Gjenerali Wesley Clark, ish-Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s për Evropën, filloi dëshminë e tij në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë të hënën – duke thënë në gjyqin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit të Hashim Thaçit dhe tre të tjerëve se Ushtria Çlirimtare e Kosovës, UÇK, “nuk ishte një forcë ushtarake e organizuar”.
“Për aq sa dinim ne, këto ishin grupe lokale që ishin formuar pak a shumë në përgjigje të shtypjes serbe gjatë viteve. Në veçanti, pas vrasjes së familjes Jashari, pati një alarm të përgjithshëm dhe për këtë arsye njerëzit po i formonin gjithnjë e më shumë këto grupe lokale”, i tha Clark gjykatës.
Ai po i referohej masakrës së familjes së komandantit të UÇK-së Adem Jashari nga forcat serbe në kompleksin e tyre në fshatin Prekaz në komunën e Skënderajt, ku nga 5 deri në 7 mars 1998, u vranë 59 persona, përfshirë gra dhe fëmijë, si dhe vetë Jashari.
Clark ishte Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s për Evropën nga viti 1997 deri në vitin 2000. Ai komandoi Operacionin Forca Aleate, fushatën e sulmeve ajrore të Aleancës Perëndimore gjatë kohës së luftës që synonte ta detyronte Sllobodan Millosheviçin të ndalonte shtypjen e tij të dhunshme ndaj shqiptarëve të Kosovës.
Në gjykatë të hënën, Clark e përshkroi UÇK-në si një “organizatë rudimentare… me grupe të lokalizuara luftëtarësh që u bashkuan për të mbrojtur komunitetin e tyre”. UÇK-ja “kurrë nuk ishte vërtet e bashkuar; supozimi im ishte se pasi NATO hyri në Kosovë, njerëzit në fakt patën mundësi të takoheshin, të flisnin me njëri-tjetrin, por asnjë lloj nënshtrimi ndaj një autoriteti të vetëm” nuk u vendos ndonjëherë, pohoi ai.
Duke kujtuar se shqiptarët etnikë në Kosovë ishin përballur me më shumë se një dekadë shtypje para luftës, Clark tha se “këta burra që u kundërpërgjigjën ishin shumë të pavarur në mendim. Këta ishin njerëz vendas që rrezikuan jetën e tyre për t’u ngritur kundër shtypjes”, dhe nuk ishin të prirur të pranonin urdhra, as që UÇK-ja kreu ndonjë sulm të koordinuar kundër serbëve ose pakicave të tjera etnike”.
Thaçi dhe të bashkëpandehurit e tjerë me të, Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi dhe Kadri Veseli, akuzohen se kanë përgjegjësi individuale dhe komanduese për krimet e kryera kundër të burgosurve të mbajtur në qendrat e paraburgimit të UÇK-së në Kosovë dhe në Shqipërinë fqinje, duke përfshirë 102 vrasje. Krimet dyshohet se janë kryer gjatë dhe menjëherë pas luftës në vitet 1998 dhe 1999.
Gjatë marrjes në pyetje nga avokati i Thaçit, Luka Misetiç, Clark foli për takimin me Thaçin para bombardimeve të NATO-s në ish-Jugosllavi në mars të vitit 1999 dhe e përshkroi atë si një të ri shumë të shkathët që dukshëm nuk kishte përvojë ushtarake.
“Ai ishte një zëdhënës, i pastër, më perëndimor se të tjerët, nuk dukej sikur kishte qenë në pyll duke luftuar për një ose dy vjet. Ishte mjaft e qartë se ai nuk ishte në krye”, tha Clark. Thaçi “nuk kishte idenë se çfarë po ndodhte”, për sa i përket luftimeve në terren, shtoi Clark.
Gjenerali në pension i tha gjykatës se një nga problemet kryesore me të cilat u përballën forcat e NATO-s gjatë fushatës ajrore ishte se ata nuk kishin sy në terren, megjithëse u përpoqën të siguronin bashkëpunim me UÇK-në për vendndodhjet e forcave serbe. Megjithatë, nuk pati asnjë.
Clark kujtoi një rast kur NATO-ja bombardoi një ndërtesë që ishte e rrethuar nga automjete serbe dhe që ishte identifikuar gabimisht si seli e forcave serbe. Më vonë u mësua se “nuk ishte aspak një ndërtesë serbe, por serbët kishin vendosur shqiptarë atje… i kishin rrethuar ata për t’i ndaluar… dhe ishte një incident i tmerrshëm”, tha ai.
Clark nuk sqaroi se për cilin rast po fliste. Megjithatë, një ngjarje e ngjashme ndodhi më 13 maj 1999, në Korishe, një fshat pranë Prizrenit, ku një sulm ajror i NATO-s vrau deri në 100 refugjatë shqiptarë etnikë ndërsa flinin në një depo, pasi zbritën nga malet aty pranë më herët gjatë ditës. Karvani i refugjatëve planifikonte të vazhdonte për në Shqipëri të nesërmen.
Rreth 500 refugjatë flinin atje dhe në rimorkio kamionësh natën e sulmit. Para bombardimeve, NATO-ja kishte sulmuar tashmë një post komande ushtarake serbe pranë Korishes dhe gabimisht e kishte identifikuar karvanin e refugjatëve të mbledhur në depo si një objektiv ushtarak.
Dëshmia e Clark erdhi një ditë pasi Organizata e Veteranëve të UÇK-së, së bashku me mbështetës dhe anëtarë të diasporës, protestuan para Këshillit të Evropës në Strasburg të Francës, duke kërkuar drejtësi për Thaçin, Veselin, Krasniqin dhe Selimin.
Organizata njoftoi se i kishte dorëzuar 285 letra Këshillit të Evropës, duke theksuar ato që ata i konsiderojnë çështje themelore me një gjykatë që shumë shqiptarë etnikë e konsiderojnë të anshme etnikisht.
Letrat pretendonin se gjykata nuk ka transparencë, i ka mbajtur të pandehurit në paraburgim padrejtësisht për pesë vjet pavarësisht se ata janë dorëzuar vetë, ka shkelur të drejtat e njeriut të të pandehurve dhe ka vënë në dukje një konflikt interesi pasi një roje u bë prokuror.
Ata gjithashtu kritikuan aktakuzën duke përdorur termin “ndërmarrje e përbashkët kriminale”, e cila shihet gjerësisht si kundër UÇK-së në përgjithësi.
Prokurorët kanë këmbëngulur që vetë UÇK-ja nuk është në gjyq, pavarësisht këtij perceptimi.
Dhomat e Specializuara të Kosovës janë pjesë e sistemit të drejtësisë të Kosovës, por e kanë selinë në Hagë me një staf ndërkombëtar për të siguruar procedura të drejta pas problemeve të kanosjes së dëshmitarëve në rastet e mëparshme të lidhura me UÇK-në.
Shumë dëshmitarë të prokurorisë kanë dëshmuar pas dyerve të mbyllura për të mbrojtur identitetin e tyre për shkak të frikës nga hakmarrja, por kjo ka çuar në akuza për mungesë transparence. Edhe dëshmia e Clark, e cila pritet të zgjasë disa ditë, u zhvillua në seancë private për disa minuta menjëherë pasi filloi të hënën.
Protesta e së dielës ishte e katërta protestë kaq e madhe pas të tjerave që u mbajtën në Prishtinë, Hagë dhe Tiranë në Shqipëri.
