Qëndrimi politik shpesh është i domosdoshëm. Por qeveria e kryeministres britanike Theresa May tani po kujton çdo ditë pasojat e mëdha të qëndrimeve pa ndonjë kuptim të plotë për të ardhmen.
Këtë pranverë, qeveria konservatore e kryeministres britanike Theresa May po kujtohet se sa të fuqishme dhe afatgjatë – mund të jenë pasojat e paqëllimta të politikave. Dy probleme që kanë të bëjnë me kufijtë e Mbretërisë së Bashkuar – njëri ka të bëjë me emigracionin dhe tjetri lidhet me kufirin me Republikën e Irlandës – kanë shpërthyer së fundi. Ndërkohë që ata nuk e kanë dobësuar ende mbështetjen për qeverinë, ka shumë gjasa që ta bëjë këtë. Dhe ata janë pothuajse të sigurt se do ta zvogëlojnë atë që ka mbetur nga pushteti i butë i Britanisë.
Problemi i imigracionit ekziston që prej rreth shtatë dekadash, që me ardhjen e valëve të para të imigrantëve të Karaibeve në Britaninë e Madhe. Ata ishin ftuar nga qeveria në vazhdën e Luftës së Dytë Botërore që të ndihmonin në kompensimin e mungesës së punës, duke marrë përsipër punë të vështira për të gjetur forcë punëtore në Shërbimin Shëndetësor Kombëtar (NHS) dhe sektorë të tjerë.
I quajtur “brezi Windrush”, pas emrit të anijes së parë që i solli ata, këta emigrantë hynë në Mbretërinë e Bashkuar me pasaportat e tyre origjinale. Si qytetarë të kolonive britanike, ata u konsideruan ligjërisht si qytetarë të Britanisë së Madhe. Kështu, ata nuk kishin nevojë të ndërmerrnin hapa shtesë për të fituar shtetësinë e Mbretërisë së Bashkuar; as fëmijët e tyre, ardhja e të cilëve u regjistrua vetëm në dokumentet e mbërritjes në tokë.
Megjithatë, qeveria e Mbretërisë së Bashkuar ka vendosur tani se këta shtetas britanikë në fakt nuk janë vërtet shtetas, sepse nuk kanë dokumentacionin e duhur. Një gabim administrativ duket se ka sjellë shkatërrimin e kartave të uljes së tyre në okë, të cilat ishin ruajtur diku në arkat në Zyrën e Çështjeve të Brendshme.
Qeveria e kryeministres May tani po përpiqet të merret me një incident të turpshëm pas një tjetri, Njerëzit e moshuar janë refuzuar të rihyjnë në Mbretërinë e Bashkuar – një vend që ata e konsiderojnë padyshim si shtëpi – pasi kanë vizituar të afërmit e tyre në vende si Xhamajka. Të tjerë janë ndaluar në mënyrë çnjerëzore dhe u është mohuar trajtimi shëndetësor falas, madje edhe për kancerin.
Britania mund të mos jetë rrënjësisht një vend racist, por gjatë disa dekadave të fundit, politikanët e krahut të djathtë kanë përdorur retorikë nxitëse për të nxitur ndjenja anti-emigrante, duke synuar veçanërisht ata nga Azia e Jugut dhe në Inditë Perëndimore. Për të përmendur një shembull të njohur, 50 vjet më parë, Enoch Powell, një anëtar konservator i parlamentit, mbajti fjalimin e tij të neveritshëm “lumenjtë e gjakut”, në të cilin ai paralajmëroi se brenda 15 apo 20 vjetësh “njeriu i zi do të ketë komandën mbi njeriun e bardhë”.
Duke lënë mënjanë retorikën nxitëse të Powell, fjalimi i tij pasqyronte presionin në rritje mbi politikanët që ata të mbanin një qëndrim të ashpër ndaj emigracionit – një proces që vazhdon edhe sot. Qeveria e kryeministres May tani premton jo vetëm reduktimin e emigracionit të paligjshëm, por edhe uljen e emigracionit të përgjithshëm vjetor në më pak se 100,000.
