Titujt kryesorë nëpër Evropë po dominohen gjithnjë e më shumë nga lajme për riarmatim, manuale përgatitore për luftë, obligacione të mbrojtjes, rikthimin e rekrutimit ushtarak dhe programe kursimesh pa taksa të destinuara për financimin e shpenzimeve ushtarake. Në samitin e NATO-s në Hagë, në qershor, të gjitha shtetet anëtare – përveç Spanjës – u zotuan të rrisin shpenzimet për mbrojtje në 5% të PBB-së. Me rritjen e prodhimit të armatimeve në gjithë kontinentin dhe me ligje të reja të sigurisë në përgatitje, duket se qeveritë evropiane më në fund po e lënë pas vetëkënaqësinë.
Por që angazhimi i ri i Evropës për mbrojtjen të jetë i qëndrueshëm, liderët duhet të sigurojnë mbështetje të gjerë publike. Qëndrueshmëria afatgjatë kërkon më shumë se ligje, buxhete dhe raketa; ajo varet nga mbështetja e vazhdueshme politike dhe qytetare për prioritetet e mbrojtjes, pa të cilën masat e sotme rrezikojnë të mbeten reagime të përkohshme në vend të një përkushtimi afatgjatë.
Ukraina është shembulli tipik. Rusia ka mundur të vazhdojë luftën e saj agresive pjesërisht për shkak të mbështetjes së fortë të brendshme. Pavarësisht mungesës së armëve dhe energjisë elektrike, Ukraina vazhdon të rezistojë, sepse populli i saj është i vendosur të mbrojë vendin. Ndërkohë, ndryshimet në opinionin publik kanë sabotuar përpjekjet e fundit për të rritur mbështetjen për Ukrainën në Shtetet e Bashkuara, Sllovaki dhe Poloni.
Mbështetja publike për politikat e jashtme, të sigurisë dhe të mbrojtjes është po aq thelbësore sa edhe pajisjet ushtarake të avancuara. Megjithatë, mbështetja për riarmatimin evropian mbetet shqetësuese. Një studim i fundit zbuloi se rreth gjysma e të rriturve të anketuar në Francë, Gjermani, Itali, Spanjë dhe Mbretërinë e Bashkuar presin një luftë botërore brenda dekadës së ardhshme. Në të gjithë Bashkimin Evropian, megjithatë, vetëm 32% e të rriturve thonë se do të merrnin armët në rast lufte. Një sondazh special i Eurobarometer thekson edhe më shumë hendekun në përgatitje: 58% e të anketuarve thanë se nuk ndihen të përgatitur për fatkeqësi dhe vetëm 46% do të dinin çfarë të bënin në rast të një emergjencë. Për më tepër, zgjedhjet e fundit në Gjermani, Rumani, Poloni dhe Portugali zbuluan një rezistencë të madhe publike ndaj rritjes së shpenzimeve për mbrojtje dhe për një politikë të jashtme më të ashpër.
Ndërsa politikat e jashtme dhe të mbrojtjes të aleatëve të vjetër si SHBA-ja ndryshojnë dukshëm brenda natës, bëhet gjithnjë e më e qartë se Evropa duhet të forcojë aftësitë e saj. Por narrativat e manipuluara dhe pacifizmi performues kanë shtrembëruar debatin publik, duke e bërë më të vështirë ndërtimin e një konsensusi për mënyrën se si të përballohen sfidat e përbashkëta të sigurisë. Liderët populistë shfrytëzojnë këto ndjenja, duke ofruar iluzionin e paqes pa sakrificë. Pavarësisht prejardhjes së tyre nacionaliste dhe militariste, disa parti të ekstremit të djathtë përsërisin retorikën e ekstremit të majtë dhe të lëvizjeve për çarmatim bërthamor të kohës së Luftës së Ftohtë duke bërë thirrje për lëshime ndaj diktatorëve.
Si pasojë, shumë evropianë mbeten skeptikë ndaj një kërcënimi të afërt ushtarak, duke i përjashtuar paralajmërimet e ekspertëve si alarmiste. Edhe pse disa e njohin rrezikun, kjo ende nuk është përkthyer në mbështetje të gjerë për një përpjekje të fortë dhe të qëndrueshme për mbrojtje. Sondazhet e fundit tregojnë se, megjithëse shumica e evropianëve janë pro rritjes së shpenzimeve për mbrojtje, pak prej tyre janë të gatshëm të pranojnë sakrifica si shkurtimet e ndihmës ekonomike apo rritjen e borxhit publik.
