Strategjia e Sigurisë Kombëtare që administrata e presidentit amerikan Donald Trump publikoi në nëntor të kaluar ishte e jashtëzakonshme, me shtrirje të gjerë dhe ndryshe nga çdo NSS tjetër që ka dalë që nga koha kur George H.W. Bush “i dha fund sindromës së Vietnamit” në fillim të viteve 1990. Në letrën shoqëruese që mban firmën e tij, Trump e përshkroi dokumentin si një “udhërrëfyes për të garantuar që Amerika të mbetet kombi më i madh dhe më i suksesshëm në historinë njerëzore”.
NSS-ja e Trump e lidh madhështinë dhe suksesin e Amerikës me idealet e saj themeluese. “Në Deklaratën e Pavarësisë, themeluesit e Amerikës vendosën një preferencë të qartë për mosndërhyrje në çështjet e vendeve të tjera.” Megjithatë, “elitat tona e kanë llogaritur gabim gatishmërinë e Amerikës për të mbajtur pafundësisht barra globale që populli amerikan nuk i ka parë si të lidhura me interesin kombëtar.” Sipas këtij dokumenti, ato “u kanë lejuar aleatëve dhe partnerëve të transferojnë mbi amerikanët koston e mbrojtjes së tyre” dhe “nganjëherë e kanë tërhequr vendin në konflikte dhe polemika që janë thelbësore për interesat e tyre, por dytësore ose të parëndësishme për SHBA-në.”
Deri muajin e kaluar, politikat e Trump dukeshin të orientuara drejt shkëputjes nga Lindja e Mesme. NSS-ja e kishte artikuluar këtë qartë: “Ndërsa kjo administratë heq ose zbut politikat kufizuese energjetike dhe prodhimi i energjisë në SHBA rritet, arsyeja historike për përqendrimin në Lindjen e Mesme do të zvogëlohet.”
Sigurisht, kishte edhe nuanca: “Amerika do të ketë gjithmonë interesa thelbësore për të siguruar që furnizimet me energji nga Gjiri të mos bien në duart e një armiku të hapur dhe që Ngushtica e Hormuzit të mbetet e hapur.” Por “ky kërcënim mund dhe duhet të trajtohet në mënyrë ideologjike dhe ushtarake, pa u përfshirë në luftëra të pafundme të ‘ndërtimit të shtetit’ që zgjasin me dekada.”
Për më tepër, periudha kur Lindja e Mesme “dominonte politikën e jashtme amerikane si në planifikimin afatgjatë ashtu edhe në zbatimin e përditshëm” ka marrë fund, pjesërisht sepse rajoni “nuk përfaqëson më irritimin e vazhdueshëm dhe burimin e një katastrofe të menjëhershme si dikur.” Siguria e Izraelit përmendet, por vetëm kalimthi. Në vend të kësaj, theksohet se Lindja e Mesme po “shndërrohet në një hapësirë partneriteti, miqësie dhe investimesh – një prirje që duhet mirëpritur dhe nxitur.”
Megjithatë, pavarësisht këtij vizioni, Shtetet e Bashkuara më 28 shkurt sulmuan Iranin, një vend 4.6 herë më i madh se Gjermania dhe me mbi 90 milionë banorë. Luftërat e Irakut mund të kenë qenë më të mëdha (deri tani), por ato u zhvilluan kundër një kundërshtari relativisht të dobët. Ndërsa Irani është një shtet-civilizim me një arsenal të konsiderueshëm raketash e dronësh dhe me një përkushtim të fortë patriotik e fetar. Një sulm ndaj tij nënkupton, në thelb, nisjen e asaj që mund të konsiderohet lufta më e madhe dhe më e zgjatur e mundshme.
