Delegacionet amerikane dhe ruse që sapo u takuan në Stamboll e kishin bërë të qartë se ishin atje për të diskutuar normalizimin e punës së misioneve të tyre diplomatike, jo luftën në Ukrainë. Por një angazhim i tillë është një pasojë e qartë e përpjekjeve të presidentit amerikan, Donald Trump, për të negociuar përfundimin e luftës. Problemi është se, me përjashtim të Trump, i cili ëndërron të fitojë një Çmimin Nobel për Paqen, asnjë palë me interes në luftë – as Rusia, as Ukraina dhe as Bashkimi Evropian – nuk dëshiron t’i japë fund konfliktit tani. Askush nuk është i kënaqur me pozicionin e vetë negociues dhe reputacioni i të gjithëve është në rrezik.
Mundësitë e Ukrainës janë aspak të mira. Pavarësisht rezistencës së saj të guximshme ndaj sulmit të Rusisë, presidenti Volodymyr Zelensky nuk është në kushte për të siguruar rezultatet e dëshiruara: rikuperimin e të gjitha territoreve të pushtuara ose të aneksuara nga Rusia (përfshirë Krimenë) dhe anëtarësimin e plotë në NATO (me garanci të forta sigurie). Kjo ishte e vërtetë nën paraardhësin e Trump, Joe Biden, por Trump pothuajse i ka përjashtuar kërkesa të tilla, duke i quajtur ato “jopraktike”. Në fakt, Trump po shkon deri në atë pikë saqë po e shtyn Zelensky-n që t’i japë SHBA-së akses në depozitat e mineraleve të rralla të Ukrainës si kompensim për mbështetjen e Amerikës gjatë luftës, pa ofruar asnjë garanci sigurie. Zelensky – një ish-aktor që është vetëshpallur si një hero lufte të kohëve tona – përballet me një zgjedhje të palakmueshme: të bëjë lëshime të mëdha si për SHBA-në ashtu edhe për Rusinë, ose të derdhë edhe më shumë gjak dhe thesar ukrainas në ëndrrën iluzore të “fitores totale”.
Evropa nuk është më e prirur se Ukraina të mbështesë një marrëveshje paqeje tani. Liderët e BE-së kanë pohuar prej kohësh se çfarëdolloj rezultati tjetër përveç disfatës totale të axhendës së presidentit rus Vladimir Putin për të rimarrë sferën e ndikimit të Rusisë në hapësirën ish-sovjetike do të përfaqësonte një kërcënim për Evropën, duke vënë në dukje se edhe një Rusi e dobësuar do të përbënte një pengesë. Ndërsa me siguri tani e kuptojnë se ky rezultat është praktikisht i pamundur, do të parapëlqenin ta shtynin sikletin e pashmangshëm të pranimit të një marrëveshjeje paqeje që i jep Rusisë lëshime.
Rusia ka më pak për të humbur nga një marrëveshje paqeje sot dhe Putin mund të jetë në gjendje t’i japë fund konfliktit pa humbur shumë reputacion. Vendi i ka kapërcyer pritshmëritë duke i bërë ballë sanksioneve të ashpra dhe kufizimeve të tjera, dhe duke shmangur destabilizimin e regjimit. Për më tepër, megjithëse nuk i ka aneksuar plotësisht Donetskun, Khersonin, Luhanskun apo Zaporizhzhjen, Rusia i ka shkaktuar Ukrainës humbje të konsiderueshme territoriale, të cilat nuk ka gjasa të përmbysen plotësisht. Ndoshta më e rëndësishmja, Trump është aq i etur për të arritur një marrëveshje saqë mund të jetë i gatshëm të përmbushë kërkesat kritike ruse, si mbajtjen e Ukrainës jashtë NATO-s, veçanërisht nëse Putin zbut kundërshtimin e tij ndaj qëndrimit të Ukrainës të armatosur dhe është i hapur për pranimin e Ukrainës në BE.
Por Putin nuk e ka me ngut arritjen e një marrëveshje paqeje. Sigurisht, autoritetet amerikane dhe ruse i kanë përshëndetur bisedimet dypalëshe për paqe – përfshirë takimet në Riad, Arabinë Saudite, në shkurt dhe mars – si një përparim diplomatik. Por deklaratat nga përfaqësuesit e Rusisë – në veçanti, Sergey Beseda, një këshilltar i kreut të Shërbimit Federal të Sigurisë (FSB) të Rusisë, dhe Grigory Karasin, kryetar i komitetit të çështjeve ndërkombëtare të Këshillit të Federatës – sugjerojnë se ka pasur pak përparim drejt një marrëveshjeje.
