Mungesa e ushqimit ka filluar të hedhë hije mbi botë. Një faktor afatgjatë është ngrohja e planetit tonë, e cila ngadalë ka shkatërruar tokën bujqësore. Por shkaku më i afërt shqetësues është lufta në Ukrainë dhe bllokada e presidentit rus Vladimir Putin në Detin e Zi, e cila po pengon drithërat dhe plehrat ukrainase të dalin nga porti i Odesës.
Ky është një problem jashtëzakonisht urgjent dhe politikëbërësit me të drejtë po përpiqen ta zgjidhin atë. Por ka edhe një problem tjetër, përtej urgjencës imediate, që duhet kuptuar nëse duam të kapërcejmë krizën aktuale të ushqimeve. Ai lind nga dështimi ynë për të mbajtur ritmin me hapin e globalizimit ekonomik duke zbatuar politikat dhe konventat globale.
Që nga fundi i vitit 2019, bota ka qenë në gjendje krize të pamëshirshme si rezultat i pandemisë së COVID-19, ndërprerjeve të zinxhirit të furnizimit dhe tani luftës së Putinit kundër Ukrainës. Ky tren krizash ka lënë natyrshëm të gjithë qytetarët e shqetësuar, të cilët nxitojnë për të shuar njërin zjarr pas tjetrit. Por, nëse shpenzojmë të gjitha burimet tona për të luftuar zjarret, ndoshta nuk do të arrijmë të krijojmë institucione inovative rezistente ndaj zjarrit. Në këtë frymë, dua të largohem nga shqetësimet tona të menjëhershme, sado të rënda që janë, për të adresuar shkaqet e tyre themelore.
Disa nga këto shkaqe janë qartësisht të dukshme, duke filluar me bllokadën ruse rreth Ukrainës. Deri në vitin 2021, Ukraina eksportonte afërsisht 17 milionë tonë grurë në vit, ose 8.5% e totalit botëror. Por nuk është e qartë pse kjo duhet të çojë në një rritje kaq të madhe të çmimeve të grurit dhe në rreziqet e mungesës globale të ushqimit dhe urisë që po shohim sot. Në fund të fundit, shumica e vendeve kanë disa rezerva dhe duhet të jenë në gjendje ta zbusin këtë goditje.
Përgjigja qëndron në reagimin e qeverive kombëtare dhe lokale, madje edhe të individëve. Kur koordinimi i politikave globale është i dobët, reagimi i natyrshëm ndaj lajmeve për disa mungesa është grumbullimi i furnizimeve. Ne e dimë këtë nga studime të tilla si vepra klasike e Amartya Sen mbi urinë e Bengalit të vitit 1943 dhe shohim që po ndodh edhe tani.
Ndërsa Ukraina ka ndalur eksportet e saj të grurit sepse nuk kishte zgjidhje tjetër, vendet e tjera kanë zgjedhur të ndalojnë ose të kufizojnë dërgesat. India, për shembull, shpalli një ndalim virtual të eksporteve të grurit më 14 maj. Dhe India nuk është e vetmja. 26 vende kanë kufizuar eksportet e tyre të grurit për të siguruar që ata të kenë furnizime të mjaftueshme për qytetarët e tyre. E gjithë kjo po bën që çmimet globale të grurit të rriten me shpejtësi. Vetëm njoftimi i Indisë shkaktoi një rritje çmimi prej 6%.
Një fenomen i ngjashëm ndodh në nivel familjar. Sapo shfaqet frika nga mungesat, njerëzit grumbullojnë më shumë ushqime sesa u nevojitet menjëherë, në mënyrë që të ruhen nga një krizë e plotë. Megjithatë, këto veprime të vogla nga miliona njerëz, së bashku me politikat e qeverive lokale dhe kombëtare, mund të përfundojnë duke shkaktuar pikërisht këtë.
Kjo nuk është unike për ushqimet. Ne kemi parë të njëjtën gjë të ndodhë edhe me vaksinat. Vendet marrin doza shumë më tepër se sa u nevojiten, në mënyrë që të ruhen nga mundësia e një mungese në të ardhmen. Një grumbullim i tillë shpjegon disa nga pabarazitë e dukshme globale në qasjen ndaj vaksinave të COVID-19.
Nëse përgjigje të tilla do të ishin të pashmangshme, ne do të duhej t’i trajtonim ato si ligji i gravitetit, që nuk është diçka për të cilën mund të bëjmë ndonjë gjë. Por ne mund të bëjmë shumë gjëra përmes veprimeve kolektive për të kapërcyer mungesat që tregu nuk mund t’i rregullojë. Një sistem global ose një marrëveshje ndërkombëtare që vendet me tepricë duhet të ndihmojnë të tjerët gjatë kohës së mungesës do të shkonte shumë drejt zgjidhjes së një pjese të madhe të problemit. Kështu shumica e njerëzve do të ndalonin grumbullimin e ushqimeve pasi të kishin besim se ky sistem funksiononte dhe kjo në vetvete do të ndihmonte në shmangien e një krize.
Nëse kjo tingëllon si një dëshirë, kini parasysh atë që ndodhi në Indi, një vend me një histori mungese ushqimi. Përpjekjet e gjata për të krijuar një sistem kombëtar publik të shpërndarjes së ushqimit sollën një përmirësim të madh të situatës në vitin 1992 dhe arritën kulmin në Aktin Kombëtar të Sigurisë Ushqimore të vitit 2013. Me një sistem të sofistikuar garancish minimale ushqimore në fuqi prej tre dekadash, psikologjia e krijimit të rezervave në nivel familjar është zvogëluar, e cila nga ana tjetër ka zvogëluar nevojën për krijim rezervash.
Marrëveshjet globale dhe mjetet e duhura për të zbutur krizat ushqimore mund të duken të pamundura. Por një marrëveshje e ngjashme në nivel kombëtar për një vend të madh si India gjithashtu mendohej të ishte i paarritshëm derisa ndodhi. Po kështu, republika të mëdha si Shtetet e Bashkuara dukeshin të pamundura deri në ratifikimin e Kushtetutës së SHBA-së. Fakti që një sistem i suksesshëm global ose rajonal ose marrëveshje për ndarjen e tepricave nuk ka ekzistuar kurrë nuk është një arsye për të hequr dorë nga shpresa.
Ky argument kalon nga ushqimi në fusha të tjera ekonomike dhe sociale. Pavarësisht pengesave të fundit, rrjedha e globalizimit nuk do të përfundojë, ndaj ne duhet të përpiqemi të krijojnë konventa dhe marrëveshje minimale globale për të parandaluar që ai të marrë nëpër këmbë më të rrezikuarit.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate. Nuk mund të ripublikohet pa lejen e Project Syndicate. Global Shortages Demand Global Solutions
