Deputetët e Partisë Demokratike, anëtarë të Këshillit për Rregulloren, Mandatet dhe Imunitetin, ngjitën më kot të martën shkallët e Kryesisë së Kuvendit në pritje për të zhvilluar mbledhjen e kërkuar prej tyre për shqyrtimin e kërkesës së Prokurorisë së Posaçme për heqjen e imunitetit ndaj zv.kryeministres Belinda Balluku.
Kërkesa e tyre u refuzua për herë të tretë nga kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi.
Peleshi nuk iu përgjigj të martën pyetjeve të BIRN mbi arsyet e shtyrjes pa afat të thirrjes së Këshillit që prej mbledhjes së vetme të zhvilluar më 19 dhjetor, ndërkohë që një këshilltar i tij referoi një përgjigje zyrtare të dhënë prej tij më datë 24 dhjetor për anëtarët e opozitës.
Në këtë letër, Peleshi e justifikonte refuzimin për thirrjen e mbledhjes me kërkesën e mbrojtjes së Ballukut për 3 javë kohë për t’u njohur me dokumentacionin përkatës në mënyrë që të zhvillohej një proces i rregullt ligjor.
“Për sa kohë ky proces nuk është përmbyllur dhe palët nuk janë pajisur realisht me kohën e nevojshme për ushtrimin e kësaj të drejte, nuk plotësohen kushtet procedurale për caktimin e një date të re mbledhjeje,” shkruan kreu i Kuvendit në përgjigje.
Opozita e hedh poshtë argumentin e Peleshit dhe e akuzon këtë të fundit se me refuzimin për të mbledhur Këshillin po kryen vepër penale.
“Sot përfundoi edhe afati 3 javë që iu dha Ballukut. Duke nisur nga nesër, çdo sekondë vonesë nënkupton shpërdorim detyre nga Peleshi,” deklaroi të martën kreu i grupit parlamentar të PD-së, Gazmend Bardhi.
Dhënia e autorizimit për caktimin e një mase sigurie ndaj deputetit parashikohet në nenin 118 të Rregullores së Parlamentit, pa afate të qarta për shyrtimin paraprak. Sipas këtij neni, kryetari i Kuvendit është i detyruar që t’u kalojë anëtarëve të Këshillit dhe deputetit në fjalë kërkesën e Prokurorisë dhe dokumentet shoqëruese, ndërkohë që i bën të ditur këtij të fundit koha në të cilën Këshilli për Rregulloren, Mandatet dhe Imunitetin do të fillojë shqyrtimin e kërkesës.
Në përfundim të shqyrtimit, Këshilli brenda 2 javëve harton një raport për në seancë plenare, në të cilin rekomandon rrëzimin ose miratimin e dhënies së autorizimit dhe shqyrtimi i kësaj kërkese vendoset si pikë e parë e rendit të ditës në seancën pasardhëse.
Sipas ekspertëve të ligjit, Kuvendi në rastin e Ballukut po shtyn pa afat shqyrtimin e kërkesës së Prokurorisë së Posaçme, çka sipas tyre bie në kundërshtim me frymën e dispozitave ligjore dhe vendos një precedent të rrezikshëm të qëndrimit të Kuvendit.
Erida Skëndaj, drejtuese e Komitetit Shqiptar të Helsinkit, i tha BIRN se, shtyrja pa afat e mbledhjes së këtij këshilli, “nuk është në frymën e nenit 118 të Rregullores së Kuvendit dhe dispozitave të Kodit të Procedurës Penale, dhe cenon parimin kushtetues të barazisë para ligjit”.
Skëndaj arsyeton se mospërcaktimi i afateve të qarta në Rregullore ka krijuar një artificë për të vonuar procesin, duke shfrytëzuar një boshllëk ligjor në dëm të administrimit të procesit hetimor në afat të arsyeshëm, sikurse po ndodh aktualisht. Nga ana tjetër, Skëndaj thekson se konsiderohet “shkelje” mosrespektimi i parashikimit të Rregullores së Kuvendit për mbledhjen e Këshillit kur këtë e kërkon ½ e anëtarëve të saj.
“Kjo sjellje dëmton veprimtarinë e organeve të drejtësisë të ngarkuara me luftën kundër pandëshkueshmërisë së zyrtarëve të nivelit të lartë,” tha Skëndaj.
