Raportuesit për Kosovën dhe Serbinë thanë të enjten se BE-ja do të hetojë nëse Serbia po klasifikon si “joaktive” adresat e shqiptarëve etnikë që jetojnë jashtë vendit.
Parlamenti Evropian miratoi të enjten një rezolutë për të ndryshuar raportin e BE-së mbi Serbinë dhe për të hetuar pretendimet se Serbia ka klasifikuar si “joaktive” adresat e shqiptarëve etnikë që mendohet se nuk jetojnë më në këto adresa.
Në një konferencë të përbashkët për shtyp të enjten, Raportuesi i Përhershëm për Serbinë, Vladimir Bilcik, dhe homologia e tij për Kossovën, Viola von Cramon-Taubadel, thanë se “BE-ja do të hetojë më thellë dhe do të merret me këtë çështje”, por kur u pyet nga BIRN për hapat e saktë që do të merren, ata shtuan se BE-ja “ka nevojë për më shumë kohë për të mbledhur të dhëna empirike mbi problemin nga rajoni”.
“Është diçka me të cilën duhet të merremi në Komisionin dhe Këshillin Evropian”, tha von Cramon, duke shtuar se hetimi do të kontrollonte “se cilat rezoluta dhe traktate ndërkombëtare janë të detyrueshme për Serbinë që ajo të ndërprerë këtë proces”.
Bilcik shtoi: “Është e rëndësishme të rregullojmë statusin e të gjithë njerëzve që jetojnë në këto territore”, duke lënë të kuptohet se çështja mund të përfshihet në dialogun Kosovë-Serbi të udhëhequr nga BE-ja mbi normalizimin e marrëdhënieve.
BIRN raportoi më herët se ekspertë dhe qytetarë kanë shprehur pretendime se autoritetet serbe po klasifikojnë si “joaktive” adresat e shqiptarëve etnikë që jetojnë dhe punojnë periodikisht në rajon ose Evropën Perëndimore – pa u informuar më parë për këtë.
Analiza e të dhënave të votuesve dhe deklaratat e përfaqësuesve politikë dhe të shoqërisë civile tregojnë se kjo mund të ketë prekur disa mijëra shtetas shqiptarë etnikë në zonën e Luginës së Preshevës.
Këta njerëz rrezikojnë të humbin të drejtat themelore, nëse adresat e tyre klasifikohen zyrtarisht joaktive.
Ekspertët dhe politikanët shqiptarë etnikë thonë se kjo praktikë është shkelje e të drejtave të njeriut dhe po ndryshon artificialisht përbërjen etnike të zonës – dhe për pasojë përfaqësimin e saj politik.
Rajoni jugor pa përplasje midis rebelëve etnikë shqiptarë dhe forcave serbe të sigurisë në pasojat e luftës në Kosovë rreth dy dekada më parë.
BIRN raportoi se këta shqiptarë etnikë të “pasivizuar” rrezikojnë të bëhen pa shtet pasi u mungon dokumentacioni përkatës nga Kosova gjithashtu. Ministria e Brendshme e Kosovës nuk iu përgjigj kërkesave të BIRN për këndvështrimin e saj në lidhje me këtë çështje deri në kohën e publikimit.
