Në kuadër të Ditëve të Kujtesës 2022, të premten paradite Instituti për Demokraci, Media dhe Kulturë (IDMC), me mbështetjen e fondacionit Kondrad Adenauer Stiftung, organizoi një konferencë shkencore ndërkombëtare mbi mitet komuniste në Shqipëri dhe ndikimin e tyre në letërsi, muzikë dhe kulturë.
“Shndërrimit të parimeve komuniste në mite nuk i shpëtoi as folklori shqiptar”, u shpreh gjatë konferencës Rovena Vata Mikeli, nga Akademia e Studimeve Albanologjike.
IDMC e ka kthyer në traditë organizimin e “Ditëve të Kujtesës”, duke synuar rritjen e ndërgjegjësimit të të rinjve për krimet e kryera nga regjimet totalitare, përfshirë diktaturën në Shqipëri.
“Mitet janë një portë e rëndësishme për të kuptuar si ndikon kultura politike në kulturën e një shoqërie”, u shpreh gjatë fjalës së tij Idrtit Idrizi, historian në Universitetin e Vjenës dhe njëkohësisht koordinator i konferencës për 2022.
Në një studim të 2015 që sociologia Stephanie Schëandner-Siervers ka kryer në Shqipëri, ka rezultuar se gjysma e të intervistuarve janë shprehur se komunizmi ka qenë një ideologji të saktë, por e implementuar keq në rastin e Shqiperisë.
Gjithashtu sociologia Schëandner-Siervers theksoi rëndësinë e dekonstruktimit social të miteve në formimin arsimor dhe kulturor të brezit të ri, nëpërmjet strategjisë së defamiljarizimit.
“Mënyra më e mirë për t’i mësuar historinë brezit të ri është nëpërmjet defamiljarizimit të narrativave afektive,” tha Schëandner-Siervers.
“Kjo na lejon t’I dekonstruktojmë mitet nga e kaluara”, shtoi sociologia e Universiteti të Bournmouth-it.
Kolegët e saj shqiptarë mendojnë se historia është burimi kryesor i miteve.
“Mitet janë të veshtira për t’u ç’rrënjosur pikërisht sepse kanë të bëjnë me historinë afektive”, tha Dr.Enis Sulstarova, pedagog në Universitetin e Tiranës.
Sustarova solli shëmbullin e veprave të Kadaresë në letërsinë shqiptare, në të cilat identifikohet qartë “mitit i qëndresës”, mit i cili për popujt e vegjël si Shqipëria kthehet në një “arkemit”, ose mit kryesor.
“Qëndresa ndaj armiqve shpjegon mbijetesën e kombit shqiptar në histori”, tha dr.Sulstarova duke shtuar se miti i qëndresës në komunizëm u përforcua dhe justifikoi izolimin e vendit, duke çuar deri në shtetrrethim, me pretekstin për t’u mbrojtur nga armiqtë.
“Në veprat dhe fjalimet e Enver Hoxhes gjenden kudo motive të miteve të tipit ‘Nëna Parti, ‘puna vullnetare’, ‘edukimi i masave’, ‘lufta e klasave’, ‘njeriu i ri’”, shpjegoi pedagogia Anjeza Xhaferaj.
Të gjitha këto mite të sipërpërmendura të sistemit komunist u injektuan kudo në shoqërinë shqiptare, duke e bërë e vështirë terrenin për ç’rrënjosjen e tyre pas rënies së sistemit.
“Ndërtimi dhe kristalizimi i këtyre miteve u krye nga aksione që zgjatēn për vite me rradhë në sistemet totalitare”, përfundoi Rovena Mikeli.
“Prandaj ç’rrënjosja e tyre në vende që vijnë nga sisteme të tilla është më e vështirë”, përfundoi ajo.
