Organizata mjedisore EcoAlbania, shkencëtarë dhe aktivistë vendës e të huaj, ngritën pikëpyetje nëse premtimi i kryeministrit Edi Rama për ta shpallur Vjosën park kombëtar është real apo jo.
Shkencëtarë dhe aktivistë Shqiptarë e të huaj prezantuan të enjten nëpërmjet një takimi online me organizatën EcoAlbania, të dhënat e fundit që ata kanë marrë në lidhje me procedurat që po ndiqen për çështjen e lumit Vjosa pas premtimeve të kryeministrit Rama për anullimin e hidrocentraleve në “zemrën blu” të Europës që ai bëri publikisht tre muaj më parë.
“Është thelbësore të tregojmë mospërputhjen midis deklaratave të zotit Rama në shtator dhe asaj çfarë është duke ndodhur pas perdes”, u shpreh z. Ulrich Eichelmann nga organizata RiverËatch, i cili ka punuar prej 30 vitesh me lumenjtë në Europë.
Ai prezantoi një draft VKM të publikuar nga Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura Shqiptare (NAPA) ku parashikohet që lumi Vjosa të shpallet “zonë e mbrojtur” në pjesën e sipërme, dhe jo “park kombëtar” siç u shpreh kryeministri publikisht pak muaj më parë.
Ndërkohë biodiversiteti më i larmishëm sipas shkencëtarëve dhe ekspertëve ndodhet në zonën qendrore të Vjosës.
Më 25 Shtator të vitit 2020, pas thirrjeve të shumta të ndërkombëtarëve për mbrojtjen e lumit Vjosa, kryeministri Rama deklaroi nëpërmjet rrjetit social “Tëitter” anullimin e hidrocentraleve në lumin e fundit të egër të Europës, si edhe planet për shpalljen “park kombëtar” të rrjedhës së sipërme.
Sipas një sondazhi të kryer nga EcoAlbania në fillim të muajit Dhjetor të 2020, 94% e publikut Shqiptar janë shprehur në mbështetje të deklaratave për shpalljen e Vjosës si Park Kombëtar, dhe 78% kundërshtojnë planet për hidrocentrale në Vjosë.
Gjithsesi, informacionet që kanë mbërritur pranë EcoAlbania nuk janë tregues pozitivë për çështjen e Vjosës, pavarësisht shpresave që u krijuan pas publikimit të Ramës.
“Kemi të dhëna që tregojnë që premtimet e qeverisë në Shtator të 2020 nuk po mbahen, por po ndodhin disa gjëra të tjera që shkojnë kundra premtimeve të kryeministrit”, tha Besjana Guri nga EcoAlbania.
“Rama duhet të mbajë premtimin e tij. Ministri i Mjedisit, [Blendi] Klosi duhet të ndërpresë procesin aktual sipas draftit të Agjencisë së Zonave të Mbrojtura dhe të nisë një proces të ri transparent për shpalljen e Vjosës park kombëtar”, u shpreh Anette Spangerberg nga organizata ndërkombëtare “EuroNatur”.
Ekspertët ndërkombëtarë bënë thirrje në konferencën online që qeveria dhe Ministria e Mjedisit të ndërmarrin në kohë hapat e duhura dhe të mbajnë fjalën e dhënë.
“Nuk mjafton shpallja e një zone të mbrojtur, pasi vetëm Parku Kombëtar do të ishte një garanci për turizmin dhe përfitime financiare të ardhshme. Askush nuk do të vinte të vizitonte thjesht një zonë të mbrojtur”, shtoi Ulrich Eichelmann.
Gjithashtu Olsi Nika nga EcoAlbania tha se si qytetarët ashtu edhe qeveria e shtetit shqiptar duhet ta vlerësojnë një pasuri kaq të rrallë si Vjosa.
“Lumi i Vjosës nuk ofron vetëm përftime për ekosistemin, por gjithashtu ai ofron shërbime thelbësore për komunitetet që jetojnë pranë tij, përfitime të tilla si furnizimi me ujë, furnizimi me fertilizantë, etj”, tha Olsi Nika, drejtori ekzekutiv i EcoAlbania, i cili shtoi se komunitete të tjera në Europë duhet të paguajnë për t’i marrë këto sherbime.
“E gjitha kjo ka të bëjë me vullnetin e qeverisë”, tha Ulrich nga RiverËatch. “Nëse qeveria ka vullnetin ta kthejë Vjosën në Park Kombëtar, ata mund ta arrijnë lehtësisht këtë qëllim. Por nëse digat e Kalivaçit dhe të Poçemit do të ndërtoheshin, kjo do të kishte përfitime mjaft të mëdha financiare në radhë të parë për kompanitë private Turke si investuese, si edhe më pas për qeverinë Shqiptare si pronarë”, sqaroi Ulrich Eichelmann nga Riverëatch gjatë prezantimit online.
“Nuk mund të sakrifikoni një lumë të tillë me asnjë kusht. Një pasuri e tillë nuk krahasohet me asnjë përfitim monetar”, përfundoi ai.
