Vitet e fundit çadrat prej cope në zonën bregdetare janë zëvendësuar prej atyre të kashtës, si edhe një pjesë e mirë e bizneseve kanë përqafuar trendin “ekzotik” të dekorit me kallama apo me kashtë, për të tërhequr sa më shumë turistë.
Pragu i sezonit veror dhe kërkesa a shtuar për këto objekte ka sjellë rritjen e punës për familjet e komunitetit rom që merren me thurjen e çadrave të kashtës apo të aksesorëve të tjerë që përdoren prej bizneseve që operojnë pranë bregdetit.
Artizanati i thurjes së kashtës apo punimit të kallamave është i trashëguar brez pas brezi në disa prej familjeve të komunitetit rom.
Të vendosur pranë rrugës kryesore në afërsi të zonës që njihet si “Plepat”, në qytetin e Durrësit, “thurësit” e çadrave prej kashte e ndajnë punën midis vëllezërve dhe të afërmve të tjerë të së njëjtës familje.
“Këtë aftësi e kemi të trashëguar nga gjyshi im. Gjyshi filloi të vintë në këtë zonë gjatë sezonit të verës që prej vitit 2008. Kemi gati 15 vite që e bëjmë këtë punë çdo sezon”, tha Andoni, një djalë 24-vjeçar, i cili punon së bashku me të vëllain dhe prindërit.
“Mamaja thur shportat e kashtës, ndërsa ne djemtë merremi me çadrat, tendat dhe karriget e kashtës”, tregoi Andoni. “Nuk është punë e lehtë, nuk e bën dot kushdo”, shtoi ai.
“Janë çadrat dhe tendat me kashtë, janë dhe ato me kallama. Varet si i preferojnë klientët që porosisin”, vijon Andoni, i cili theksoi se kallamat mesa duket preferohen më shumë duke qënë se bëjnë më shumë hije, si dhe kanë më tepër estetikë.
Këto familje punojnë sipas porosive që marrin prej bizneve të bregdetit – hoteleve, bareve apo dhe turistëve që mesa duke duket i preferojnë së tepërmi punimet e kashtës.
“Ne vendosemi këtu prej fundit të Marsit, e zakonisht qëndrojmë deri në fund të gushtit. Por puna më e madhe është deri në korrik”, thotë një grua rome, e cila mban në dorë telat e zhveshura të një llampe që do të punohet me kallama të cilët ata vetë i mbledhin prej kanaleve të ujit.
“Çadrat e romëve kanë dalë në modë. Të gjithë po i pëlqejnë gjithmonë e më shumë. Janë mërzitur me çadrat e dokut”, thotë më krenari Edi, “pronari” i një prej pika të thurjes së çadrave pranë zonës së Plepave.
“Ky është biznes sezonal. Me të vërtetë ne mund të fitojmë tani, por me këto të ardhura ne mbahemi gjithë vitin, sepse pas verës nuk kemi më punë”, tregoi Edi për BIRN.
“Të them të drejtën të gjithë mëndojmë se fitimet janë të mëdha. Por ne kemi shumë kosto si edhe shumë shpenzime. Është hekuri, është saldimi, është prerja, e sa orë na duhët për t’I punuar”, tregon kryefamiljari për koston e thurjes dhe përpunimit të çadrave apo aksesorëve të tjerë dekorues.
“Ja për shembull, ta them troç, mua më duhët të bëj 100 çadra që të fitoj 500 mijë lekë të vjetra”, vijoi Edi. “Po nxora një 5 mijë lekësh fitim nga një çadër jam me fat”, shton 30 vjeçari.
Sipas “mjeshtrave” të thurjes, çmimi i një çadre të punuar me kashtë apo kallama varion prej 45 mijë lëkësh të vjetra deri në 100 mijë lekë të vjetra, në varësi të cilësisë.
“Edhe kashta apo kallamat kanë cilësi të ndryshme. Ka nga ato kallama apo fije bari që mbledhim vetë nëpër kanale, ka dhe nga ato që vijnë të gatshme nga jashtë”, tregoi Edi.
“Ne futemi dhe në ujërat e zeza për të mbledhur kallama që nuk përdoren tjetërkund. Aty ku nuk futet njeri”, tregoi njëri prej punëtorëve mbi sakrificat e këtij profesioni.
Sipas zanatçinjve, disa prej çadrave rezistojnë deri në 4 vite pa u kalbur, disa të tjera dhe më gjatë, nëse cilësia e materialit të pare është e mirë.
Këto punime të cilat tashmë janë kthyer në trendin e verës, duan jo pak orë dhe mund për t’u krijuar.
“Një dekor llampe i punuar me kashtë, do deri në 5 orë për t’u përfunduar”, i tha BIRN mamaja e Edit, e cila tashmë kishtë rreth 3 orë që po e “vishte” skeletin e gatshëm të abazhurit me fijet e kashtës.
“Gratë rome janë shumë të forta. Kanë fuqi dhe aftësi për të punuar”, tha Edi, duke iu referuar jo vetëm mamasë dhe gruas, por edhe shumë të tjerave si ato të cilat punojnë me orë të tëra për të mbajtur dhe mbështetur familjen.