Për të ndërtuar mbështetje, liderët politikë duhet ta rimodelojnë debatin duke u përqendruar në tre prioritete kryesore. Së pari, shpenzimet për mbrojtje nuk duhet të paraqiten si një kosto e kufizuar ushtarake, por si një investim jetik për të ardhmen e Evropës. Në fund të fundit, siguria nuk ka të bëjë vetëm me tanke dhe trupa; ajo do të thotë mbrojtje e lirive, stabilitetit dhe mirëqenies që janë themeli i mënyrës evropiane të jetesës. Në një epokë kërcënimesh hibride – nga sulmet kibernetike te shantazhi energjetik – shpenzimet për mbrojtje janë një investim që mbron spitalet nga sulmet me ransomware, mban shtëpitë të ngrohta dhe garanton funksionimin e institucioneve demokratike pa ndërhyrje të huaja.
Një qëndrim mbrojtës i besueshëm dhe koheziv është gjithashtu i domosdoshëm për të penguar agresionin ndaj shteteve anëtare të BE-së. Pa një përgjigje të shpejtë dhe të bashkuar ndaj një sulmi, vetë themelet e bllokut – tregu i tij i vetëm, fondet e kohezionit, subvencionet bujqësore dhe programet si Erasmus – mund të jenë në rrezik. Kjo është arsyeja pse kapaciteti parandalues i BE-së duhet të ketë po aq rëndësi për Spanjën sa për Estoninë apo Letoninë.
Së dyti, ekziston një argument i fortë për lidhjen e shpenzimeve për mbrojtje me zhvillimin e infrastrukturës. Ndërtimi i rrugëve, urave dhe lidhjeve elektrike ndërmjet vendeve mund të përmirësojë si sigurinë ashtu edhe cilësinë e jetës në të gjithë kontinentin. Por BE-ja duhet t’i përshpejtojë këto përpjekje: një tjetër dekadë vonesash dhe mosfunksionimi mund të jetë katastrofike.
Mbrojtja e Evropës duhet të përfshijë sisteme energjetike të qëndrueshme, rrjete digjitale të sigurta dhe shërbime publike të besueshme. Mbrojtja kibernetike, për shembull, është thelbësore për të mbrojtur spitalet nga sulme që mund të rrezikojnë jetë njerëzish. Po ashtu, përshpejtimi i tranzicionit të gjelbër do t’i ndihmojë vendet evropiane të arrijnë objektivat e tyre klimatike dhe të reduktojnë varësinë nga furnizuesit armiqësorë të energjisë elektrike. Ndërprerja e energjisë elektrike në gadishullin Iberik në prill ekspozoi dobësinë e rrjeteve elektrike të kontinentit, duke theksuar nevojën për qëndrueshmëri më të madhe.
Së treti, rritja e shpenzimeve për mbrojtje ka më shumë gjasa të fitojë mbështetje publike nëse qytetarët mund të shohin përfitimet konkrete të riarmatimit. Në këtë drejtim, banka franceze e investimeve publike, BPI, së shpejti do të pilotojë një skemë përmes së cilës individët mund të investojnë deri në 500 € (587 $) nga kursimet e tyre në kompani franceze të mbrojtjes. Ka edhe mundësi të tjera të pashfrytëzuara për skema më të guximshme dhe tatimpakësuese, duke marrë shembull modele të ngjashme me obligacionet e kursimeve postare italiane (Buoni fruttiferi postali). Nisma të tilla mund t’u japin votuesve një pjesëmarrje kuptimplotë dhe fitimprurëse në një Evropë më të fortë dhe më të sigurt.
Qeveritë duhet të garantojnë që përfitimet ekonomike nga investimet në mbrojtje dhe infrastrukturë të arrijnë te qytetarët e zakonshëm duke e lidhur sigurinë kombëtare me rindustrializimin, begatinë e gjerë, krijimin e vendeve të punës dhe lehtësitë tatimore. Për shembull, Rishikimi Strategjik i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar përmend më shumë se një duzinë herësh vendet e punës të lidhura me përmirësimet në mbrojtje.
Mbi të gjitha, mbrojtja e Evropës kërkon qeverisje të përgjegjshme dhe planifikim rigoroz për skenarët më të këqij, pavarësisht sa të pakëndshme apo të pamundura mund të duken. Një përgatitje e tillë mund të ndihmojë në shmangien e krizave ose, të paktën, në zbutjen e ndikimit të tyre. Por pa një mbështetje të fortë publike, edhe planet më të mira janë të destinuara të dështojnë.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Ëho Wants to Defend Europe?
