Treguesit kryesorë bankarë flasin për rënie të kursimeve dhe të kredive në Shqipëri gjatë vitit të kaluar bashkë me rënien e agregatit monetar M2 bëhet e ditur nga statistikat e Bankës së Shqipërisë.
Depozitat e familjeve dhe bizneseve shqiptare në bankat e nivelit të dytë pësuan një rënie të lehtë prej 1.3% gjatë vitit 2018, viti i dytë rradhazi me rënie pas afro dy dekadash rritjeje të vazhdueshme, bëhet e ditur nga të dhënat statistikore të publikuara të martën nga Banka e Shqipërisë.
Depozitat në banka ishin në fund të dhjetorit në total 989 miliardë lekë, afro 13 miliardë ose 100 milionë euro më pak se sa në vitin 2017.
Depozitat e mbajtura në lekë ranë me 3.7% ndërsa ato në valutë me 8.9%. Një pjesë e rënies së treguar te depozitat në valutë reflekton rënien e vlerës së euros kundrejt lekut dhe si e tillë nuk mund të merret siç shihet në pamje të parë. Kjo ndodh për shkak se depozitat në valutë këmbehen me kursin mesatar të ditës së raportimit para se të raportohen në vlerën e tyre kontabël në lekë. Megjithatë, fakti është që edhe depozitat në lekë, të cilat nuk reflektojnë kursin e këmbimit, kanë pësuar rënie.
Sa i përket monedhës së preferuar për të mbajtur depozita, euro vijon të forcojë rolin e saj në kursimet e shqiptarëve. Pavarësisht përpjekjeve të Bankës së Shqipërisë për “deeuroizim“, në fund të vitit 2018, 53% e kursimeve ishin në euro dhe 47% në lekë. Kjo është një situatë e ndryshme nga një dekadë më parë. Në vitin 2008, psh, vetëm 42% e depozitave mbaheshin në valutë.
Nga ana tjetër, volumi i kredisë i mbajtur nga kompanitë dhe individët shqiptarë shënoi një rënie të madhe prej 17 miliardë lekësh ose 3.2% gjatë vitit të kaluar. Në total teprica e kredisë, e cila përfaqëson detyrimet e bizneseve dhe individëve ndaj bankave, ra në 533 miliardë lekë nga 550 miliardë që ishte në vitin 2017. Rënia e vitit të kaluar është njëkohësisht rrjedhojë e fshirjes një pjese të kredive të humbura nga bilancet e bankave por edhe e volumit krahasimisht të paktë të kredisë së re të dhënë nga bankat shqiptare.
Treguesi i tretë i rëndësishëm që shënoi luhatje jonormale gjatë vitit të kaluar ishte agregati monetar M2, ose stoku i parasë. Në dhjetor 2018, M2 ra me 1% në bazë vjetore.
Të dhënat e depozitave, kredisë dhe stokut të parasë dhe rënia e njëhershme e tyre e bëjnë të çuditshme rritjen ekonomike të regjistruar gjatë vitit të kaluar, rreth 4% në terma realë dhe rreth 6% në terma nominalë. Mbetet e paqartë se si ekonomia është rritur ndërkohë që kredia, depozitat dhe stoku i parasë ka pësuar rënie.
