me nevojën për ndryshime kushtetuese, ndërsa vetëm 6.5 për qind shprehen kundër.
Ndryshimi i fundit i Kushtetutës është bërë në vitin 2008, por juristët dhe opinioni publik e kanë kritikuar këtë proces si të diktuar nga interesat politike, në kurriz të institucioneve të pavarura. Megjithatë, të intervistuarit refuzojnë në shumicë një rikthim tek varianti i vjetër.
“Të gjithë jemi dëshmitarë për problemet që kanë shkaktuar ndryshimet kushtetuese të vitit 2008, në ndarjen e pushteteve dhe funksionimin e institucioneve të pavarura”,-tha aktivistja e të Drejtave të Njeriut, Kozara Kati. Ajo sugjeroi rishikimin e mënyrës së zgjedhjes së Presidentit dhe të formulës së KLD-së.
Juristët bashkohen në shumicë me idenë që Kushtetuta duhet të garantojë zgjedhjen e një Presidenti të paanshëm politikisht. 47.8 për qind e të intervistuarve mendojnë se ai duhet të zgjidhet nga populli, ndërsa 36.7 për qind nga tre të pestat e Kuvendit.
Gjyqtarët dhe Prokurorët janë kundër idesë së bashkimit të Gjykatës së Lartë me atë Kushtetuese, por ata shohin nevojën për ndryshime në juridiksionin e tyre.
E mbi të gjitha, të mënyrës se si zgjidhen anëtarët e këtyre dy gjykatave.
KLD mbetet sërish një “patate e nxehtë”, pasi të intervistuarit janë të ndarë gjysmë për gjysmë në nevojën për ndryshimin e formulës aktuale. Ndërsa Prokuroria ka marrë “votat” e mjaftueshme për të mbetur një institucion i centralizuar.
Ish-kryeprokurori Arben Rakipi u shpreh i habitur nga kjo gjetje e sondazhit, duke pohuar se koha ka nxjerrë në pah defektet në organizimin e Prokurorisë. “Sistemi aktual i rreshton prokurorët në varësi administrative dhe ndrydh autoritetin e tyre. Nga ana tjetër, mënyra se si zgjidhet dhe kush e propozon Prokurorin e Përgjithshëm e bën detyrën e tij të varet totalisht nga personaliteti i këtij individi”,-tha në fjalën e tij Rakipi.
Ndërsa kryetari i Shoqatës së Prokurorëve, Shkëlqim Hajdari sugjeroi zgjedhjen e një zv.Prokurori të Përgjithshëm dhe ngritjen e Këshillit të Prokurorisë në një rol më të lartë.
Prezantimi i sondazhit të Fondacionit “Shoqëria e Hapur për Shqipërinë” dhe diskutimi i gjetjeve nga ekspertët e fushës vjen në kohën kur mazhoranca dhe Presidenti i Republikës janë angazhuar me diskutime publike në reformën për drejtësinë.
Por shumica e gjyqtarëve dhe prokurorëve janë të mendimit që kjo reformë duhet të shoqërohet edhe më ndryshime kushtetuese, që garantojnë pavarësinë e sistemit gjyqësor dhe rrisin rolin e Presidentit të Republikës.
