Transatlantizmi u varros përfundimisht në Konferencën e Sigurisë të këtij viti në Mynih, por mbetet e paqartë nëse evropianët e kanë marrë mesazhin. Në një spektakël mjaft të sikletshëm, fjalimi i sjellshëm, por plotësisht MAGA i Sekretarit amerikan të Shtetit Marco Rubio u prit me ovacione në këmbë nga disa prej të pranishmëve në audiencën kryesisht evropiane. Qartazi, Evropa ende po përpiqet – si emocionalisht ashtu edhe në aspektin e politikave – të pranojë se presidenti Donald Trump tashmë e ka thyer aleancën transatlantike. Të përhumbur në një gjendje qetësuese mohimi, evropianët nuk po arrijnë të zhvillojnë ndjenjën e tyre të identitetit, e aq më pak një strategji për ruajtjen e sovranitetit të tyre në një botë të re dhe të rrezikshme.
Mos u gaboni: tërheqja e Amerikës – emocionalisht, politikisht dhe më pas ushtarakisht – do ta ndryshojë në mënyrë dramatike Evropën nga brenda. Shtetet e Bashkuara kanë qenë fuqia dominuese në Evropën Perëndimore që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore dhe në Evropë në tërësi që nga fillimi i viteve 1990, pas rënies së Bashkimit Sovjetik dhe zgjerimit drejt lindjes të NATO-s dhe Bashkimit Evropian. Si superfuqia kryesore e botës, SHBA-ja e mbrojti kontinentin evropian nga rreziqet e jashtme dhe të brendshme njëkohësisht. Përveçse i mbrojti evropianët nga kërcënimi i Bashkimit Sovjetik dhe Paktit të Varshavës, ajo gjithashtu e ruajti kontinentin nga rishfaqja e një Gjermanie nacionaliste dhe revanshiste.
Kjo e fundit ka shqetësuar prej kohësh shumë nga fqinjët evropianë të Gjermanisë. Kjo është arsyeja pse kryeministrja britanike Margaret Thatcher dhe presidenti francez François Mitterrand luftuan prapa skenave për të ngadalësuar procesin e ribashkimit gjerman pas rënies së Murit të Berlinit në vitin 1989. Deri vonë, statusi dominues i Amerikës dhe prania e saj ushtarake në kontinent kishin shërbyer si një garanci gjeopolitike për ribashkimin e Gjermanisë. Vetëm duke neutralizuar frikërat e rrënjosura historikisht mund të përparonte integrimi më i thellë evropian.
Megjithatë, tani SHBA-ja po përgatitet të tërhiqet ushtarakisht nga Evropa – ndoshta vetëm Trump e di nëse dhe kur. Por nëse kjo ndodh, pasojat për Evropën do të jenë të thella.
Natyra e pasojave do të varet shumë nga ajo që dy anëtarët themelues kryesorë të BE-së, Gjermania dhe Franca, vendosin të bëjnë për këtë. Të dy vendet aktualisht po përballen me sfida të mëdha politike dhe ekonomike. A do t’i qëndrojnë ata besnikë frymës së bashkëpunimit të ngushtë dhe angazhimeve të përbashkëta evropiane që kanë mbështetur me shumë mund që nga koha e Konrad Adenauer (1949–1963) dhe Charles de Gaulle (1959–1969)? A munden ata të vazhdojnë ende të mbajnë lidhje të ngushta dhe të menaxhojnë mosmarrëveshjet pa forcën stabilizuese të jashtme që Amerika ka ofruar gjithmonë?
Kjo është tani pyetja themelore evropiane, përgjigjja e së cilës do të përcaktojë të ardhmen e kontinentit. Vetëm nëse Franca dhe Gjermania mbeten besnike ndaj angazhimeve të tyre evropiane, Evropa mund të ketë sukses si një entitet politik; pa to, ajo është e humbur. Një rikthim te tradita nacionaliste – burimi i kaq shumë gjakderdhjeve në kontinent – do të ishte një akt i hapur vetëshkatërrimi, që pothuajse do të siguronte fundin e vetëvendosjes dhe sovranitetit evropian në shekullin XXI.
Ndërsa bashkëpunimi është thelbësor, Gjermania është variabli vendimtar. Si fuqi fituese evropiane pas Luftës së Dytë Botërore, Britania dhe Franca – me armët e tyre bërthamore dhe vendet e përhershme në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara – mund të vazhdojnë ende të kapen pas iluzionit se janë fuqi të mesme plotësisht sovrane. Por në një epokë rikthimi të imperializmit të fuqive të mëdha, ky është një iluzion. Edhe pse ato mund të luajnë një rol modest në periferi, si fuqi të pavarura nuk mund të shpresojnë realisht për më shumë se kaq.
Për shkak të historisë së saj unike – jo më pak për shkak të humbjeve katastrofike në dy luftëra botërore – Gjermania nuk e ka as këtë mundësi. Nëse ajo madje do të përpiqej të arrinte gjeopolitikisht Britaninë dhe Francën, do ta destabilizonte Evropën dhe në fund do të mbante përgjegjësi për devijimin e projektit të integrimit evropian. Përkundrazi, largimi i Amerikës nga Evropa vendos kërkesa edhe më të mëdha mbi maturinë dhe lidershipin gjerman në lehtësimin e bashkëpunimit evropian. Gjermania duhet të bëjë përpjekje edhe më të mëdha për të garantuar që po punon ngushtë me Francën dhe të tjerët.
Kjo do të kërkojë një analizë të kthjellët si të interesave evropiane ashtu edhe atyre kombëtare, si dhe një angazhim të fortë për të vepruar në mënyrë të besueshme dhe të parashikueshme. Gjermania duhet të mbetet historikisht e vetëdijshme për veten, duke treguar ndjeshmëri ndaj interesave të të gjithë partnerëve të saj, qofshin ata të mëdhenj apo të vegjël. Tërheqja e Amerikës do ta detyrojë atë, së bashku me Francën dhe të tjerët, të marrë një rol udhëheqës më të fuqishëm brenda Evropës dhe ajo duhet ta ushtrojë me përgjegjësi fuqinë që vjen me këtë status. Me kohën që po mbaron, Gjermania duhet të tregojë se është njëkohësisht e gatshme dhe e aftë të përballet me këtë sfidë. Hapi i parë është të refuzohet ideja se transatlantizmi është ende gjallë.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Germany’s Role in a Post-American Europe
