Dihet mirë që Kina ka marinën dhe rojën bregdetare më të madhe në botë – rezultat i një rritjeje dhjetëfish të shpenzimeve ushtarake që nga viti 1995 – të cilat i përdor për të çuar përpara revizionizmin e saj të ashpër. Por ka gjithashtu shumë politika, projekte dhe aktivitete më pak të njohura – në të vërtetë shumë të errëta – që po mbështesin ekspansionizmin kinez dhe e vënë në rrezik të gjithë botën.
Kina ka një rekord të gjatë të zgjerimit të gjurmës së saj strategjike përmes manovrave të fshehta që ajo i mohon me paturpësi. Për shembull, në vitin 2017, ajo krijoi bazën e saj të parë ushtarake jashtë shtetit në Djibuti – një vend i vogël, i cili gjithashtu ndodh të jetë thellësisht në borxhe ndaj Kinës – ndërsa këmbëngul se nuk kishte një plan të tillë.
Sot, Kina po ndërton një bazë detare në Kamboxhia, e cila i ka dhënë Kinës me qira një të pestën e vijës së saj bregdetare dhe disa ishuj. Skela pothuajse e plotë në Bazën Detare Ream të financuar nga Kina duket dukshëm e ngjashme në madhësi dhe dizajn me një skelë në bazën e Kinës në Djiibuti. Kina pranon se ka investuar në bazë, por pretendon se vetëm marina e Kamboxhias do të ketë akses në të.
Megjithatë, realisht, duket e mundshme që marina e Kinës do ta përdorë objektin të paktën për logjistikë ushtarake. Kjo do të forconte më tej pozicionin e Kinës në Detin e Kinës Jugore, ku ajo tashmë ka ndërtuar shtatë ishuj artificialë si baza ushtarake, duke i dhënë asaj kontroll efektiv të këtij korridori kritik midis Paqësorit dhe Oqeanit Indian.
Kina gjithashtu ka një qasje shumë të fshehtë ndaj projekteve të saj të digave në lumenjtë ndërkombëtarë që rrjedhin në vende të tjera nga Rrafshnalta Tibetiane e aneksuar nga Kina. Ndërsa bota e di se Kongresi Kombëtar Popullor miratoi ndërtimin e digës më të madhe në botë pranë kufirit shumë të militarizuar të Kinës me Indinë në vitin 2021, që atëherë nuk ka pasur asnjë përditësim publik mbi projektin.
Diga supozohet të prodhojë tre herë më shumë energji elektrike sesa Diga e Tre Grykave, aktualisht hidrocentrali më i madh në botë, dhe Kina ka ndërtuar një hekurudhë dhe autostradë të re për të transportuar pajisje të rënda, materiale dhe punëtorë në vendin e largët të projektit. Ne do të mësojmë më shumë vetëm kur ndërtimi të jetë aq larg sa diga të mos mund të fshihet më nga imazhet satelitore të disponueshme. Në atë pikë, ajo do të jetë tashmë një fakt i kryer.
Kina e ka përdorur këtë strategji për të ndërtuar 11 diga gjigante në Mekong, jo vetëm duke fituar mekanizma gjeopolitik mbi fqinjët e saj, por edhe duke shkaktuar një kërdi mjedisore. Kina është tani vendi më i mbushur me diga në botë, me më shumë diga të mëdha në funksion sesa pjesa tjetër e botës së bashku, dhe po ndërton ose planifikon të ndërtojë të paktën tetë diga të tjera vetëm në Mekong.
Paqartësia ka qenë gjithashtu një tipar përcaktues i huadhënieve, që e kanë bërë Kinën kreditorin më të madh sovran në botë për vendet në zhvillim. Pothuajse çdo kredi kineze e lëshuar në dekadën e fundit ka përfshirë një klauzolë gjithëpërfshirëse konfidencialiteti që detyron vendin huamarrës të mos zbulojë kushtet e kredisë. Shumë vende afrikane, aziatike dhe të Amerikës Latine janë zënë në grackën e borxhit, duke i lënë ato shumë të prekshme ndaj presionit kinez për të ndjekur politika që avancojnë interesat ekonomike dhe gjeopolitike të Kinës. Sipas një studimi, kontratat e huasë i japin Kinës “liri të gjerë për të anuluar kreditë ose për të përshpejtuar shlyerjen, nëse ajo nuk pajtohet me politikat e një huamarrësi”.