Kjo shifër është paksa e ulët, vetëm gjysma e nivelit aktual të emigracionit nga jashtë Bashkimit Europian (edhe 90,000 të tjerë në vit vijnë nga BE-ja). Sikur arritja e këtij qëllimi të mos ishte tashmë i pamundur, May këmbëngul në numërimin e studentëve të huaj si emigrantë, edhe pse ata janë në Mbretërinë e Bashkuar vetëm për kohëzgjatjen e studimeve të tyre.
Por qasja problematike e May ndaj emigracionit daton që më herët. Në vitin 2013, kur ajo ishte sekretare e brendshme, ajo mbështeti krijimin e një “mjedisi armiqësor” për emigrantët e paligjshëm – një politikë që shumë njerëz e argumentuan se helmonte atmosferën për këdo me lëkurë me ngjyrë të errët. Vështirësia politike rritet.
Përsa u përket ministrave të tjerë të qeverisë, ndjesat e tyre për skandalet e “Windrush”-it kanë qenë më të zhurmshme, sepse historia doli në dritë të njëjtën javë që krerët e qeverisë së shtetit u takuan në Londër për konferencën e tyre dyvjeçare. Me raportet e keqtrajtimit të Zyrës së Punë të Brendshme të qytetarëve të lindur në vend e jo nga Karaibet, që tregonin se problemi ka gjasa të përhapet përtej grupit “Windrush”, ndoshta mund të presim ndjesa të tjera.
Por menaxhimi i emigracionit vështirë se është sfida e vetme e kryeministres May në lidhje me çështjen e kufijve, ajo duhet të trajtojë edhe çështjen se çfarë të bëjë me kufirin tokësor të Mbretërisë së Bashkuar me Republikën e Irlandës pasi Britania tërhiqet nga BE-ja.
Kur qeveria e May njoftoi angazhimin e saj për të vazhduar me Brexitin, ajo bëri të qartë se do të largohej gjithashtu nga Tregu i Vetëm dhe nga bashkimi doganor, pa menduar për implikimet për kufijtë e Mbretërisë së Bashkuar. Ky vendim nuk u kërkua në asnjë mënyrë nga rezultati i referendumit të Brexitit në qershor të vitit 2016. Në vend të kësaj, vetë referendumi kishte për qëllim thjesht të qetësonte elementët më të djathtë të Partisë Konservatore.
Një “Brexit kaq i vështirë” do të kishte pasoja serioze për ekonominë britanike. Sindikatat doganore zakonisht bashkojnë vendet fqinje, të cilat më pas tregtojnë përtej kufijve duke aplikuar tarifa të përbashkëta për tregti me vendet e tjera. Ka pasur disa sindikata doganore anembanë botës, por asnjëra nuk ka qenë kaq e suksesshme sa ajo e BE-së.
Qeveria e kryeministres May ka thënë se largimi nga bashkimi doganor do t’i mundësojë Britanisë së Madhe të bëjë marrëveshjet e veta tregtare. Por, si anëtare e BE-së, ajo tashmë ka akses në rreth 70% të tregjeve botërore në kushte të favorshme. Nuk është e qartë sesi qeveria e May mendon se Mbretëria e Bashkuar mund të jetë më mirë më vete.
Duke i përkeqësuar akoma më shumë gjërat, siç deklaroi edhe vetë May kur bënte fushatë para referendumit, nuk ekziston një gjë e tillë si kufiri virtual midis vendeve me tarifa të ndryshme. Nëse Mbretëria e Bashkuar, përfshirë Irlandën e Veriut, është jashtë bashkimit doganor dhe Republika e Irlandës është ende në të, atëherë do duhet të ketë një kufi.
Megjithatë, një kufi i tillë mund të rrezikojë të dëmtojë Marrëveshjen e të Premtes së Mirë që ka mbështetur paqen në Irlandën e Veriut për dy dekada. Dhe qeveria e kryeministres May nuk ka propozuar zgjidhje alternative të besueshme për menaxhimin e marrëdhënieve midis dy regjimeve të ndryshme doganore pa një kufi.
Qëndrimi politik shpesh është i domosdoshëm. Por qeverisë së kryeministres May tani po i kujtojnë çdo ditë pasojat me ndikim të madh të qëndrimeve që nuk kanë ndonjë kuptim për të ardhmen.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate. Nuk mund të ripublikohet pa lejen e Project Syndicate. Populism Bites Back.
