Përse duhet të ndërhyjë BE-ja në Ukrainë dhe çfarë dobish do t’i sillte kjo në të ardhmen e saj, George Soros argumenton.
Bashkimi Europian ndodhet në një udhëkryq. Forma që do të marrë pas pesë vjetësh do të vendoset në 3-5 muajt e ardhshëm. Vit pas viti, BE-ja ia ka dalë me sukses të kalojë vështirësitë. Por tani duhet të përballet me dy burime krize ekzistenciale: Greqinë dhe Ukrainën. Kjo mund të provojë shumë.
Kriza e gjatë e Greqisë është për trajtuar pa kujdes nga të gjitha palët që nga fillimi. Emocionet tani po janë aq të mëdha saqë kalimi i saj është e vetmja alternativë konstruktive.
Por Ukraina është ndryshe. Është një çështje bardhezi. Rusia e Vladimir Putin është agresori dhe Ukraina në mbrojtjen e vetes, po mbron edhe vlerat dhe parimet mbi të cilat u ndërtua BE-ja.
Megjithatë Europa po e trajton Ukrainën si një Greqi tjetër. Kjo është qasja e gabuar dhe po prodhon rezultatet e gabuara. Putin po fiton terren në Ukrainë dhe Europa është shumë e prokupuar me Greqinë saqë po i kushton pak vëmendje.
Rezultati i preferuar i Putin në Ukrainë është të krijojë një kolaps financiar dhe politik që do destabilizojë vendin dhe për të cilin ai mund të mos mbajë përgjegjësi, në vend të një fitoreje ushtarake që i jep atij posedimin dhe përgjegjësinë për një pjese të Ukrainës.
Ai e ka treguar këtë dy herë duke e kthyer një fitore ushtarake në një armëpushim. Dëmtimi i pozicionit të Ukrainës mes dy marrëveshjeve të armëpushimit – Minsk I, negociuar në shtator dhe Minsk II, në shkurt – tregon shtrirjen e suksesit të Putinit. Por ky sukses është i përkohshëm dhe Ukraina është një aleat shumë i vlefshëm për t’u braktisur nga BE-ja.
Ka diçka shumë të gabuar në politikën e Be. Si tjetër mund t’i kishte shmangur Rusia e Putinit aleatët e Ukrainës që dikur drejtonin botën e lirë?
Problemi është se Europa e ka ndihmuar me pikatore Ukrainën, ashtu si ka bërë me Greqinë. Si rezultat, Ukraina mezi mbijeton, ndërsa Putin ka avantazhin e veprimit të parë. Ai mund të zgjedhë mes luftës hibride dhe paqes hibride dhe Ukraina dhe aleatët e saj mezi po përgjigjen.
Përkeqësimi i situatës së Ukrainës po përshpejtohet. Kolapsi fiskal të cilin e kam paralajmëruar prej muajsh ndodhi në shkurt, kur vlera e monedhës vendase hryvina ra me 50 për qind në pak ditë dhe Banka Kombëtare e Ukrainës u detyrua të fusë sasi të mëdha parash për të shpëtuar sistemin bankar. Kulmi arriti më 25 shkurt kur banka qendrore prezantoi kontrollet e importit dhe ngriti normat e interesit në 30 për qind. Që atëherë, ndikimi i presidentit Petro Poroshenko e ka kthyer normën e shkëmbimit afërsisht te niveli mbi të cilin u bazua buxheti i Ukrainës për vitin 2015. Por përmirësimi është shumë jo i sigurt.
Ky kolaps i përkohshëm ka prekur besimin e publikut dhe ka vënë në rrezik bilancat e bankave ukrainase dhe kompanive që kanë borxhe në valuta të sigurta. Gjithashtu ka penguar llogaritë mbi të cilat janë bazuar programet e Ukrainës me Fondin Monetar Ndërkombëtar.
Fondi i Zgjeruar i Lehtësimit të FMN u bë i pamjaftueshëm pa u miratuar ende. Por shtetet anëtare të BE, përballë problemeve të veta fiskale, nuk kanë treguar gatishmëri për të konsideruar ndihmë bilaterale shtesë. Ndaj Ukraina vazhdon të shkojë drejt buzës së greminës.
Njëkohësisht, një program reformimi radikal brenda Ukrainës po fiton shpejtësi dhe po bëhet ngadalë i dukshëm për publikun ukrainas dhe autoritetet Europiane. Ka një kontrast të madh mes përkeqësimit të situatës së jashtme dhe progresit të vazhdueshëm në reformat e brendshme. Kjo i jep situatës në Kiev një lloj fryme joreale.
Një skenar i kënaqshëm është që Putin të arrijë objektivin e tij optimal dhe rezistenca e Ukrainës shkërmoqet. Europa do të përmbyset nga refugjatët – dy milionë duket se janë një vlerësim realist. Shumë njerëz presin që kjo të shënojë fillimin e Luftës së Dytë të Ftohtë. rezultati më i mundshëm është që një Putin fitimtar do të ketë shumë miq në Europë dhe se sanksionet mbi Rusinë do të lejohen të bien.
Ky është rezultati më i keq i mundshëm për Europën, që do të bëhej më e ndarë, duke u kthyer në një fushëbetejë për influencë mes Rusisë së Putin dhe Shteteve të Bashkuara.
BE-ja do të pushonte së qeni një forcë politike funksionuese në botë (veçanërisht nëse Greqia do të dilte nga eurozona).
Një skenar i ngjashëm është që Europa vazhdon fazën e ushqimit të Ukrainës me pikatore. Kjo nuk shkatërrohet, por oligarkët e marrin veten dhe Ukraina e re fillon të ngjajë me Ukrainën e vjetër.
Putinit do t’i dukej kjo po aq e kënaqshme sa një kolaps total. Por fitorja e tij do të ishte më pak e sigurt, pasi do të çonte në një Luftë të Ftohtë që Rusia do ta humbiste, ashtu si humbi i pari Bashkimi Sovjetik. Rusia e Putinit ka nevojë për naftë që do të jetë 100 dollarë për fuçi dhe do fillojë t’i mbarojë rezerva e valutës në 2-3 vjet.
Kapitulli i fundit në atë që e quaj “Tragjedia e Bashkimit Europian” është që BE-ja do ta humbë Ukrainën e re. Parimet që Ukraina po mbron – parimet mbi të cilat është ngritur BE-ja – do të braktisen dhe BE do të shpenzojë më shumë para duke mbrojtur veten sesa do të shpenzonte duke ndihmuar suksesin e Ukrainës së re.
Ky është një skenar më optimist. Ukraina e re është ende gjallë dhe e vendosur ta mbrojë vete. Ndonëse Ukraina vetë nuk mund t’i bëjë ballë ushtrisë Ruse, aleatët e saj mund të vendosur të bëjnë çfarë të nevojitet për të ndihmuar, në vend që të përfshihen në një përballje ushtarake direkte me Rusinë ose në vend që të shkelin marrëveshjen e Minskut. Duke vepruar kështu jo vetëm që ndihmojnë Ukrainën, por ndihmojnë edhe BE-në të rifitojë vlerat dhe parimet që duket se ka humbur. Nuk ka nevojë të thuhet, ky është skenari që unë mbroj.
Botuar me autorizim nga Project Syndicate, 2015. Ripublikimi nuk mund të bëhet pa lejen e Project Syndicate. Last Chance for Ukraine and Europe
