Sulmet ndaj avokatëve janë gjithashtu sulme ndaj sundimit të ligjit, tha për BIRN sekretari i përgjithshëm i Këshillit të Evropës, Alain Berset, ndërsa një traktat i ri që synon të ndihmojë në mbrojtjen e profesionit ligjor nga presioni politik u hap për ratifikim nga shtetet anëtare të organizatës evropiane të të drejtave të njeriut.
“Mund të shihni se avokatët i nënshtrohen kanosjeve, kërcënimeve, presionit dhe nuk janë në gjendje të punojnë si duhet për të mbrojtur klientët dhe për të garantuar që ne do të jemi gjithmonë në gjendje të kemi procese gjyqësore të drejta për njerëzit”, tha Berset në një intervistë në Tiranë përpara samitit të Komunitetit Politik Evropian të javës së kaluar.
Ai shtoi se “nëse i vini avokatët nën presion, ky është gjithashtu një sulm kundër sundimit të ligjit”.
Nënshkruesit e Konventës së Këshillit të Evropës për Mbrojtjen e Profesionit të Avokatit do të angazhohen për të garantuar që avokatët të mund t’i kryejnë detyrat e tyre pa u ngacmuar dhe që shoqatat e tyre profesionale të mund të veprojnë në mënyrë të pavarur.
Politikani zviceran Berset, 53 vjeç, i cili më parë ka mbajtur disa role ministrore në vendin e tij të lindjes dhe ka shërbyer dy herë si president federal i Zvicrës, tha se kushtet për demokracinë në Evropë kanë “ndryshuar në mënyrë dramatike” në epokën e rrjeteve sociale dhe inteligjencës artificiale, gjë e cila kërkon përgjigje të reja.
Në raportin e tij për vitin 2025 për organizatën evropiane të të drejtave me 46 anëtarë, të publikuar javën e kaluar, ai paralajmëroi se kontinenti aktualisht përballet me një “stuhi të përsosur” problemesh – “luftë, skenarë gjeopolitikë, regres demokratik, rritje të pandëshkueshmërisë, krizë klimatike, dezinformim, ndryshim të shpejtë teknologjik dhe një tërheqje nga bashkëpunimi drejt nacionalizmit dhe proteksionizmit”.
Ai vuri në dukje se “ndërhyrja politike në emërimet dhe qeverisjen gjyqësore mbetet një kërcënim i madh në disa shtete”, me sulmet ndaj gjyqësorit që gërryejnë besimin e publikut në institucionet gjyqësore – një situatë e parë në Shqipëri pas arrestimit të kryetarit të bashkisë së Tiranës.
Ballkani nuk është i përjashtuar nga trendet negative evropiane, vuri në dukje Berset në intervistën e tij me BIRN. “Nuk shoh asnjë vend ku demokracia nuk po bën regres”, tha ai. “Po bën regres pak a shumë kudo, për shkak të polarizimit të debatit, gjuhës së urrejtjes, rolit të mediave sociale – dezinformimit, manipulimit të informacionit”, shtoi ai.
Gazetarët shpesh janë në vijën e frontit kur sfidohen vlerat demokratike. Raporti i Berset paralajmëron se “media e shërbimit publik është nën presion politik dhe financiar në rritje” dhe thekson “kërcënimet, ngacmimet dhe paditë abuzive” që shënjestrojnë gazetarët.
Paditë strategjike kundër pjesëmarrjes publike – të njohura si SLAPP – janë përdorur shpesh nga individë të pasur dhe të fuqishëm në përpjekje për të penguar raportimin mediatik të aktiviteteve të tyre. BIRN aktualisht po përballet me katër raste të tilla në Serbi, tre prej të cilave lidhen me kryetarin e bashkisë së Beogradit.
Këshilli i Evropës operon një platformë online që nxjerr në pah kërcënimet serioze për sigurinë e gazetarëve dhe lirinë e medias në Evropë. Deri më tani, në vitin 2025 në Evropë janë regjistruar 163 raste gazetarësh të ndaluar dhe një gazetare të vrarë – Tetyana Kulyk, e cila punonte për agjencinë shtetërore të lajmeve ukrainase Ukrinform dhe u vra nga një dron rus në shkurt të këtij viti, së bashku me bashkëshortin e saj.
“Kushtet për gazetarët po bëhen edhe më të vështira”, tha Berset në intervistë. “Kjo nuk është e pranueshme sepse nuk është pozitive dhe nuk është gjë e mirë për demokracinë nëse nuk ka gazetari të fortë dhe të pavarur.”
