Rritja e angazhimit politik të Turqisë në Ballkan tani shoqërohet me një rritje të shpejtë të eksporteve në rajon – 22 për qind në pesë muajt e parë të këtij viti.
Eksportet turke në vendet e Ballkanit u rritën me 22 për qind në pesë muajt e parë të këtij viti dhe bën që vendi të fitonte rreth 4 miliardë dollarë amerikanë.
Të dhënat nga Asambleja e Eksportuesve të Turqisë, TIM, u mblodhën nga agjencia shtetërore e lajmeve Anadolu dhe u raportuan më 16 qershor.
Destinacionet kryesore të eksportit në rajon përfshijnë Shqipërinë, Bosnjën, Bullgarinë, Kroacinë, Kosovën, Malin e Zi, Maqedoninë, Rumaninë dhe Serbinë, plus vende të tjera të afërta si Sllovakia, Greqia dhe Sllovenia.
“Këto shifra janë rezultat i rritjes së marrëdhënieve politike midis qeverive dhe disa marrëveshjeve tregtare midis Turqisë dhe rajonit, të cilat synonin të të rrisnin vëllimin e tregtisë, por Turqia duhet t’i kishte arritur këto shifra kohë më parë,” tha për BIRN Gozde Kilic-Yasin, një eksperte për marrëdhëniet Turqi -Ballkan në Ankara.
Ajo i quajti shifrat disi të habitshme, duke pasur parasysh mjedisin aktual të dobët ekonomik të Turqisë.
Gjatë kësaj periudhe, Turqia eksportoi më shumë në Bullgari, duke shitur mallra me vlerë 1.1 miliardë dollarë amerikanë. Greqia dhe Sllovenia vinin pas kësaj, me eksporte me vlerë përkatësisht 839 dhe 587 milionë dollarë amerikanë.
Serbia bleu mallra turke me vlerë 367 milionë dollarë amerikanë.
“Vendet e Ballkanit, sidomos Serbia, kanë bërë përpjekje të mëdha për të tërhequr investime turke në vitet e fundit. Ka ndihmuar gjithashtu edhe zhvillimi i marrëdhënieve politike turko-serbe,” vuri në dukje Kilic-Yasin.
Megjithatë, shtoi ajo, lidhjet në rritje të Turqisë me Serbinë kishin zemëruar shumë njerëz në Bosnjën gjysmë-myslimane, ku komuniteti boshnjak priste shumë më tepër nga Turqia.
“Populli boshnjak po e kritikon këtë situatë. Ata besojnë se investimet turke duhet të kishin qenë shumë më të larta në Bosnje, duke pasur parasysh marrëdhëniet politike vëllazërore mes dy vendeve,” tha ajo.
Turqia shiti mallra në Bosnje, Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni respektivisht për 179, 159, 123 dhe 164 milionë dollarë amerikanë gjatë periudhës në fjalë.
Eksportet në Sllovaki, Kroaci dhe Mal të Zi i dhanë Turqisë përkatësisht 211, 190 dhe 27 miliardë dollarë fitime.
Rritja më e madhe në eksportet turke ishte në Kroaci – 47 për qind. Eksportet në Bosnje, Serbi dhe Sllovaki u rritën nga 36 në 37 për qind secila.
Eksportet në Bullgari u rritën me vetëm 3.7 për qind. Megjithatë, edhe kjo rritje e vogël është ende e rëndësishme, pasi vëllimi i përgjithshëm i tregtisë Bullgari-Turqi është shumë më përpara vendeve të tjera në rajon.
Ekspertët thonë se eksportet turke në Ballkan u rritën me shpejtësi për shkak të angazhimit të tyre politik dhe strategjisë ekonomike në rajon, por edhe për shkak të rënies së lirës turke, gjë që i bëri produktet turke më të lira për t’i blerë.
“Kjo situatë nxiti bizneset turke të eksportonin, sepse prodhimet turke tani janë shumë më të lira dhe Ballkani është vendi më i mirë për ta, për shkak të marrëdhënieve politike ekzistuese dhe lehtësimit të tregtisë, si dhe kostos së ulët të logjistikës. Ata shohin një mundësi të madhe në këto rrethana,” shpjegoi Kilic-Yasin.
“Kur shohim qytetet që eksportojnë më shumë në Ballkan, shohim qytetet e Stambollit, Manisës, Izmirit dhe Kocaelit – qytete ku ka shumë shtetas turk me origjinë nga Ballkani paraardhësve të të cilëve u është dashur të largohet nga atdheu i tyre në Ballkan,” theksoi ajo.
Turqia është bërë një aktor gjithnjë e më i rëndësishëm në Ballkan në dekadat e fundit dhe aktivitetet e politikës së jashtme të saj, projektet socio-kulturore dhe mediatike si dhe investimet ekonomike janë rritur të gjitha me shpejtësi në rajon. Megjithatë, fuqia ekonomike turke ende mbetet shumë larg asaj të lojtarëve të tjerë të mëdhenj në rajon.
