Luftërat e tarifave shpesh justifikohen si të domosdoshme për të mbrojtur ose rikthyer vendet e punës në industri prodhuese dhe për të përmirësuar sigurinë kombëtare. Por, sipas një studimi të ri, këto konflikte prodhojnë një rezultat tjetër që kryesisht anashkalohet: ndotjen. Kur zinxhirët globalë të furnizimit detyrohen të bëjnë devijime joefikase, emetimet e dioksidit të karbonit rriten.
Në një studim të kohëve të fundit mbi efektet mjedisore të konfliktit tregtar SHBA-Kinë, unë dhe bashkautorët e mi zbuluam se tarifat kanë rritur drejtpërdrejt emetimet globale të CO2. Bazuar në llogaritjet tona, nëse të dyja palët do të vendosnin një tarifë prej 60% për importet nga pala tjetër – një nivel në përputhje me përshkallëzimet e fundit në prill – kjo do të çonte në një rritje të njëhershme të emetimeve globale prej gati 410 milionë tonësh, afërsisht e njëjta sasi e prodhuar nga 165 milionë makina me benzinë (me motorë 1.6L) secila që bën 10,000 kilometra.
Kjo mund të duket kundërintuitive. Duke pasur parasysh se Kina është emetuesi më i madh në botë dhe ka një intensitet të lartë karboni (emetime CO2 për njësi të PBB-së), disa supozojnë se zhvendosja e prodhimit jashtë vendit do të zvogëlonte emetimet globale. Por në shumë sektorë prodhimi, intensiteti i karbonit i Kinës është dukshëm më i ulët se ai i shumë ekonomive në zhvillim, dhe në disa industri është edhe më i ulët se ai i disa ekonomive të përparuara. Intensiteti i lartë i përgjithshëm i karbonit i ekonomisë kineze thjesht pasqyron varësinë e saj të madhe nga prodhimi industrial – një shembull klasik i paradoksit të Simpsonit.
Në fakt, Kina mban një pjesë disproporcionale të prodhimit botëror me emetime intensive. Sipas bazës së të dhënave të Zinxhirit të Vlerës Globale të UNCTAD-EORA, në vitin 2017 (para se të fillonte lufta tregtare midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës), 33.9% e karbonit të inkorporuar në importet e SHBA-së e kishte origjinën në Kinë. Këto emetime nuk u zhdukën pasi tarifat ndërprenë tregtinë dypalëshe; ato ose janë riimportuar nga SHBA-ja përmes prodhimit vendas më të kushtueshëm ose janë devijuar drejt vendeve të treta.
Nëse tensionet tregtare riformësojnë strukturat industriale në Kinë dhe SHBA, zhvendosja e prodhimit drejt aktiviteteve më intensive në energji do të rrisë intensitetin mesatar të ponderuar të karbonit të të dy ekonomive, edhe pa një ndryshim në intensitetet specifike të sektorit. Hulumtimi ynë tregon se rritja e emetimeve të shkaktuara nga ndryshimet strukturore e tejkalon ndjeshëm rënien e emetimeve të shoqëruara me rritje më të ngadaltë ekonomike.
Por ndikimi është më i theksuar në vendet e treta. Deficiti tregtar i mallrave të SHBA-së ka qëndruar mbi 4% të PBB-së gjatë dekadës së fundit, duke nënkuptuar se lufta tregtare e vendit me Kinën ka rezultuar në nearshoring dhe friendshoring, në vend të reshoring.
Kemi zbuluar se çdo rritje prej 0.1-0.34% në tarifat dypalëshe SHBA-Kinë shkakton një rritje prej 0.1-0.34% në flukset e karbonit të mishëruara në tregtinë midis vendeve të treta. Rezultatet e simulimit konfirmojnë se importet e reduktuara të SHBA-së nga Kina zëvendësohen kryesisht nga importet nga ekonomitë e Azisë Juglindore ose Amerikës Latine, ku shumë industri kanë intensitete më të larta karboni sesa në Kinë. SHBA-ja në thelb shkëmben një furnizues me një tjetër – vetëm për të rritur emetimet totale të CO2 në botë.
Kjo nuk do të thotë që Azia Juglindore ose Amerika Latine nuk duhet të tërheqin investime ose të ndjekin rritjen ekonomike. Në rrethana normale, intensiteti i karbonit të një ekonomie ndjek kurbën mjedisore të Kuznetsit, duke u rritur në fazat e hershme të zhvillimit dhe më pas duke rënë në fazat e mëvonshme, ndërsa teknologjitë më të pastra përhapen. Në një botë pa luftëra tregtare, vendet lëvizin përgjatë kësaj kurbe nga e majta në të djathtë, me rritjen e emetimeve në ekonomitë në zhvillim që kompensohet nga rënia e emetimeve në ekonomitë më të përparuara.
Por konfliktet tregtare e prishin këtë balancë. Tarifat e larta dëmtojnë performancën ekonomike në SHBA dhe Kinë, duke i shtyrë ato majtas përgjatë kurbës së Kuznetsit, drejt fazës ku emetimet rriten në vend që të bien. Në të njëjtën kohë, devijimi i zinxhirit të furnizimit i bën ekonomitë në zhvillim të rrisin prodhimin e tyre dhe të përparojnë, siç pritet, përgjatë segmentit rritës të kurbës. Rezultati është se emetimet rriten në ekonomitë në të dyja anët e kurbës. Duke marrë në konsideratë dinamikën mjedisore të kurbës së Kuznetsit, ndikimi i luftës tregtare SHBA-Kinë tejkalon ndjeshëm vlerësimin tonë bazë për një rritje të njëhershme prej 410 milionë tonësh në emetimet globale të CO₂.
Marrëdhënia aktuale tregtare SHBA-Kinë është kështu një marrëdhënie “me emetime të larta” që eksternalizon ndotjen dhe dobëson kapacitetin e botës për të luftuar ndryshimet klimatike. Kjo është arsyeja pse ne mbështesim një marrëdhënie tregtare “të gjelbër”, ku politika tregtare dhe objektivat klimatike janë të harmonizuara qartë – për shembull, duke ulur barrierat për teknologjitë me karbon të ulët dhe duke pranuar që ulja e tarifave mund të jetë një formë bashkëpunimi klimatik kur lehtëson flukset më të pastra tregtare dhe dekurajon prodhimin me karbon intensiv. Në një epokë kur rreziqet klimatike po materializohen me shpejtësi, i njëjti parim duhet të zbatohet për të gjitha marrëdhëniet tregtare dypalëshe dhe shumëpalëshe.
Një mjedis tregtar global më konfrontues rrezikon ta bllokojë botën në një cikël vicioz përshkallëzimi tarifash, degradimi të zinxhirit të furnizimit dhe rritjesh së emetimeve. Nëse fuqitë e mëdha vazhdojnë në këtë rrugë, duke shpërfillur faktin se luftërat tregtare dëmtojnë sistemet planetare nga të cilat varet çdo ekonomi, të gjithë do të dalim të humbur.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Trade Wars Destroy the Planet
