Imazhet e trupave të pajetë, të rreshtuar në trotuare dhe rrugët e Teheranit apo qyteteve të tjera të Iranit, pasi regjimi atje iu kundërvu me forcë protestave që nisën në fund të dhjetorit për shkak të inflacionit të lartë, ishin më shumë se shokuese.
Videot që u përcollën me vështirësi, duke tejkaluar bllokadën e internetit që vendosi qeveria iraniane, treguan se forcat e sigurisë së regjimit sulmuan në mënyrë jodiskriminuese protestuesit dhe lanë pas rrëke gjaku.
Por kanalet që përdoren për të shpërndarë qëndrimet e Iranit në shqip, si Pars Today, e cila është pjesë e shërbimit të jashtëm të radios iraniane (IRIB), dhe Gazeta Impakt, i anashkaluan këto pamje.
Një monitorim i publikimeve të faqeve të lidhura me Teheranin tregon se ato, nga një anë, mohuan pakënaqësitë e qytetarëve që sollën protestat dhe, nga ana tjetër, etiketuan protestuesit dhe kundërshtarët e regjimit si kukulla të Perëndimit, kryesisht SHBA-së dhe Izraelit.
Artikuj të gjatë, të përkthyer në shqip, këmbëngulin se numri i viktimave që, sipas organizatave për të drejtat e njeriut të provuara më herët për raportime të besueshme, është mes 20 mijë dhe 30 mijë, u fry nga këto organizma.
Mediat e regjimit këmbëngulin se organizatat financoheshin nga qeveritë perëndimore dhe se viktimat nuk ishin rreth 3100. Në të njëjtën linjë, pretendohet se vrasjet u kryen kryesisht nga protestues të paguar, të cilët aludohet se i vranë protestuesit e tjerë për të nxitur kaos.
Të tjerë artikuj i përshkruajnë protestat si organizime të SHBA-së dhe Izraelit për të rrënuar Iranin, ndërsa titujt në shqip tingëllonin si mesazhe të propagandës së regjimit komunist në Shqipëri.
“Populli iranian po ndihmon në mënyrë aktive inteligjencën për arrestimin e organizatorëve të trazirave në Teheran”, shkroi Gazeta Impakt më 19 janar.
Kjo faqe publikoi mbi 40 artikuj të kësaj natyre që prej fillimit të protestave. Ndërkohë, agjencia shtetërore e lajmeve ‘Pars Today’ në shqip publikoi më shumë deklarata zyrtare të qeverisë iraniane, presidentit dhe liderit suprem, që, njëlloj si shkrimet e Gazeta Impakt, këmbëngulin se protestat dhe dhuna në protesta ishin të organizuara nga SHBA-ja dhe faktorë të jashtëm. Në Pars Today, viktimat në protesta shpallen martirë dhe pushteti atje këmbëngul se nuk është fajtor për vdekjet.
Blerjana Bino, drejtuese e Qendrës për Shkencë dhe Inovacion për Zhvillim, SCiDEV, tha se këto kanale nuk u referohen vetëm mediave ndërkombëtare, por kanë krijuar një ekosistem, i cili riciklon narrativat e afërta me diskursin zyrtar në Iran. Sipas saj, bëhet fjalë për pak media online në gjuhën shqipe dhe kanale digjitale të lidhura.
Ajo thotë se këto platforma janë të kufizuara në ndikim, por janë të pranishme në mënyrë të vazhdueshme.
“Megjithatë, shtrirja dhe ndikimi i këtyre platformave mbetet i kufizuar në krahasim me mediat kryesore, por prania e tyre në hapësirën shqipe është e qëndrueshme dhe e dukshme, veçanërisht në mjedisin online”, tha ajo.
Manjola Hasa, drejtoreshë e Agjencisë për Media dhe Informim, MIA, i tha BIRN se agjencia, e cila ka për detyrë edhe të monitorojë raportimet në hapësirën online dhe të kryejë verifikime të informacionit, nuk kishte vënë re ndryshime sa i përket llojit dhe formës së dezinformimit nga Irani.
“Në këtë kuadër, strukturat përgjegjëse ndjekin raportimet në media dhe në hapësirën online, duke kryer verifikim të burimeve dhe fakteve me qëllim identifikimin e përmbajtjeve që kërkojnë vëmendje institucionale”, tha ajo.
Hasa shtoi se monitorimi ishte periodik dhe se çdo rast vlerësohej më vete. Megjithatë, theksoi se MIA nuk dilte përtej monitorimit me qëllim informimin e Këshillit të Ministrave.
Dhuna e nxitur nga jashtë
Narrativa më e përhapur në mediat në shqip që riciklojnë kryesisht mesazhe të qeverisë së Teheranit është ajo e dhunës që erdhi nga jashtë dhe që u nxit nga persona të paguar.
Duke iu referuar burimeve qeveritare, këto kanale mediatike këmbëngulin se pjesë të protestës ishin persona që paguheshin deri në 3000 dollarë për të vrarë një protestues tjetër.
Kjo narrativë përpiqet të kundërshtojë qindra dëshmi nga rrugët e qyteteve ku u zhvilluan protestat, të cilat tregojnë se forcat qeveritare kanë qëlluar mbi grupet e protestuesve.
Në mbështetje të narrativës se vrasjet nuk qenë pjesë e përgjigjes së qeverisë ndaj protestave, kanale zyrtare si Pars Today i shpallën viktimat martirë.
Agjencia po ashtu riprodhon në shqip qëndrimet zyrtare që fajësojnë për protestat një komplot kundër Republikës Islamike.
“Në këto raste, protestat përshkruhen jo si shprehje e pakënaqësisë sociale dhe politike, por kryesisht përmes kornizave që i paraqesin ato si të nxitura ose të instrumentalizuara nga aktorë të jashtëm, si pjesë e ndërhyrjeve të huaja, ‘luftës hibride’ apo përpjekjeve për destabilizim”, tha Bino.
Sipas saj, ky pasqyrim selektiv dhe i njëanshëm “zhvendos vëmendjen nga shkeljet e të drejtave të njeriut dhe reagimi shtetëror ndaj protestave, drejt narrativave të sigurisë dhe komplotit”.
Kanalet që përhapin propagandë të Iranit në shqip kanë po ashtu një fokus edhe te prania e MEK-ut (Mujahedin-e-Khalq) në Shqipëri.
Këta të fundit fajësohen në raportimet në shqip kryesisht për përhapje të propagandës kundër Teheranit zyrtar, ndërsa në një rast Gazeta Impakt raportoi se anëtarë të MEK-ut ishin arrestuar në Iran si pjesë e personave që nxitën dhunën.
Po ashtu, pjesë e narrativës së shpërndarë në këto kanale është propaganda ushtarake e Iranit dhe lajmet për luftë mes SHBA-së dhe Republikës Islamike.
Këto të fundit kryesisht fokusohen te kërcënimet nga Irani se do të shkatërrojë plotësisht kryeqytetin izraelit apo mbi gatishmërinë luftarake të vendit, përfshirë propagandën për prodhime të reja ushtarake. Në skemë ndërkohë përfshihen edhe artikuj të gjatë që referojnë raportimet në mediat në Perëndim si propagandë.
