Historia e largimit të Fred Karapicit nga Shqipëria, gati 36 vjet më parë, tregohet ende gojë më gojë mes shqiptarëve në Las Vegas, Nevada. Ishte qershori i vitit 1990 dhe ende nuk kishte ndodhur eksodi masiv drejt Perëndimit.
“E kisha ndarë mendjen që do të arratisesha, por rrethanat nuk më ndihmonin asnjëherë,” thotë Karapici, duke iu rikthyer 4 qershorit 1990, kur bashkë me tre shokë të tjerë ai hyri në ambasadën e Turqisë në Tiranë.
“Peripecitë e vizave dhe kalimet nga një mjedis në tjetrin zgjatën disa ditë, deri kur, me mbështetjen e ambasadës turke, siguruam vizat për në Greqi,” kujtoi ai. “Histori tjetër ajo e fluturimit nga Athina drejt Amerikës,” shtoi Fredi.
Karapici është një nga 3 mijë shqiptarët që jetojnë në Las Vegas, qyteti i dritave në mes të shkretëtirës së Mojaves. Pjesa më e madhe janë punësuar në shërbimet e hoteleve dhe kazinove, që përbëjnë edhe biznesin kryesor të qytetit me 680 mijë banorë. Ka edhe përjashtime.
“Unë jo, nuk punoj në shërbimet e hoteleve,” tha për BIRN Rigon Zejnullahu nga Podujeva e Kosovës. “Bashkë me babin kemi një biznes dyersh, të cilat edhe i montojmë në institucione dhe banesa,” shton djaloshi kosovar.
Rigonin e takojmë në një nga fushat e kalçetos, ku mblidhen çdo javë 10-12 të rinj shqiptarë, të cilët kanë instaluar në krye të sallës edhe flamurin kombëtar, njëlloj si lojtarë nga kombësi të tjera.
Erigers Halushi ka munguar për disa muaj në fushën e futbollit. Ai është mobilizuar në Forcat Tokësore të ushtrisë amerikane dhe, siç tregon vetë, së fundmi ka shërbyer në vendet e Gjirit Persik.
“Jemi ndalur në Jordani, Irak dhe Kuvajt,” tha për BIRN Gersi, siç e thërrasin shkurt, të riun që ka mbërritur në Las Vegas në moshën 8-vjeçare, së bashku me familjen nga Korça.
Tashmë djemtë kanë zbritur në fushë dhe fillimisht përfitojnë për një foto grupi. Ndërsa djemtë e futbollit e kanë përcaktuar të enjten si ditën e ndeshjes mes tyre, grupe të tjera të moshuarish nga qytete të ndryshme të Shqipërisë takohen mëngjeseve, atje ku bar-kafenetë janë më afër banesave.
Disa prej tyre, megjithëse e kanë mbushur moshën e pensionit, punojnë ende në shërbime në turnin e natës. Korçarët i gjejmë në një bar-xhelateri italiane, në njërën anë të qytetit, ndërsa të tjerët, atje ku ndodhet më afër ndonjë bar që ofron kafe ekspres, si në Shqipëri.
Këto ditë bisedat sillen edhe rreth vendimit të qeverisë amerikane që i ndalon përkohësisht shërbimet konsullore edhe për qytetarët shqiptarë.
“Meraku im është trajtimi i dokumentacionit për bashkim familjar me të afërmit e mi,” thotë Miri, njëri prej tyre. “Për të tjerat nuk do të zgjasë shumë me siguri, pezullim i përkohshëm është,” shton ai.
Edmond Xhimitiku nga Berati, duke më prezantuar shokët me të cilët takohet rregullisht çdo javë, flet me krenari për komunitetin shqiptar në Las Vegas.
“Sidoqoftë, mbi 80 për qind e familjeve shqiptare këtu jetojnë në banesat që i kanë blerë prej kohësh, atëherë kur edhe çmimet ishin mjaft të favorshme,” thotë ai.
Vladimir Cicani dikur punonte në televizion. Sot është 79 vjeç dhe, me një ‘master degree’, ka mbërritur në Las Vegas në vitet ’90 dhe jep mësim në një nga gjimnazet komunitare të qytetit.
Ai kujton me respekt Pirro Dollanin, profesorin e Universitetit të Nevadës, i cili ndërroi jetë dy vite më parë dhe ishte një nga shtyllat e këtij komuniteti në mërgim.
“Njëlloj edhe Pirro Dollani, që punoi për shumë kohë në Universitetin e Nevadës, por mbi të gjitha i ndihmoi të gjithë shqiptarët që u vendosën në këtë qytet,” shprehet Vladimir, ndërsa kujton trajektoren e tij amerikane.
Një tjetër mërgimtar, i quajtur Vladimir Kolici, me origjinë nga Fieri, përveç punës në pesë ditë të javës, ka krijuar një kopsht tepër të këndshëm në oborrin pranë shtëpisë. Gjen gjithçka në bahçen e Ladit: zarzavate gjithfarësh, agrume, drufrutorë, njëlloj si në Seman, nga ku ka mbërritur vite më parë.
Tavolina mbushet shpejt me produktet e oborrit, ndërsa zonja Teutë, e shoqja, sjell byrekët me gjizë dhe me domate. Megjithëse Ladi mërzitet, mysafirët e kanë sjellë me vete rakinë e zier në oborret e tyre.
“Jo, nuk kthehem më në Shqipëri,” më përgjigjet Vladimiri, kur i kujtoj shtëpinë në fshat dhe në Fier. “I kam të gjithë këtu, o burazer, edhe fëmijët, edhe nipin e mbesën,” shton ai.
Sipas Ladit, jeta në Amerikë është e qetë dhe kush punon shpërblehet me ëndrrën amerikane.
“Këtu nuk të thotë njeri ‘plaç’ me gojë,” shpjegoi ai. “Mjafton të punosh dhe të mos e thyesh ligjin,” përfundoi Ladi nga Semani, që jeton në Las Vegas.