Një arsye për këtë mund të jetë se as Ukraina dhe as BE-ja nuk janë në tryezë, gjë që kufizon atë që Trump mund të ofrojë. Ndoshta më e rëndësishmja, Putin ende po përpiqet të kuptojë se ku është ky kufi. Kjo shpjegon pse, si pjesë e një marrëveshjeje të re për sigurinë detare në Detin e Zi, Putin ka kërkuar heqjen e sanksioneve dhe kufizimeve kundër prodhuesve dhe eksportuesve të mallrave bujqësore dhe kundër disa institucioneve financiare, përfshirë bankën bujqësore shtetërore Rosselkhozbank. Vetëm kur të përmbushen këto kushte – dhe Kremlini të ketë një ide më të qartë se sa larg do të shkojë Trump për të përmbushur ambiciet e tij të paqes – mund të negociohet një armëpushim. Putin po ndërmerr hapa të tjerë për ta përgatitur Rusinë për sukses në negociatat me SHBA-në. Veçanërisht, ai kohët e fundit dërgoi në SHBA “të dërguarin e tij të investimeve” Kirill Dmitriev – ish-bankierin e investimeve Goldman Sachs të arsimuar në Stanford, i cili drejton Fondin e Investimeve Direkte të Rusisë – për të nxjerrë në pah përfitimet ekonomike të bashkëpunimit të ripërtërirë dypalësh. Përtej lëvdimit të Trump për shmangien e supozuar të Luftës së Tretë Botërore, Dmitriev ofroi një vizion joshës për qasjen e SHBA-së në burimet ruse të Arktikut dhe mineralet e rralla të tokës, si dhe misionet e përbashkëta në Mars dhe Hënë.
Ndërsa takimet nuk prodhuan ndonjë përparim konkret, Dmitriev deklaroi se të dyja palët kishin bërë “tre hapa përpara” drejt marrëdhënieve më të mira. Ajo që ai në të vërtetë nënkuptonte ai mund të jetë se liderët amerikanë tani janë më të motivuar për të shfrytëzuar mundësitë ekonomike dhe financiare në Rusi dhe për të kapërcyer pengesën që përfaqëson lufta në Ukrainë. Më pak se një javë më vonë, Steve Ëitkoff, i dërguari de facto i administratës Trump pranë presidentit rus, u shfaq në Shën Petersburg për një takim me Dmitriev dhe, sipas raportimeve, me Putin-in.
Këto mundësi mund të jenë të përshtatura për vetë Trump-in. Në fund të fundit, Trump është së pari biznesmen dhe unë e njoh nga afër ambicien e tij të gjatë për të krijuar një prani në Moskë. Gjatë një takimi të rastësishëm në vitin 1996, ai më tha se donte të sillte konkursin e bukurisë Miss Universe në Rusi (një qëllim që e arriti në vitin 2013) dhe të ndërtonte një Kullë Trump në Moskë (një vizion që ai ende nuk e ka realizuar). A mund t’i ofrojë Kremlini presidentit amerikan pasuri të patundshme të çmuara në Sheshin e Kuq – ose ndonjë marrëveshje tjetër fitimprurëse biznesi – në këmbim të lehtësimit të sanksioneve? Për momentin, Trump thotë se është “i inatosur” me Putin-in që nuk është treguar më i gatshëm të pranojë propozimet e administratës së tij për armëpushim dhe po kërcënon të vendosë edhe më shumë sanksione. Por, duke përdorur kombinimin e duhur të kërkesave të mirë-llogaritura dhe ofertave joshëse, Putin mund të jetë në gjendje të pozicionohet si ai që komandon. Duke pasur parasysh këtë, çfarëdo që të ndodhë në këto takime të shpejta pasuese, ndoshta do të ketë më pak rëndësi se ajo që do të pasojë: Karasin dhe Beseda që përsërisin kërkesat e ngurta të Kremlinit, ose Dmitriev që i parashtron oferta ekonomike Trump-it dhe njerëzve të tij në Uashington.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. The US and Russia Are Negotiating in Bad Faith
