Samiti mes Bashkimit Europian dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor u mbajt për herë të parë jashtë territorit të BE-së në Tiranë, me diskutime të fokusuara tek gjeopolitika dhe siguria.
Pas një seance plenare që zgjati disa orë pa praninë e mediave, presidenti i Këshillit Europian, Charles Michel, kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen dhe kryeministri shqiptar Edi Rama në një konferencë të përbashkët për shtyp theksuan rëndësinë e bashkëpunimit mes BE-së dhe vendeve të Ballkanit si dhe folën për projekte konkrete ekonomike, që sipas tyre do të prekin jetën e qytetarëve të këtyre vendeve.
“Kemi bërë hapa shtesë në rrugën e integrimit,” tha Michel, duke shtuar se “e ardhmja e fëmijëve tanë është më e sigurtë me vendet e Ballkanit Perëndimor në BE”.
Ai tha se BE do të përkthejë mbështetjen ndaj vendeve të rajonit me anagazhim konkret dhe projekte të prekshme financiare, ndërsa kërkoi nga këto vende që të përmbushin pritshmëritë për luftën kundër krimit dhe korrupsionit dhe në parandalimin e migracionit të paligjshëm.
“Emigracioni është një temë sfiduese dhe ky bashkëpunim është thelbësor që të merren vendime shtesë për të menaxhuar emigracionin e paligjshëm,” tha presidenti i Këshillit Europian.
Michel pranoi se kishte pasur një bllokim të procesit të zgjerimit, por ky proces ishte rihapur me projekte konkrete që qytetarët të perceptonin e të preknin mbështetjen europiane pa pritur fundin e procesit të integrimit.
Von der Leyen po ashtu theksoi rëndësinë që ka për BE-në integrimi i Shqipërisë, Serbisë, Malit të Zi, Maqedonisë, Bosnje-Hercegovinës dhe Kosovës.
“Mbështetja jonë për rajonin vjen nga zemra,” tha ajo, duke e cilësuar samitin e 6 dhjetorit si “samitin e partneritetit”.
Presidentja e Komisionit foli për projekte konkrete financiare ku BE është angazhuar në Ballkan si; mbështetja në fushën e energjisë për përballimin e krizës dhe investime në shumën 1 miliardë euro, futjen e universiteteve në rrjetin e universiteteve europiane, etj.
Por çështja e migracionit u ritheksua prej saj si një sfidë me rëndësi dhe si një rrezik i regjimit pa viza në zonën shengen për këto vende.
“Është një sfidë e përbashkët dhe do e menaxhojmë së bashku në mënyrë që të mbahen regjimet pa viza,” tha Von der Leyen, duke folur për krijimin e një plan veprimi për të rritur bashkëpunimin reciprok.
Kryeministri shqiptar u shfaq me një gjuhë të butë, ndryshe nga disa deklarata kontraverse që ka mbajtur më herët në takimet në Bruksel ku i kërkonte liderëve të BE-së akte konkrete dhe të shpejta për hapat e integrimit.
“E shoh si shenjë të jashtëzakonshme të një vetëdijësimi se BE ka nevojë për Ballkanin Perëndimor, po aq sa Ballkani për BE,“ tha ai duke komentuar mbajtjen e samitit. Për të treguar pro-europianizmin e shqiptarëve, ai u tha drejtuesve të lartë të BE-së se “jemi gati të japim dhe jetën për ju”.
Samiti përfundoi me një deklaratë të përbashkët me 33 pika, ku BE-së angazhohej për mbështetjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor në rrugën e integrimit europian dhe nxiste këto vende t’i bashkoheshin politikës së jashtme të unionit.
“Ne i nxisim ata të bëjnë progres të shpejtë dhe të qëndrueshëm drejt përafrimit të plotë me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së dhe të veprojnë në përputhje me të, duke përfshirë edhe me masat kufizuese të BE-së,” thuhet në deklaratë.
Serbia nuk përmendej në mënyrë eksplicite në nxitjen për t’iu bashkuar këtij angazhimi strategjik, por ndërkohë, presidenti serb, Aleksandër Vuçiç para punimeve të Samitit bëri të qartë qëndrimin e vendit të tij si “pro rus”.
Liderët europianë i kishin kushtuar një pikë të veçantë në deklaratë bisedimeve Kosovë-Serbi, duke kërkuar “progres konkret nga të dy palët drejt një marrëveshjeje të plotë dhe ligjërisht detyruese për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet tyre”.
“Kjo është kritike për stabilitetin dhe zhvillimin e të gjithë rajonit dhe për të siguruar se Palët munden të vazhdojnë rrugëtimet evropiane përkatëse,” thuhej në deklaratë.
Në kohën kur krerët e vendeve anëtare të BE-së e rajonit bënin foton tradicionale, në një shesh tjetër të Tiranës, opozita po protestonte kundër qeverisë, me pankarta në anglisht ku qeveria akuzohej për korrupsion, lidhje me krimin e organizuar dhe largimin dhjetra mijëra shqiptarëve në emigrim.
Protesta u shoqërua me tensione, kur një person goditi me grusht kreun e opozitës, Sali Berisha, i cili akuzoi më pas kryeministrin Rama si organizator të këtij sulmi.
Rama nuk pranoi të komentonte ngjarjen gjatë konferencës, por e dënoi atë me një deklaratë të shkurtër për mediat duke e cilësuar si “akt të pajustifikueshëm e të patolerueshëm”.
Samiti u mbajt në Pallatin e Kongreseve, ndërsa krerët e vendeve të BE-së e të vendeve të Ballkanit patën mundësinë të ndjekin gjatë qëndrimit të shkurtër në sheshin para stadiumit kombëtar një shfaqje të përgatitur nga pala mikpritëse me valle popullore tradicionale shqiptare, muzikë klasike dhe kërcime fëmijësh, një dalje nga protokolli i zakonshëm i samiteve të këtij niveli.
