Miqtë perëndimorë të Ukrainës pretendojnë se po e mbrojnë vendin duke mbrojtur të drejtën e tij për t’u bashkuar me NATO-n. E kundërta është e vërtetë. Në mbrojtjen e një të drejte teorike, ata po rrezikojnë sigurinë e Ukrainës duke rritur mundësinë e një pushtimi rus. Pavarësia e Ukrainës mund të mbrohet në mënyrë shumë më efikase duke arritur një marrëveshje diplomatike me Rusinë që garanton sovranitetin e Ukrainës si një vend jo anëtar i NATO-s, i ngjashëm me Austrinë, Finlandën dhe Suedinë (të gjithë anëtarë të Bashkimit Evropian, por jo të NATO-s).
Në mënyrë të veçantë, Rusia do të pranonte të tërhiqte trupat e saj nga Ukraina Lindore ato pranë kufirit të Ukrainës; dhe NATO-ja do të parashikonte zgjerimin në Ukrainë, me kusht që Rusia të respektojë sovranitetin e Ukrainës dhe që Ukraina të respektojë interesat ruse të sigurisë. Një marrëveshje e tillë është e mundur sepse është në interes të të dyja palëve.
Sigurisht, ata që mbrojnë anëtarësimin e Ukrainës në NATO e konsiderojnë një marrëveshje të tillë naive. Ata theksojnë se Rusia e pushtoi Ukrainën dhe aneksoi Krimenë në vitin 2014 dhe se kriza aktuale lindi sepse Rusia ka grumbulluar më shumë se 100,000 trupa në kufirin e Ukrainës, duke kërcënuar një pushtim të ri. Kremlini ka shkelur kështu kushtet e Memorandumit të Budapestit të vitit 1994, ku Rusia premtoi të respektojë pavarësinë dhe sovranitetin e Ukrainës (përfshirë Krimenë) në këmbim të dorëzimit nga Ukraina të rezervave masive të armëve bërthamore që ajo trashëgoi pas rënies së Bashkimit Sovjetik.
Megjithatë, është e mundur që Rusia të pranojë dhe respektojë një Ukrainë neutrale. Një ofertë në të cilën Ukraina e fiton atë status nuk ka qenë kurrë në tryezë. Në vitin 2008, Shtetet e Bashkuara propozuan që Ukraina (dhe Gjeorgjia) të ftoheshin për t’u bashkuar me NATO-n dhe ky sugjerim është shfaqur i madh në rajon që atëherë. Duke e parë lëvizjen e SHBA-së si një provokim ndaj Rusisë, qeveritë e Francës, Gjermanisë dhe shumë vendeve të tjera evropiane e penguan Aleancën që t’i bënte një ftesë të menjëhershme Ukrainës; por në një deklaratë të përbashkët me Ukrainën, udhëheqësit e NATO-s e bënë të qartë se Ukraina “do të bëhet anëtare e NATO-s”.
Nga këndvështrimi i Kremlinit, prania e NATO-s në Ukrainë do të përbënte një kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë e Rusisë. Pjesa më e madhe e shteteve sovjetike u krijuan për të krijuar një tampon gjeografik midis Rusisë dhe fuqive perëndimore. Që nga rënia e Bashkimit Sovjetik, Rusia ka kundërshtuar fuqimisht zgjerimin e NATO-s në ish-bllokun sovjetik. Po, arsyetimi i Putinit pasqyron një vazhdimësi të mendësisë së Luftës së Ftohtë; por kjo mendësi mbetet aktive nga të dyja palët.
Lufta e Ftohtë u shënjua nga një seri luftërash vendore dhe rajonale për të përcaktuar nëse SHBA-ja ose Bashkimi Sovjetik do të instalonin regjime të favorshme për anën e tyre. Ndërsa fusha e betejës u zhvendos në mbarë botën – nga Azia Juglindore dhe Qendrore në Afrikë, në hemisferën perëndimore dhe në Lindjen e Mesme – ajo ishte gjithmonë e përgjakshme.
