Flamuri kuq e zi i Shqipërisë dominoi rrugët e Hagës të dielën, ndërsa qindra shqiptarë etnikë nga Kosova, vende të tjera në Ballkan, shtetet e BE-së, Mbretëria e Bashkuar dhe SHBA-ja u mblodhën për të treguar mbështetje për ish-presidentin Hashim Thaçi dhe tre udhëheqës të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës të kohës së luftës, të cilët janë në gjyq për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.
Ndërsa protesta zyrtarisht filloi në orën 14:00 sipas orës lokale në një zonë të caktuar midis Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe qendrës së paraburgimit ku Thaçi dhe të bashkëpandehurit e tjerë me të janë mbajtur për gati pesë vjet, veteranët e luftës së UÇK-së dhe mbështetësit e tyre filluan të mblidheshin që nga mëngjesi e në vazhdim për të shprehur kundërshtimin e tyre ndaj atij që ata e shohin si një gjyq të njëanshëm.
Protestuesit marshuan nëpër rrugët e qytetit holandez, duke kënduar këngë patriotike dhe duke brohoritur “UÇK” dhe emrat e katër të pandehurve: Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi. Disa mbanin një banderolë me fjalët: “Liri luftëtarëve dhe udhëheqësve tanë që na sollën këto ditë të lumtura”.
Disa protestues që udhëtuan për në Hagë nga Kosova, Belgjika, Finlanda, Gjermania, Franca dhe SHBA-ja thanë për BIRN se duan drejtësi për udhëheqësit e UÇK-së gjatë kohës së luftës dhe e quajtën gjykatën “të padrejtë” dhe “të njëanshme ndaj luftës së drejtë të shqiptarëve të Kosovës kundër shtypjes serbe”.
Protesta vjen një ditë para se avokatët e të pandehurve të fillojnë çështjen mbrojtëse. Dëshmitari i parë i Thaçit është ish-ndihmës sekretari i shtetit i SHBA-së, James Rubin.
Duke folur me protestuesit në Hagë, ambasadori holandez në Kosovë në kohën e themelimit të Dhomave të Specializuara në vitin 2015, Robert Bosch, kujtoi se si e takoi Thaçin në kohën kur gjykata po themelohej nga autoritetet e Kosovës nën presionin e aleatëve të tyre perëndimorë.
“Ai ishte i shqetësuar, por unë i thashë se nuk ka asgjë për t’u shqetësuar sepse nëse gjyqi është i drejtë, do të jeni të lirë për shkak të mungesës së provave. Qartazi, gabohesha”, tha Bosch.
Dhomat e Specializuara të Kosovës janë pjesë e sistemit të drejtësisë të Kosovës, por janë me seli në Hagë dhe përbëhen nga një staf ndërkombëtar për të garantuar procedura të drejta pas problemeve të kanosjes së dëshmitarëve në rastet e mëparshme të lidhura me UÇK-në. Por shumë shqiptarë etnikë dhe mbështetës të të akuzuarve këmbëngulin se pavarësisht kësaj, procedurat kanë qenë të padrejta ndaj të pandehurve.
Shumë dëshmitarë të prokurorisë kanë dëshmuar me dyer të mbyllura për të mbrojtur identitetin e tyre për shkak të frikës nga hakmarrja, por kjo ka çuar në akuza për mungesë transparence.
Trupi gjykues ka caktuar 14 nëntorin si datë të parashikuar mbylljeje për çështjen e mbrojtjes. Pas deklaratave përfundimtare, trupi gjykues ka 90 ditë për të shqyrtuar vendimin e tij, duke sugjeruar se ai mund të vijë në pranverën e vitit 2026.
Katër të pandehurit akuzohen se kanë përgjegjësi individuale dhe komanduese për krimet e kryera kundër të burgosurve të mbajtur në qendrat e paraburgimit të UÇK-së në Kosovë dhe në Shqipërinë fqinje, duke përfshirë 102 vrasje.
Krimet dyshohet se janë kryer gjatë dhe menjëherë pas luftës në vitet 1998 dhe 1999.
Thaçi u padit në tetor 2020 dhe dha dorëheqjen si president muajin pasardhës. Ai ka qenë në paraburgim në Hagë që atëherë.
