Dy vjet më parë, theksova tetë mësime nga Lufta e Ukrainës. Dhe megjithëse paralajmërova se ishte shumë herët për të qenë të sigurt për ndonjë parashikim, ato janë mbajtur mjaft mirë.
Kur presidenti rus Vladimir Putin urdhëroi pushtimin e Ukrainës në shkurt të vitit 2022, ai parashikoi një pushtim të shpejtë të kryeqytetit, Kiev, dhe një ndryshim të qeverisë – shumë e ngjashme me atë që bënë sovjetikët në Hungari në vitin 1956 dhe Çekosllovaki në vitin 1968. Por lufta vazhdon ende dhe askush nuk e di se kur dhe si do të përfundojë.
Nëse dikush e sheh konfliktin si “luftë për pavarësi” e Ukrainës, në vend që të përqendrohet shumë te kufijtë, ukrainasit tashmë janë fitimtarë. Putini kishte mohuar se Ukraina ishte një komb i veçantë, por sjellja e tij thjesht e ka forcuar identitetin kombëtar ukrainas.
Çfarë kemi mësuar tjetër? Së pari, armët e vjetra dhe të reja plotësojnë njëra-tjetrën. Pavarësisht suksesit të hershëm të armëve antitank në mbrojtjen e Kievit, unë paralajmërova – me saktësi – se njoftimet për fundin e epokës së tankeve mund të ishin të parakohshme ndërsa beteja zhvendosej nga periferitë veriore në fushat lindore të Ukrainës. Megjithatë, nuk e parashikova efektivitetin e dronëve si armë antitank dhe anti-anije, as nuk prisja që Ukraina të mund të dëbonte marinën ruse nga gjysma perëndimore e Detit të Zi. (Artileria dhe minat gjithashtu kanë luajtur një rol të madh pasi konflikti është vendosur në një luftë llogoreje të stilit të Luftës së Parë Botërore.)
Së dyti, parandalimi bërthamor funksionon, por varet më shumë nga ato që janë në lojë sesa nga aftësitë. Perëndimi është dekurajuar, por vetëm deri në një pikë. Kërcënimi bërthamor i Putinit i ka penguar qeveritë e NATO-s të dërgojnë trupa (megjithëse jo pajisje) në Ukrainë. Por arsyeja nuk është se Rusia ka aftësi superiore bërthamore; përkundrazi, asyeja është se Putini e ka cilësuar Ukrainën një interes kombëtar jetik për Rusinë, ndërsa qeveritë perëndimore jo. Ndërkohë, zhurma bërthamore e Putinit nuk e ka penguar Perëndimin të zgjerojë gamën e armëve që i ofron Ukrainës; dhe Perëndimi, deri më tani, e ka penguar Putinin të sulmojë çdo vend të NATO-s.
Së treti, ndërvarësia ekonomike nuk e pengon luftën. Disa politikëbërës gjermanë supozuan se ndërprerja e lidhjeve tregtare me Rusinë do të ishte aq e kushtueshme saqë asnjëra palë nuk do të lejonte armiqësi të hapura. Por ndërsa ndërvarësia ekonomike mund të rrisë kostot e luftës, ajo nuk e parandalon domosdoshmërish atë. Më në thelb, një ndërvarësi ekonomike e pabarabartë mund të përdoret nga pala më pak e varur.
Së katërti, sanksionet mund të rrisin kostot, por ato nuk përcaktojnë rezultatet në planin afatshkurtër. Kujtojmë se drejtori i CIA-s, William Burns, u takua me Putinin në nëntor 2021 dhe paralajmëroi, pa dobi, për sanksione të afërta nëse Rusia pushton. Putin ndoshta dyshoi se Perëndimi mund të ruante unitetin global për sanksionet dhe kishte të drejtë. Nafta është një mall i këmbyeshëm dhe shumë vende – jo më pak India – janë mëse të lumtura të importojnë naftë ruse me çmim të ulur të transportuar nga një flotë e parregullt cisternash.
