Komisioni parlamentar i Ligjeve vendosi të mërkurën që të rihapë garën për një anëtar me mandat të plotë në Gjykatën Kushtetuese, i cili do të zëvendësojë Elsa Toskën e larguar me dorëheqje nga detyra në mesin e mandatit të saj.
Vakanca u hap për herë të parë nga Kuvendi në fund të shtatorit 2024, por lista me 10 kandidatë që iu përcoll Këshillit të Emërimeve në Drejtësi u tkurr në vetëm dy emra të kualifikuar, duke e bërë të pamundur përzgjedhjen e anëtarit të ri.
Relatori i çështjes në komision, deputeti Olsi Komici tha se në kushtet kur numri i kandidatëve bie nën tre, KED nuk mund të vijojë me renditjen dhe vlerësimin përfundimtar, ndaj ka vendosur pezullimin e procedurës dhe ka njoftuar Kuvendin për rishpalljen e thirrjes.
Komici justifikoi vonesën e rishpalljes së vakancës nga Kuvendi me shqyrtimin nga ana e Gjykatës Kushtetuese të nenit përkatës kushtetues për rinovimin e anëtarëve të saj.
Megjithëse herën e parë vakanca për zëvendësimin e Toskës ishte shpallur për një ‘mandat plotësues’ deri më 2028, komisioni i Ligjeve vendosi të mërkurën që rishpallja e vakancës do të bëhet për mandat të plotë, duke u bazuar në vendimin e fundit të Kushtetuese për mekanizimin rinovues të kësaj gjykate.
Kryetari i komisionit, Ulsi Manja, theksoi se vakanca i takon Kuvendit dhe se procesi lidhet drejtpërdrejt me mekanizmin kushtetues të rinovimit të mandateve të anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese.
“Nëse nuk do të ishte dorëheqja, mandati i Elsa Toskës do të përfundonte në prill të vitit 2025 dhe Kuvendi duhet të plotësojë menjëherë vendin me një anëtar të ri me mandat të plotë,” tha ai.
Opozita nuk mori pjesë në votim dhe kontestoi procesin e shpalljes së vakancës si të parregullt.
Deputeti i Partisë Demokratike, Oerd Bylykbashi, tha se mekanizimi i parashikuar në Kushtetutë për rotacionin e anëtarëve nuk ka funksionuar siç duhet dhe se mazhoranca ka synuar kapjen e Gjykatës Kushtetuese.
“Në organet e pavarura dhe sidomos ato kushtetuese parim është qëndrimi në detyrë dhe jo rotacioni”- tha ai duke e konsideruar këtë si element të rëndësishëm të pavarësisë.
“Ndërhyrja tek qëndrimi në detyrë, pra tek mandati si kohë, jo si substancë, është ndërhyrje tek pavarësia”- shtoi Bylykbashi.
Sipas tij, vakanca për zëvendësimin e Toskës po shpallej pa pritur që të zbardhej dhe të hynte në fuqi vendimi i Gjykatës Kushtetuese për interpretimin e kohëzgjatjes së mandateve të anëtarëve të saj.
Gjykata Kushtetuese u vendos në lëvizje nga kërkesa e Presidentit Bajram Begaj për të interpretuar mbi deklarimin e mbarimit të mandatit të anëtarëve të saj, me qëllim mundësimin e përtëritjes së pjesshme të trupës së gjyqtarëve, sipas dispozitave kushtetuese të vitit 2016, në kuadër të Reformës në Drejtësi.
Gjykata arsyetoi se gjatësia e mandatit nuk do të llogaritej nga data e betimit të gjyqtarit, por nga data e mbarimit të mandatit të gjyqtarit që e ka zëvendësuar, gjë që çoi dhe në deklarimin e përfundimit të mandatit të gjyqtares Sonila Bejtja.
