Gjyqi i ish-presidentit Hashim Thaçit dhe tre të pandehurve të tjerë nisi në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë të hënën me prokurorinë që argumentoi se Ushtria Çlirimtare e Kosovës kishte një zinxhir të strukturuar komandues që nënkuptonte se katër liderët e kohës së luftës ishin të vetëdijshëm dhe prandaj ishin përgjegjës për krimet e kryera nga vartësit.
Duke përdorur pamjet video të deklaratave të viteve 1990, si dhe dokumentet e gjetura në shtëpitë e disa të pandehurve, kryeprokurori Alan Tieger i tregoi gjykatës komunikatat e UÇK-së dhe urdhrat për arrestime, të cilat ai tha se ishin prova se UÇK-ja kishte shënjestruar kundërshtarë politikë.
“Kundërshtarët” përkufizohen nga prokuroria si persona të cilët perceptoheshin nga UÇK-ja si “bashkëpunonin ose kishin lidhje” me forcat, zyrtarët apo institucionet shtetërore jugosllave. Tieger tha se i pandehuri Jakup Krasniqi në vitin 1998 e përmendi në mënyrë specifike Lidhjen Demokratike të Kosovës, LDK, e cila ishte një forcë rivale politike në vend, si me “prirje të mëdha për të shkatërruar UÇK-në”.
Katër të pandehurit, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi, akuzohen për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit që dyshohet se janë kryer në mes të marsit 1998 dhe shtatorit 1999 gjatë dhe menjëherë pas luftës me forcat serbe.
Ata akuzohen se kanë përgjegjësi individuale dhe komanduese për krimet që janë kryer kryesisht ndaj të burgosurve që mbaheshin në një sërë objektesh paraburgimi të ngritura nga UÇK-ja në Kosovë dhe Shqipërinë fqinje.
Zëvendës prokurori i specializuar në detyrë Ward Ferdinandusse tha në gjykatë se ata ishin përgjegjës për vrasjen e 102 personave dhe zhdukjen me forcë të 20 të tjerëve.
Ata të gjithë përsëritën deklaratat e tyre për pafajësi ndërsa gjyqi filloi të hënën.
Mbrojtja do të kërkojë të nënvizojë se UÇK-ja nuk kishte një strukturë të ngurtë ushtarake, kështu që të pandehurit nuk mund të ishin përgjegjës për krimet e kryera nga luftëtarët e tjerë.
Por, ushtruesi i detyrës së prokurorit të specializuar Alex Whiting i tha gjykatës se në një nga dokumentet që ai tha se janë gjetur në shtëpinë e Rexhep Selimit, thuhet se “në situatën tonë është e rëndësishme të ndjekim hierarkinë”.
Sipas Whiting, ky ishte një nga shembujt që tregon rëndësinë e zinxhirit komandues në UÇK si dhe njohuritë e liderëve për atë që po ndodhte në terren.
Whiting tregoi gjithashtu ato që ajo i përshkroi si urdhra të UÇK-së për të mbështetur pretendimin e prokurorisë se shtabi i përgjithshëm i UÇK-së emëronte dhe shkarkonte komandantët në “zonat operative” të saj dhe se këto zona kishin njësi inteligjence që raportonin te komandantët, të cilët më pas ua dërgonin informacionin Njësisë së Përgjithshme të Inteligjencës të udhëhequr nga i pandehuri Veseli.
Whiting akuzoi Thaçin se nuk e kishte thënë të vërtetën në marrjet në pyetje gjatë periudhës së hetimit, në të cilat ai “mohoi shumë për rolin e tij”. Ai argumentoi se këto deklarata “binin në kundërshtim me deklaratat e tij dhe deklaratat e të akuzuarve” gjatë luftës.
Pas përfundimit të deklaratave të prokurorisë të hënën, avokati që përfaqëson viktimat në këtë rast filloi fjalën e tij hyrëse duke thënë se ata që vuajtën si rezultat i krimeve të pretenduara të të pandehurve vinin nga prejardhje të ndryshme etnike.
“Cilido qoftë ndryshimi midis tyre, ata janë të bashkuar në atë që u ndodhi”, i tha gjykatës avokati i viktimave Simon Laws.
Disa nga viktimat “ishin anëtarë të UÇK-së, ose donin të bashkoheshin, ose të ndihmonin”, por të tjerë “ishin dhe mbetën kundër saj”, shtoi ai.
Si prokuroria ashtu edhe avokati mbrojtës i viktimave pohuan se në Kosovë ekziston një klimë kanosjeje e dëshmitarëve dhe se viktimat që bashkëpunojnë me gjykatën konsiderohen si “tradhtarë” nga një pjesë e shoqërisë.
E ashtuquajtura “Gjykata Speciale” nuk shihet me sy të mirë në Kosovë, ku shihet se shënjestron në mënyrë të padrejtë luftëtarët shqiptarë të lirisë së Kosovës dhe jo autorët serbë të shumicës së krimeve të luftës që u kryen në vitet 1998-1999.
Shqiptarët nga diaspora organizuan një protestë jashtë Dhomave të Specializuara të Kosovës në mbështetje të të pandehurve me fillim të gjyqit. Një tjetër protestë u ndoq nga mijëra shqiptarë etnikë në kryeqytetin e Kosovës, Prishtinë, të dielën.
Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës, por janë të vendosura në Holandë dhe me personel ndërkombëtar.
Ato u ngritën në vitin 2015 nga parlamenti i Kosovës, nën presionin e aleatëve perëndimorë të vendit, të cilët besojnë se sistemi i drejtësisë së Kosovës nuk është mjaftueshëm i fuqishëm për të gjykuar rastet e UÇK-së dhe për të mbrojtur dëshmitarët nga kanosja, pasi gjykimet e mëparshme në gjykatën jugosllave për krimet e luftës ishin shoqëruar me ndërhyrje te dëshmitarët.
Gjyqi vazhdon të martën.