Megjithatë, siç e parashikova dy vjet më parë, shqetësimet e Kinës për të ngecur e përfshirë në sanksione dytësore duket se kanë vendosur disa kufizime në mbështetjen e saj për Rusinë. Ndërsa Kina ka ofruar “teknologji të rëndësishme me përdorim të dyfishtë” (e përshtatshme për qëllime ushtarake ose civile), ajo ka abstenuar nga dërgimi i armëve. Duke pasur parasysh këtë tablo të përzier, do të duhet pak kohë para se të gjykojmë plotësisht efektin afatgjatë të sanksioneve ndaj Rusisë.
Së pesti, lufta e informacionit bën një ndryshim. Luftërat moderne nuk kanë të bëjnë vetëm me se ushtria e kujt fiton. Ato kanë lidhje gjithashtu me se historia e kujt fiton. Zbulimi i kujdesshëm nga Shtetet e Bashkuara i informacioneve që zbuluan planet e pushtimit të Rusisë u dëshmua efektiv në debutimin e narrativës që Putini donte që evropianët të besonin dhe kjo kontribuoi shumë në solidaritetin perëndimor kur pushtimi ndodhi siç ishte parashikuar. Po kështu, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka bërë një punë të jashtëzakonshme për të promovuar historinë e vendit të tij në Perëndim.
Së gjashti, fuqia e fortë dhe e butë kanë rëndësi. Ndërsa fuqia e fortë, shtrënguese e kalon fuqinë e butë në një afat të afërt, fuqia e butë ka ende shumë rëndësi. Putini dështoi që herët në testin e pushtetit të butë. Barbarizmi absolut i forcave ruse në Ukrainë e bëri Gjermaninë të anulonte më në fund gazsjellësin Nord Stream 2 – një rezultat që presioni prej vitesh i SHBA-së nuk e kishte arritur. Ndryshe nga kjo, Zelensky është mbështetur në fuqinë e butë që nga fillimi. Duke përdorur aftësitë e tij si aktor për të paraqitur një portret tërheqës të Ukrainës, ai jo vetëm që fitoi simpatinë e Perëndimit, por gjithashtu siguroi dërgesa pajisjesh ushtarake që garantojnë fuqinë e fortë.
Së shtati, aftësia kibernetike nuk është një zgjidhje e thjeshtë magjike. Rusia kishte përdorur armë kibernetike për të ndërhyrë në rrjetin elektrik të Ukrainës që të paktën që nga viti 2015, dhe shumë analistë parashikuan se një sulm kibernetik kundër infrastrukturës dhe qeverisë së Ukrainës do ta bënte çdo pushtim një fakt të kryer. Por ndërsa ka pasur shumë sulme kibernetike (të raportuara) gjatë luftës, asnjë nuk ka rezultuar vendimtar. Kur rrjeti Viasat i ukrainasve u hakerua, ata filluan të komunikonin përmes shumë satelitëve të vegjël të Starlink. Me stërvitjen dhe përvojën në fushën e betejës, mbrojtja kibernetike dhe sulmi ukrainas thjesht janë përmirësuar.
Një mësim tjetër, pra, është se pasi një luftë fillon, armët kinetike ofrojnë kohë, saktësi dhe vlerësim më të madh të dëmit për komandantët sesa armët kibernetike. Thënë kështu, lufta elektronike ende mund të ndërhyjë në lidhjet që janë thelbësore për përdorimin e dronëve.
Dhe në fund, lufta është e paparashikueshme. Mësimi më i rëndësishëm nga lufta në Ukrainë mbetet një nga më të vjetrit. Dy vjet më parë, shumë prisnin një fitore të shpejtë nga ana e Rusisë dhe vetëm një vit më parë, kishte pritshmëri të mëdha për një ofensivë triumfuese verore të Ukrainës. Por, siç shkroi Shekspiri më shumë se katër shekuj më parë, është e rrezikshme që një lider “të bërtasë ‘Kaos!’ dhe të ndërsejë qentë e luftës”.
Premtimi për një luftë të shkurtër është joshës. Putini sigurisht nuk priste kurrë që të ngecte pafundësisht. Ai ia ka dalë t’ia shesë popullit rus luftën e tij si një luftë “të madhe patriotike” kundër Perëndimit. Por qentë që ai ka ndërsyer ende mund të kthehen dhe ta kafshojnë atë.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Old and New Lessons from the Ukraine war
