I dërguari i presidentit amerikan Donald Trump për misionet speciale, Richard Grenell, bëri thirrje të hënën për lirimin e ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, nga qendra e paraburgimit në Hagë, ku ai po gjykohet për krime lufte që nga prilli i vitit 2023.
“Ky burgim i padrejtë duhet të marrë fund”, shkroi Grenell në një postim me hashtag emrin e ish-prokurorit të posaçëm Jack Smith.
Smith dha dorëheqjen nga Zyra e Prokurorit të Specializuar në nëntor 2022 për të marrë përsipër hetimin për përfshirjen e Trump në trazirat e 6 janarit 2021 në Kapitol Hill, Uashington. Ai dha dorëheqjen më 12 janar, disa ditë përpara inaugurimit të Trump për një mandat të dytë presidencial.
Së bashku me urimin për popullin e Kosovës për “një festë të gëzueshme dhe të sigurt në 17-vjetorin e pavarësisë së tyre”, Grenell kritikoi Zyrën e Prokurorit të Specializuar në Hagë, e cila mbështetet financiarisht nga BE-ja, për trajtimin e çështjes së Thaçit.
“Ky moment historik është nën hijen e një padrejtësie të rëndë. Ati themelues i shtetësisë së Kosovës, presidenti Hashim Thaçi, duhet të festojë sot në Prishtinë – jo pas hekurave në Hagë”, tha Grenell.
“Evropianët nuk kanë arritur të veprojnë kundër kësaj padrejtësie në pesë vitet e fundit. Dhe institucionet shtetërore të Kosovës kanë dështuar të ndërmarrin veprimet e nevojshme ligjore për t’i dhënë fund kësaj padrejtësie – për shkak të politikës”, shtoi ai.
BIRN kërkoi një koment nga Dhomat e Specializuara për këtë pretendim, por nuk mori përgjigje deri në momentin e publikimit.
Aktakuza në këtë rast pretendon se Thaçi dhe tre ish-politikanë të tjerë të Kosovës, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, kryen krime lufte dhe krime kundër njerëzimit kur ishin figura të larta në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, UÇK, në fund të viteve 1990.
Ata akuzohen se kanë qenë pjesë e një “ndërmarrjeje të përbashkët kriminale” që synonte të merrte kontrollin mbi Kosovën gjatë luftës “duke përfshirë kanosjen e paligjshme, keqtrajtimin, ushtrimin e dhunës ndaj dhe largimin e atyre që konsideroheshin kundërshtarë”. Ata të gjithë janë vetëdeklaruar të pafajshëm.
Dhomat e Specializuara u krijuan për të gjykuar krimet që dyshohet se u kryen nga luftëtarët e UÇK-së gjatë dhe menjëherë pas luftës së Kosovës nga viti 1998 deri në vitin 2000. Ato janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës, por janë të vendosura në Hagë dhe përbëhen nga personel ndërkombëtar.
Ato u krijuan nën presionin e aleatëve perëndimorë të Kosovës, të cilët druheshin se sistemi i drejtësisë së Kosovës nuk ishte mjaftueshëm i fuqishëm për të gjykuar rastet e lidhura me UÇK-në dhe për të mbrojtur dëshmitarët nga ndërhyrja. Por e ashtuquajtura “gjykatë speciale” nuk shihet me sy të mirë nga shqiptarët e Kosovës, të cilët e shohin atë si një fyerje për luftën e UÇK-së për çlirim nga sundimi serb.
Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar financohen kryesisht nga Bashkimi Evropian, megjithëse SHBA-ja ka kontribuar duke dërguar një pjesë të stafit në gjykatë. Ngrirja e ndihmës amerikane nuk ka gjasa të prekë drejtpërdrejt gjykatën, sipas raporteve të mediave.
Ish-prokurori i specializuar Smith ka qenë prej kohësh në qendër të kritikave nga Trump dhe aleatët e tij. Ai u largua nga institucioni i Hagës në vitin 2022 për të punuar për Departamentin e Drejtësisë të SHBA-së, ku drejtoi dy hetime penale për aktivitetet e Trump.
Në mandatin e parë të Trump si president i SHBA-së, Grenell ishte ambasador i SHBA-së në Gjermani dhe për disa vite mbajti rolin e të dërguarit të tij në Ballkan. Ai ndërmjetësoi një marrëveshje me Kosovën dhe Serbinë për çështje kryesisht ekonomike, por shumica e pikave të marrëveshjes nuk janë zbatuar.
