Regjimi i ndalim-qarkullimit për parandalimin e përhapjes së koronavirusit të ri COVID-19 ka lënë pa punë dhe pa të ardhura familjet e komunitetit rom dhe egjiptian –që sipas aktivistëve janë gjithashtu shtresa më e harruar nga programet e asistencës së qeverisë.
Regjimi i ndalim-qarkullimit e ka vështirësuar mbijetesën për qindra familje rome dhe egjiptiane në Shqipëri; të cilët po përballen jo vetëm me rrezikun e përhapjes së COVID-19, por edhe me urinë.
Shumica e këtyre familjeve e sigurojnë mbijetesën përmes vetëpunësimit informal –një aktivitet i pamundur gjatë javëve të karantinës, që sipas aktivistëve të komunitetit rom dhe egjiptian i ka lënë ata pa asnjë të ardhur.
Të vetëpunësuarit janë deri më tani kategoria më e prekur e krizës së koronavirusit në Shqipëri dhe ndër ta, të vetëpunësuarit informalë janë ata që po vuajnë më shumë.
Sipas një sondazhi të kryer nga kompania e hulumtimeve dhe konsulencës IDRA, rreth 94% e kategorisë së të vetëpunësuarve deklarojnë se kriza i ka ndikuar financat e tyre shumë negativisht ose negativisht.
“Ankesat më të mëdha vijnë nga anëtarët e komunitetit Rom dhe Egjiptian, sepse sidomos ata kanë mungesë të furnizimit me ushqime,”thotë Romina Sefa, aktiviste e këtij komuniteti.
Më 19 mars, qeveria miratoi përmes VKM-së nr: 236 një plan asistence për shtresat në nevojë në kushtet e epidemisë së shkaktuar nga COVID-19. Sipas këtij vendimi, shtesa në nevojë konsiderohen familjet që nuk kanë familjarë të aftë për punë në njësinë ku banojnë, përfituesit e ndihmës ekonomike, personat me aftësi të kufizuar, pensionistët si dhe familjet e pastreha.
Në vendim, qeveria merr përsipër dërgimin e pagesave për subjektet që përfitojnë nga programi i mbrojtjes sociale si dhe dërgimin e produkteve ushqimore dhe jo-ushqimore si dhe barnat e nevojshme për këto familje.
Megjithatë, aktivistët ngrenë shqetësimin se vetëm një numër i vogël i këtij komuniteti ka përfituar nga programi i shtresave në nevojë, ndërsa shumë të tjerë vazhdojnë të vuajnë pasojat e mungesës së të ardhurave.
“Bashkitë janë gjendur të papërgatitura. Ata nuk kanë fondet e caktuara specifike për familjet e komuniteteve të margjinalizuara në këtë situatë. Aktualisht këto familje po ndihmohen kryesisht nga organizatat jo-fitimprurëse,” tha Sefa për BIRN.
Komuniteti rom dhe egjiptian e priti me protesta vendosjen e regjimit të karantinës –duke apeluar për ndihmë në ushqime dhe detergjentë.
Të parët ishin rreth 400 familje në bashkinë e Elbasanit, të cilët frymëzuan protesta të ngjashme në Tiranë, Korçë, Vlorë dhe Berat.
Sebastian Halimi, aktist i komunitetit rom dhe egjiptian i tha BIRN se shumica e njerëzve që ai njeh nuk janë lejuar të shkojnë në punë dhe nga ana tjetër nuk kanë përfituar asnjë lloj ndihme deri më sot.
“Njoh personalisht anëtarë të komunitetit, që ua kanë ndaluar të shkojnë në punë dhe të cilët nuk kanë marrë asnjë lloj ndihme,” tha Halimi duke theksuar situatën e vështirë.
Ngjashëm me Halimin, edhe aktivistja Sefa thotë se familjet e komunitetit rom e kanë gjetur papritur veten pa punë dhe pa ndihmë –pasi punësimi informal nuk do të kompensohet.
“Vetëm në Tiranë janë rreth 600 familje të këtij komuniteti, që nuk kanë përfiturar asnjë lloj ndihme,” thotë Sefa, ndërsa përmend raste të ankesave të mbërritura prej tyre në Qendrën për Advokim Social.
Mungesa e ushqimit mbi tryezë është problemi më i madh, por jo i vetmi me të cilën po përballen familjet rome dhe egjiptiane. Aktivistët theksojnë se ata janë ndër kategoritë më të rrezikuara nga COVID-19 për shkak të mungesës së kushteve për të zbatuar rregullat e higjienës si dhe mungesës së masave mbrojtëse, si maska apo dezinfektantë.
Sebastian Halimi i tha BIRN se asnjë prej familjeve me të cilat ai ka pasur kontakt nuk kishte masa mbrojtëse ndaj koronavirusit, ndërsa shtoi se familjet e kanë të pamundur t’i sigurojnë ato me shpenzimet e tyre.
Halimi shton se edhe protestat e anëtarëve të këtij komuniteti ranë në vesh të shurdhër.
“Pavarësisht dhe protestave që u kryen në ditë të vështira siç janë këto, akoma nuk është marrë asnjë përgjigje në lidhje me ndihmat,” tha ai.
Aktivistët e komunitetit thonë se mbetet ende e paqartë se si do të funksionojë skema e asistencës për shtresat në nevojë në shumë prej qyteteve dhe kërkojnë marrjen e masave të menjëhershme nga ana e Bashkive, për të zbutur sadopak varfërinë.
“Nga vëshgimet tona dhe grupit të aktivistëve Romë dhe Egjiptianë është vënë re se kanë qenë pikërisht organizatat jo-qeveriatare apo ato bamirëse që u kanë ardhur më tepër në ndihmë situatës së rënduar të komuniteteve më të rrezikuara, pasi Bashkitë akoma nuk kanë marrë hapa konkretë në këtë situatë,” tha Sefa për BIRN.
Sefa shtoi dy javë më parë kishte qenë dëshmitare në shpërndarjen e ndihmave për pak familje të komunitetit rom dhe egjiptian në Tiranë.
“Kam parë që kanë shpërndarë para dy javësh tek disa familje të këtij komuniteti disa ndihma. Ato përbëheshin nga 2 kg oriz, 2 kg sheqer, 2 pako makarona dhe nga një vaj e qumësht. Më thoni ju si mund të mbijetojë një familje me këto ndihma për 2 javë,” përfundoi ajo.
