Paqja është një koncept tërheqës, por i pakapshëm. Ajo mund të nënkuptojë gjëra të ndryshme për njerëz të ndryshëm në periudha të ndryshme. Ukraina është një rast i tillë. Kërkimi për paqe mund të sjellë një nga dy rezultatet thelbësisht të ndryshme: një kapitullim të stilit Vichy, ndoshta me një armëpushim të përkohshëm që i jep Rusisë më shumë kohë për t’u riarmatosur dhe për të përgatitur sulmin e saj të radhës, ose një mbrojtje të fuqishme të një vije fronti të ngrirë, siç gjejmë sot në Gadishullin Korean.
Vizioni i Kremlinit për paqen në Ukrainë është i qartë. Forcat ruse do të pushtonin drejtpërdrejt pjesë të territorit ukrainas të konfiskuar ilegalisht dhe një qeveri e pafuqishme dhe e pambrojtur ukrainase (që i mungon ndonjë kapacitet ushtarak kuptimplotë) do të merrte urdhra nga Moska. Diçka krejt e ngjashme ndodhi në Francë gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur një pjesë e vendit që nuk ishte nën pushtimin e drejtpërdrejtë gjerman drejtohej nga qeveria kolaboracioniste e gjeneralit Philippe Petain dhe merrte urdhra nga Berlini.
Kështu, për pjesën më të madhe të Luftës së Dytë Botërore – afërsisht midis 1940 dhe 1944 – situata në terren në Francë ishte “paqësore”. Regjimi Vichy nën Petain mburrej rregullisht se kishte mbrojtur Francën, ndërsa fajësonte Rezistencën dhe sulmet periodike të bombardimeve aleate për çdo shqetësim të “paqes”. Ky opsion është ofruar për Ukrainën që në orët e para të pushtimit në shkallë të gjerë të Rusisë. Megjithatë, duke qenë dëshmitarë të ekzekutimeve, përdhunimeve dhe mizorive të tjera të kryera nga forcat ruse kundër civilëve në Bucha dhe gjetkë, ukrainasit kanë refuzuar të kapitullojnë.
Alternativa është lloji i paqes që e mbajti Gjermaninë paqësore për dekada pas Luftës së Dytë Botërore dhe e mbajti paqësor Gadishullin Korean që nga armëpushimi i vitit 1953. Në secilin rast, paqja u sigurua duke pranuar kufijtë de facto, të cilët ishin të fortifikuar me ngritje masive ushtarake mbrojtëse, trupa në terren dhe garanci të besueshme sigurie. Ndërsa Gjermania Perëndimore gëzonte anëtarësimin në NATO pas vitit 1955, Koreja e Jugut mbështetej në një aleancë dypalëshe me Shtetet e Bashkuara. Edhe sot, SHBA-ja mban rreth 28,000 trupa aktive në Korenë e Jugut dhe 50,000 në Gjermani.
Barriera të tilla e bënë ish-vijën e frontit të kohës së luftës pothuajse të pathyeshme, duke i lejuar çdo shteti të konsolidohej, të zhvillohej dhe të qëndronte në paqe. Ekuivalenti i një modeli të Gjermanisë Perëndimore ose Koresë së Jugut për Ukrainën sot do të kërkonte një ngrirje të vijës së frontit dhe ose pranimin në NATO ose një dislokim të dhjetëra mijëra trupave perëndimore në territorin e saj ukrainas.
Qeveria franceze ka mbështetur këtë lloj zgjidhjeje që nga shkurti i vitit 2024, dhe tani ajo shfaqet dukshëm në diskutimet mes liderëve evropianë. Me administratën e re amerikane që kërkon që Evropa të bëjë më shumë për të garantuar paqen dhe sigurinë e saj, të paktën një duzinë qeverish evropiane thuhet se po e marrin seriozisht në konsideratë atë.
Sigurisht, nëse evropianët nuk e pëlqejnë modelin e parë (një paqe e stilit Vichy), por rezultojnë të paaftë për të ofruar një garanci të mjaftueshme sigurie, kjo do të krijojë kushtet për një skenar të tretë të mundshëm: një paqe false që çon në një luftë tjetër. Një armëpushim i përkohshëm – si ai që mbizotëroi sipas marrëveshjeve të Minskut pas vitit 2014 – do t’i lejonte Rusisë të rigrupohej, të riarmatosej dhe të sulmonte përsëri më shpejt se sa vonë. Jo vetëm që ky cikël mund të përsëritet më shumë se një herë, por ai gjithashtu mund të implikojë vende përtej Ukrainës – si Baltiku apo Polonia.
Kështu, nëse Ukraina nuk merr mbështetje të mjaftueshme në muajt dhe vitet e ardhshme, Evropa do ta gjejë veten përballë një realiteti të ri strategjik të rrezikshëm, një realitet që do të sfidonte solidaritetin e NATO-s dhe do ta linte territorin e BE-së përherë të cenueshëm. Me mjaft nxitje dhe një luftë hibride, Rusia mund të testojë kufijtë e garancisë së ndërsjellë të mbrojtjes së NATO-s dhe ose ta ekspozojë atë si një marrëveshje të vdekur ose të përshpejtojë një konfrontim të drejtpërdrejtë ushtarak midis fuqive bërthamore. Të tilla do të ishin pasojat e një paqeje false.
Detyra imediate për Evropën, pra, nuk është vetëm të menaxhojë kërkimin e njënashëm të presidentit amerikan Donald Trump të një marrëveshjeje me Rusinë që mund t’ia ofrojë Ukrainën në pjatë Rusisë, por gjithashtu të garantojë që çdo marrëveshje të mos rrisë gjasat për një luftë edhe më të gjerë në të ardhmen e afërt.
Shumë evropianë mendojnë se nëse Rusia nuk mundi ta pushtonte Ukrainën në vitin 2022, Rusia nuk do të guxonte të sfidonte NATO-n dhe Bashkimin Evropian. Ky është mendim i rrezikshëm. Pushtimi i pjesës më të madhe të Ukrainës jo vetëm që do t’i lejonte Rusisë të zgjeronte territorin e saj, por gjithashtu do ta lejonte atë të bashkonte ushtritë më të mëdha dhe të dyta më të mëdha të Evropës, nën komandën e Kremlinit. Territoret e pushtuara sjellin njerëz të rinj, kapacitete prodhuese mbrojtëse dhe burime – nga mineralet e rralla deri te termocentralet e gazit dhe ato bërthamore. Kapaciteti industrial i mbrojtjes i Ukrainës – i cili ka qenë mbresëlënës në shumë fusha, nga dronët detarë deri te kapaciteti për të prodhuar pajisje në masë – do të ishte një bonus i mirëpritur edhe për Rusinë, dhe mund të përdoret kundër Evropës. Presidenti francez Emmanuel Macron tashmë paralajmëroi publikisht se forcat e armatosura të kombinuara të Rusisë dhe Ukrainës do të ishin të pandalshme.
Konkluzioni është se shmangia e një kapitullimi të Ukrainës ose e një paqeje të rreme do të kërkojë një angazhim evropian të paktën për të ngrirë vijën e frontit aktual. Përndryshe, anëtarët e pambrojtur të BE-së dhe NATO-s mund të jenë objektivat e radhës. Opinioni publik evropian duhet të hapë sytë para realitetit dhe të kuptojë se alternativa e vetme është diçka që askush nuk e dëshiron: një kërcënim i përhershëm lufte për pjesën më të madhe të Evropës Qendrore dhe Veriore, me gjithë pasigurinë ekonomike dhe të sigurisë që vjen bashkë me të.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. The Only Path to Genuine Peace in Ukraine