Për avokatin Gentjan Serjani, “ky rast krijon një precedent të rrezikshëm institucional, ku qëndrimi politik vendoset mbi detyrimin ligjor”.
“Një qasje e tillë cenon parimin e shtetit të së drejtës dhe nënkupton se, ndonëse Rregullorja është miratuar me konsensus për t’u zbatuar në mënyrë strikte, interesat politike kanë diktuar shmangien nga zbatimi i saj “gërmë për gërmë”. Një praktikë e tillë minon besueshmërinë e institucioneve parlamentare dhe autoritetin e vetë Rregullores së Kuvendit,” tha ai.
Sipas Serjanit, sjellja e anëtarëve të Këshillit të Mandateve dhe Imunitetit dëshmon qartazi mosfunksionimin e Rregullores së Kuvendit në rastin konkret dhe kjo strukturë që duhej të garantonte respektimin e normave procedurale, është pikërisht ajo që ka kryer një shkelje flagrante të pikës 6 të nenit 13 të Rregullores së Kuvendit
“Kjo dispozitë përcakton shprehimisht se Këshilli mblidhet me kërkesë të Kryetarit të Kuvendit ose të gjysmës së anëtarëve të tij, se rendi i ditës caktohet nga Kryetari dhe se mbledhja është e vlefshme vetëm kur janë të pranishëm jo më pak se pesë anëtarë. Mosrespektimi i këtyre kritereve procedurale përbën një shkelje të drejtpërdrejtë dhe të pajustifikueshme të Rregullores,” arsyeton Serjani.
Kuvendi nuk mund luajë rolin e gjykatës
Edhe pse justifikimi kryesor për shtyrjen pa afat të mbledhjes për imunitetin e Ballukut lidhet me fitimin e kohës së mjaftueshme për t’u njohur me provat e sjella nga SPAK, asnjë prej deputetëve socialistë, anëtarë të këtij Këshilli, nuk e ka tërhequr USB-në me 16 mijë faqe të dorëzuar në Kuvend.
Vetë kryeministri Rama në konferencën vjetore për mediat pranoi këtë fakt, ndërsa ironizoi përmbajtjen e dosjes si e mbushur me dokumente arkivore të ministrisë.
“USB-në e sjellë nga Prokuroria nuk e ka tërhequr asnjë deputet i PS dhe nuk e ka tërhequr as ministrja, avokati. Që të jemi shumë të qartë. Për të mos krijuar asnjë shteg që pastaj të tjerët të thonë ‘i kanë nxjerrë këta ato,” tha Rama duke lënë të hapur mundësinë e rrëzimit të kërkesës së SPAK.
“Këshilli i Mandateve nuk është një zyrë noterie, është një kuazi gjykatë, dhe Parlamenti nuk noterizon kërkesat që vijnë,” shtoi ai.
Juristët megjithatë argumentojnë se Këshilli i Mandatave nuk mund të sillet si një gjykatë dhe se detyra e tij është vetëm të shohë nëse kërkesa e prokurorisë është ligjërisht në rregull dhe jo të marrë përsipër të shyrtojë provat hetimore.
“Sipas standarteve të Komisionit të Venecias, nëse kërkesa për kufizimin e imunitetit shqyrtohet në detaje, përveç se bie ndesh me parimin e prezumimit të pafajësisë, krijon perceptimin publik se jemi në kushtet e një procesi politik,” tha Skëndaj nga Komiteti Shqiptar i Helsinkit.
Për rrjedhojë, shton ajo, “argumentat e shtyrjes pa afat të mbledhjes së Këshillit, për të marrë kohë mbi leximin e të gjitha dokumenteve në dosje dëmtojnë efikasitetin e hetimit, pasi Këshilli nuk është organ gjyqësor, duke krijuar kushtet e favorizimit të funksionarit publik, veçanërisht kur ky vazhdon të mbajë poste të larta publike”.
Edhe për anëtarin e PD-së në këtë Këshill, Oerd Bylykbashi, Kuvendi nuk mund të kthehet në gjykatë dhe të shqyrtojë provat hetimore të prokurorisë, por shikon vetëm nëse kërkesa e prokurorisë nuk ka karakter politik.
“Unë e kam marrë, por nuk e kam hapur USB-në e prokurorisë, sepse si deputet më bind relacioni i SPAK, ku referohen të dhëna të mjaftueshme pse kërkohet masa e sigurisë për ministren,” tha Bylykbashi.