Por nuk mund të ketë ilustrim më të mirë të kostove globale të sekretit kinez sesa pandemia e COVID-19. Nëse qeveria e Kinës do t’i përgjigjej shpejt provave se një koronavirus i ri vdekjeprurës ishte shfaqur në Ëuhan, duke paralajmëruar publikun dhe duke zbatuar masat e kontrollit, dëmi mund të ishte frenuar.
Në vend të kësaj, Partia Komuniste e Kinës (CPC) nxitoi të shtypë dhe diskreditojë informacionin në lidhje me shpërthimin e virusit, duke i hapur rrugën një pandemie të furishme mbarëbotërore që vrau pothuajse shtatë milionë njerëz dhe ndërpreu jetët dhe mjetet e jetesës. Deri më sot, paqartësia e Kinës i ka penguar shkencëtarët të konfirmojnë origjinën e vërtetë të COVID-19, i cili, që të mos harrojmë, u shfaq në qendrën kryesore të Kinës për kërkime mbi super-viruset.
Gatishmëria e Kinës për të shkelur ligjet, rregullat dhe normat ndërkombëtare përkeqëson problemin e paqartësisë. Qeveria kineze ka refuzuar në mënyrë të përsëritur angazhimet e saj ndërkombëtare, duke përfshirë premtimet për të mbrojtur autonominë e Hong Kongut dhe për të mos militarizuar Detin e Kinës Jugore. Ishte shkelja e fshehtë e Kinës e angazhimit të saj për të mos ndryshuar në mënyrë të njëanshme status quo-në e kufirit të saj të diskutueshëm Himalajan me Indinë që shkaktoi një bllokim ushtarak trevjeçar midis dy vendeve.
Nuk ka asnjë arsye për të pritur që Kina të heqë dorë nga shkelja e rregullave, borxhet me kushte apo aktivitetet e tjera keqdashëse së shpejti. Presidenti kinez Xi Jinping – i cili ka forcuar kontrollin e CPC-së mbi informacionin, duke ndërprerë aksesin e analistëve të jashtëm edhe në të dhënat ekonomike – tani është në rrugën e duhur për të mbajtur pushtetin për gjithë jetën dhe mbetet i etur për të riformuar rendin ndërkombëtar në dobi të Kinës.
Natyrisht, oreksi i Xi-së për rrezik duket se po rritet. Kjo pjesërisht reflekton presionin e kohës: Xi duket se beson se Kina ka një dritare të ngushtë mundësish për të arritur epërsinë globale përpara se tendencat e pafavorshme demografike, ekonomike dhe gjeopolitike të mos i lënë kohë në favor. Por Xi është inkurajuar gjithashtu nga dështimi i plotë i komunitetit ndërkombëtar për të imponuar pasoja domethënëse mbi Kinën për sjelljen e saj të keqe.
Ndërsa Rusia nisi një pushtim në shkallë të plotë të Ukrainës, Kina preferon inkrementalizmin, të mundësuar nga vjedhja dhe mashtrimi, për të çuar përpara axhendën e saj revizioniste. Kjo, së bashku me ndikimin e jashtëzakonshëm ekonomik, e mbron atë nga një përgjigje vendimtare perëndimore. Kjo është arsyeja pse, duke përjashtuar një gabim të madh strategjik nga Xi-ja, ekspansionizmi i përdorimit të një sërë veprimesh të vogla për të prodhuar një veprim shumë më të madh nga ana e Kinës ka të ngjarë të vazhdojë.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. China’s Dangerous Secrets
