Të dhënat e siguruara nga Inspektoriati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive, ILDKPKI, tregojnë që 5 zyrtarë të lartë të sistemit të drejtësisë refuzuan deklarimin si pjesë të procesit të rivlerësimit të pasurisë.
Nga më shumë se 800 gjyqtarë dhe prokurorë që duhet duhet të dorëzonin dokumentet justifikuese të pasurisë pranë Inspektoratit të Lartë të Deklarimit të Pasurive, rezulton se 5 prej tyre kanë refuzuar t’i nënshktrohen procesit të verifikimit të pasurisë.
Burime brenda ILDKPKI i thanë BIRN se 5 gjyqtarët dhe 1 prokuror nuk kanë dorëzuar asnjë dokument justifikues të pasurisë së tyre, deri më 31 Janar, ditë në të cilën ka skaduar afati i paraqitjes vullnetare të dokumentacioneve , në zbatim të ligjit, “Për rivlerësimin kalimtar të gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”.
Vladimir Kristo, anëtar i Gjykatës Kushtetuese, Mirela Fana, anëtare e Gjykatës së Lartë, Ilir Çeliku anëtar i gjykatës së Apelin e Vlorë, Sokol Berberi, anëtarë i dorëhequr i Gjykatës Kushtetuese dhe Ilir Pashaj, anëtar i Gjykatës së Shkallës së Parë Elbasani, nuk kanë paraqitur asnjë dokument pranë ILDKPKI-së, çka menjëherë i përjashton ato nga sistemi i drejtësisë.
Sipas ILDKPKI, edhe pse gjyqtari Berberi ka dhënë dorëheqjen nga Gjykata Kushtetuese, ai duhet të kishte plotësuar formularin e rivlerësimit të pasurisë.
Gjyqtare nuk do të jetë më as Drita Velaj, që deri më tani kryente këtë funksion në gjykatën e rrethit të Kukësit. Velaj dhe pse ka dorëzuar dokumentet e pasurisë dhe burimin e të ardhurave të saj, për shak të daljes në pension nuk do t’i nënshtrohet procedurave të rivlerësimit të pasurisë së saj.
Ndërsa prokurori që nuk ka dorëzuar asnjë dokumentacion është Sulejman Tola, prokuror në rrethin e Krujës. Tola ka deklaruar gjithashtu në media se ai është në prag të pensionit.
Sipas nenit 56 të ligjit për “Rivlerësimin Kalimtar të Gjyqtarëve dhe Prokurorëve në Republikën e Shqipërisë,” subjekti i rivlerësimit ka të drejtë të japë dorëheqjen nga detyra jo më vonë se 3 muaj nga hyrja në fuqi e këtij ligji.
Burime zyrtare i thanë BIRN se gjyqtarët që kanë refuzuar të dorëzojnë dokumentacionin nuk janë imunë ndaj hetimeve. Në çdo rast, nëse ndaj tyre ka dyshime se burimi i pasurisë së tyre, nisur nga deklarata e dorëzuar deri më tani, nuk është i justifikuar, hetimet mund të hapen në çdo kohë,
Në kuadër të reformës për drejtësi, çdo prokuror dhe gjyqtarë do i nënshtrohet procesit të rivlerësimit të pasurisë , kontrollit të figurës dhe vlerësimi i aftësive profesionale.
Ky proces fillon me dorëzimin e dokumentacionit të plotë në ILDKPKI. Gjyqtarët dhe prokurorët duhet të dorëzojnë dokumentacion ligjor për burimin e çdo pasurie në pronësi, të paluajtshme, të luajtshme, likuiditete, vlerën e aksioneve, letrave me vlerë . Për inspektorët e ILDKPI-së subjekt të rivlerësimit janë dhe personat e lidhur me anëtarët e sistemit të drejtësisë.
Në bazë të ligjit “Për rivlerësimin kalimtar të gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”, ILDKPKI-ja, bazuar në deklarimet e pasurive, fillon një procedurë të plotë kontrolli i cili duhet të përfundojë jo më vonë se 180 ditë nga dita e depozitimit të deklaratës së pasurisë së subjekteve.
Inspektorët e ILDKPKI-së, për qëllimet e rivlerësimit mund të kërkojë informacione edhe në Drejtorisë së Përgjithshme të Parandalimit të Pastrimit të Parave ose Ministrisë së Drejtësisë .
Ligji i rivlerësimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve, ose siç njihet ndryshe ligji i vetingut konsiderohet më i rëndësishmi i një pakete prej 7 ligjesh të paketës së reformës në drejtësi.
Korrupsioni në sistemin e drejtësisë është një ndër çështjet më të debatueshme në Shqipëri. Para pak kohësh, Ambasada e Shteteve të Bashkuara në Tiranë njoftoi se i ka revokuar vizat e disa gjyqtarëve dhe prokurorëve shqiptarë.
“Ambasada e Shteteve të Bashkuara e ka ndërmarrë këtë veprim përpara procesit të pritshëm të vetingut, i cili do të vlerësojë lidhjet e zyrtarëve të caktuar me korrupsionin, si dhe në përgjigje të një rasti që përfshinte abuzim flagrant të një vize zyrtare nga një prokuror i nivelit të lartë dhe bashkëshortja e tij, gjë që çoi në revokimin e vizave të tyre,” u tha në njoftimin zyrtarë