Natyrisht, mund të argumentohej se NSS-ja e Trump ishte thjesht një tjetër deklaratë e pasinqertë e fabrikuar për të mashtruar publikun amerikan – dhe shumë komentues e interpretuan pikërisht kështu. Por cili do të ishte qëllimi i kësaj? Nëse synimi ishte të kalohej periudha deri në zgjedhjet e mesmandatit të vitit 2026 duke riafirmuar angazhimin e Trump ndaj premtimeve të fushatës së tij të fundit, nuk ka kuptim që mashtrimi të zbulohej vetëm tre muaj pas publikimit të dokumentit dhe tetë muaj përpara se amerikanët të shkonin në votime.
Për më tepër, cilësia e dokumentit lë të kuptohet se hartuesit e tij ishin njerëz seriozë. Nuk kemi të bëjmë me një fjalim tipik elektoral të Trump apo me një dalje të zakonshme për shtyp. Dokumente të tilla kërkojnë hartim dhe rishikim të kujdesshëm, duke u shkruar e rishkruar disa herë; rëndësia e tyre qëndron pikërisht në faktin se duhet të kalojnë përmes kundërshtive të brendshme përpara se të firmosen nga presidenti. Kjo NSS përbënte një paraqitje kryesisht koherente të një botëkuptimi të veçantë dhe të rëndësishëm: ajo shpaloste një drejtim të ri për Amerikën, duke braktisur retorikën NATO-centrike, rolin e “policit global” dhe idenë e Pax Americana-s që kishte karakterizuar çdo administratë që nga rënia e Bashkimit Sovjetik.
Megjithatë, realiteti është se jemi sërish në luftë në Lindjen e Mesme. Gjërat nuk po ecin sipas planit, nëse madje ka ekzistuar një i tillë. Ngushtica e Hormuzit është mbyllur për transportin detar amerikan, evropian, japonez, koreano-jugor dhe izraelit. Furnizimet globale të naftës janë tkurrur dhe priten mungesa serioze të gazit, plehrave kimike dhe, më pas, edhe të ushqimit. Bazat amerikane në rajonin e Gjirit Persik janë shkatërruar pjesërisht ose janë bërë të papërdorshme.
Në gjendjen aktuale, Amerika nuk do të jetë kurrë në gjendje të rikthehet në ato baza, sepse Irani nuk jep asnjë shenjë se do të përkulet përballë bombardimeve dhe as që do t’i mbarojnë dronët apo raketat. Po ashtu, nuk ka asnjë gjasë që disa mijëra marinsa ta ndryshojnë rrjedhën e situatës. Ta themi më troç, SHBA-ja tashmë është dëbuar, njëherë e përgjithmonë, nga Gjiri – edhe pse kjo mund të mos jetë bërë ende e qartë për zyrtarët amerikanë apo për publikun.
Si mund të shpjegohet ky hendek i madh midis strategjisë dhe politikës? Një mundësi është që qeveria amerikane nuk funksionon më realisht si qeveri, duke qenë e paaftë të hartojë, shpallë dhe zbatojë një strategji – gjë që qeveritë e mirëfillta supozohet ta bëjnë. Një interpretim i dytë është se qeveria që SHBA-ja kishte deri tre muaj më parë është zëvendësuar, përmes një grushti shteti të heshtur, me një regjim tjetër që përdor Trump-in si figurë simbolike. Diçka e ngjashme me Venezuelën, por pa helikopterë.
Mundësia e tretë është që SHBA-ja përfundimisht do të arrijë aty ku synonte NSS-ja e nëntorit 2025. Domethënë, do të detyrohet të tërhiqet nga Lindja e Mesme, të pranojë kufijtë dhe vjetërsimin e fuqisë amerikane dhe të respektojë sovranitetin dhe autonominë e shteteve të tjera. Ky nuk do të ishte rezultati më i keq. Por do të kishte qenë shumë më e lehtë të arrihej drejtpërdrejt, pa poshtërimin e një disfate të ashpër ushtarake, pa eliminimin e aleatëve dhe pa dëmtimin afatgjatë të ekonomisë globale.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. The Mother of Forever Defeats