Por që nga viti 1992, shumica e luftërave në ndjekje të ndryshimit të regjimit janë udhëhequr ose mbështetur nga SHBA-ja, e cila e pa veten si superfuqia e vetme pas rënies së Bashkimit Sovjetik. Forcat e NATO-s bombarduan Bosnjën në 1995 dhe Beogradin në 1999, pushtuan Afganistanin në 2001 dhe bombarduan Libinë në 2011. SHBA-ja pushtoi Irakun në 2003; dhe në vitin 2014, ajo mbështeti hapur protestat e Ukrainës që rrëzuan presidentin pro-rus të vendit, Viktor Yanukovych.
Natyrisht, Rusia gjithashtu ka ndjekur operacione për ndryshim të regjimit. Në vitin 2004, ajo ndërhyri në Ukrainë për të ndihmuar Yanukovych-in përmes kanosjes së votuesve dhe mashtrimit zgjedhor. Këto veprime u bllokuan përfundimisht nga vetë institucionet e Ukrainës dhe protestat masive. Rusia gjithashtu vazhdon të imponojë ose të mbështesë regjime miqësore në periferinë e saj të afërt, së fundmi në Kazakistan dhe Bjellorusi (që tani është plotësisht nën kontrollin e Putinit).
Por armiqësia dhe mosbesimi i ndërsjellë midis Rusisë dhe Perëndimit ka një origjinë shumë të vjetër. Gjatë gjithë historisë së saj, Rusia ka pasur frikë dhe, në të vërtetë, ka duruar pushtimet e përsëritura nga Perëndimi, ndërsa evropianët kanë pasur frikë dhe kanë duruar përpjekjet e përsëritura ekspansioniste të Rusisë nga Lindja. Kjo ka qenë një sagë e gjatë, e trishtuar dhe e përgjakshme.
Me aftësi politike nga të dyja palët, kjo armiqësi historike mund të ishte shuar pas rënies së Bashkimit Sovjetik. Kjo ishte e mundur në gjysmën e parë të viteve 1990, por kjo mundësi u çua dëm. Fillimi i zgjerimit të NATO-s luajti një rol. Në vitin 1998, George F. Kennan, diplomati dhe historiani i marrëdhënieve amerikano-sovjetike, ishte parashikues dhe pesimist. “Unë mendoj se zgjerimi i NATO-s është fillimi i një Lufte të re të Ftohtë”, tha ai. “Mendoj se rusët gradualisht do të reagojnë mjaft negativisht dhe kjo do të ndikojë në politikat e tyre. Mendoj se ky është një gabim tragjik.” William Perry, Sekretari amerikan i Mbrojtjes nga viti 1994 deri në 1997, ra dakord dhe madje mendoi të jepte dorëheqjen nga administrata e presidentit Bill Clinton për këtë çështje.
Asnjëra palë nuk mund të pretendojë pafajësi në këtë pikë. Në vend që të përpiqen të pretendojnë se njëra palë është një shenjtore dhe tjetra një mëkatare, të gjithë duhet të fokusohen në atë që do të duhet për të arritur sigurinë për të dyja palët dhe botën më gjerë. Historia sugjeron se është më mirë që forcat ruse dhe ato të NATO-s të mbahen të ndara gjeografikisht, në vend që të përballen me njëra-tjetrën drejtpërdrejt. Pasiguria evropiane dhe globale ishin në kulmin e tyre kur forcat amerikane dhe sovjetike u përballën me njëra-tjetrën në një distancë të shkurtër – në Berlin në 1961 dhe në Kubë në 1962. Në ato rrethana të tmerrshme, kërcënuese për botën, ndërtimi i Murit të Berlinit shërbeu si një stabilizues, edhe pse thellësisht një stabilizues tragjik.
Sot, shqetësimi ynë kryesor duhet të jetë sovraniteti dhe paqja e Ukrainës në Evropë dhe në botë, jo prania e NATO-s në Ukrainë, dhe sigurisht jo një mur i ri. Vetë Ukraina do të ishte shumë më e sigurt nëse NATO-ja do të ndalonte zgjerimin e saj drejt lindjes në këmbim të tërheqjes së Rusisë nga Ukraina lindore dhe çmobilizimit të forcave përgjatë kufirit të Ukrainës. Diplomacia përgjatë këtyre linjave, e mbështetur nga përfshirja e BE-së dhe Kombeve të Bashkuara, nevojitet urgjentisht.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate. Nuk mund të ripublikohet pa lejen e Project Syndicate. How to Protect Ukraine’s Sovereignty
