Sipas raportit të INSTAT, Shqipëria shënoi regres në indeksin e pabarazisë gjinore mes grave dhe burrave, veçanërisht në treguesin e vdekshmërisë amëtare.
Shqipëria shënoi regres në indeksin e pabarazisë gjinore, sipas raportit “Burrat dhe Gratë në Shqipëri” i publikuar nga Instituti i Statistikave, INSTAT. Të dhënat tregojnë se indeksi i pabarazisë gjinore është rritur nga 0.07 në vitin 2018 në 0.10 gjatë vitit 2019.
“Burrat dhe Gratë në Shqipëri” është një publikim vjetor i INSTAT, i cili synon jo vetëm mbledhjen e statistikave me bazë gjinore, por edhe analizimin dhe interpretimin e tyre me qëllim përmirësimin e indeksit të pabarazisë.
Indeksi i paraqet disavantazhet gjinore në tre dimensione; shëndeti riprodhues, fuqizimi dhe tregu i punës. Sipas INSTAT, përkeqësimi i indeksit për vitin 2019 lidhet me treguesit e lartë të vdekshmërisë amëtare në Shqipëri, pasi treguesit e tjerë konsiderohen të përmirësuar.
Vdekshmëria amëtare për vitin 2019 ishte 7 në 100 mijë lindje; një tregues i lartë që konsiderohet si shenjë e qartë e statusit të grave në shoqëri. Gjithashtu, shkalla e pjesmarrjes në tregun e punës është 53% për gratë dhe 63% për burrat.
Disavantazhi gjinor duket edhe në pjesmarrjen e grave në politikë apo arsimimin e tyre. Gjatë vitit 2019, gratë zinin vetëm 29.51% të vendeve të Parlamentit kundrejt 70.49% që mbahen nga burrat, ndërkohë që qasja në arsimin e mesëm ose të lartë është në masën 88% për gratë dhe 92% për burrat.
INSTAT konsideron si risi për raportin e fundit dy kapituj të rinj mbi treguesit sipas gjinisë nga anketat sociale në familje si dhe treguesit mbi të drejtat e njeriut.
Sipas anketës sociale të familjeve, gratë kryefamiljare janë më shumë prezente sesa burrat në tipologjinë e familjes “person i vetëm”, ndërsa të dhënat nga anketa tregojnë se numri i tyre është 2,6 herë më i madh se ai i burrave. Por nëse bëhet fjalë për kategorizimin në bazë të kryefamiljarëve, sipas të dhënave nga anketa e buxhetit në familje të kryer nga INSTAT, në Shqipëri njësitë ekonomike familjare me kryefamiljarë burra janë 5,5 herë më shumë se familjet me kryefamiljare gra.
Diferenca ka edhe në shpenzimet mesatare mujore për konsum familjar.
“Në vitin 2018, shpenzimet mesatare mujore për konsum për një njësi ekonomike familjare (NjEF) janë 75.935 lekë, ku ushqimet dhe pijet jo-alkoolike përbëjnë grupin kryesor. Për këtë grup konsumi, gratë kryefamiljare shpenzojnë 47,0 % dhe burrat kryefamiljar 43,6 % të buxhetit të tyre,” thuhet në raportin e INSTAT.
Sipas rezultateve të anketës, duket se pjesa më e madhe e shpenzimeve të grave kryefamiljare shkon për banesën, ujin dhe energjinë elektrike, shpenzimet e qirasë, etj. Nga ana tjetër, burrat shpenzojnë më tepër në drejtim të transportit, akomodimit, restoranteve dhe shpenzimeve të tjera që kanë lidhje me argëtimin.
