Në mbledhjen e fundit që Rama zhvilloi me grupin parlamentar të PS-së, theksoi tri gjëra, të cilat ndërlidhen në një. Nënvizoi se i gjithë reagimi popullor erdhi nga bota trilluese e algoritmit. Pastaj tha se njerëzit që po reagojnë janë të shkëputur nga realiteti, sepse janë të manipuluar, po nga algoritmi. Kjo është vazhdim i tezës së populli nuk di të mendojë në mënyrë kritike, por manipulohet lehtë. E në fund [këtu është përsëritës], tha se ata që akuzojnë, duhet të provojnë.
Ideja se algoritmi po e mund realitetin e përditshëm është në fakt e kundërta. Kur algoritmi filloi të shfaqë të vërtetën, kjo ndodhi kur shoqëria iu kthye vetvetes dhe doli publikisht kundër asaj që po bënte regjimi i Ramës prej kohësh. Kjo është thënë, edhe më shkoqur, nga shumë specialistë të medias. Por, ajo që kërkoj të shtyj më tej në analizë, është se si Rama po kërkon t’i kthejë njerëzit në realitetin e trilluar prej tij, dhe këtë po e quaj Realiteti Rama.
Pra, realiteti që kërkon të rikthejë Rama është ai që kishte prodhuar si një realitet të sajuar. Si kërkon ta ribëjë këtë realitet?
Për të kthyer realitetin e vet, Rama ka një industri që punon për të. Kjo industri ka gazetarë të paguar me mbi 20 mijë euro në muaj. Ka media të cilat janë të përfshira direkt në industrinë e ndërtimit. Ka një rrjet të jashtëzakonshëm patronazhistësh. Ka dhe kompani ndërkombëtare, të cilat janë të njohura si specialiste të prodhimit mjeshtëror të fake news, intimidimit dhe sidomos të politikës së prodhimit të armikut ideal për tu mundur.
Në këtë fjalim, Rama i garantoi kësaj makinerie se ai nuk do të japë dorëheqje. Por më shumë akoma, u tregoi se po u fundosa unë, do t’ju marr me vete.
Si pjesë e strategjisë për t’u kthyer te Realiteti i Ramës, është dhe teza që kush akuzon duhet të provojë. Për këtë si shembull solli të drejtën romake. Në të drejtën romake, historia është më komplekse e s’po hyjmë ta emancipojmë Ramën në këtë aspekt. Por t’i rrimë sikur kjo të ishte një e vërtetë. Për të mjaftuar dorëheqja e Ramës, do të mjaftonin ato që vetë Rama ka thënë.
Çfarë konkretisht?
Që është lejuar gardhimi i një zone të mbrojtur pa projekt. Që janë lejuar makineri të rënda në një zonë të mbrojtur, të cilat kanë dëmtuar jo pak mjedisin tashmë. Për të dhënë llogari për ndryshimin e hartës së zonave të mbrojtura, që fakton se kjo është bërë me qëllim favorizimin e investitorëve strategjikë. Për vetë faktin se janë bërë ligje për të ashtuquajturit investitorë strategjikë, që në fakt kanë rezultuar ligje me porosi. E meqë jemi te e drejta, kushdo që bën ligje me porosi, ka shkelur Kushtetutën dhe frymën e shtetit të së drejtës, sepse janë shkelur një mori parimesh, por mbi të gjitha natyra e përgjithshme që duhet të kishte ligji.
Ka dhe më. Ka tentuar të manipulojë shoqërinë duke thënë se në zonat e mbrojtura, kategoria 5, lejohet të ndërtohet ashtu siç e sugjeron ai. Kur thotë se njerëzit po e kundërshtojnë këtë sepse ata janë të influencuar nga armiq, dhe armiqtë i shpik vetë, por është i pazoti si kryeministër t’i arrestojë apo ndalojë. Kur tenton të kontrollojë njerëz që dalin në protesta, deri aty sa u zë në gojë se ka parë të dashurat e tyre në protest.
Politikat e fyerjes dhe intimidimit nuk janë për herë të parë, por disi mënyra është e re, pasi Rama kishte evituar gjysmën e strategjisë që punohej prej kohësh nga mjeshtërit e prodhimit të Realitetit Rama.
Një prej strategjive të aplikuara nga Realittei i Ramës është krijimi i një mjedisi mediatik dhe kulture popullore, e cila krijon përshypjen e një shoqërie kulturalisht kitsch, ose të një kulture të cekët e banale popullore. Kjo ka lidhje me strategjinë e krijimit të imazhit se shoqëria shqiptare është më fat se ka një kryeministtër si Rama. Shikoni këto katër ditë se cili është një prej mesazheve kryesore që “agjentët” e Realitetit të Ramës kërkojnë të promovojnë: s’ka për të ardhur lider si Rama. Rama ka patur një vizion për këtë shoqëri.
Pra, i gjithë abuzivizimi i pushtetit të Ramës kërkohet të paraqitet si një projekt civilizues. Përfshi këtu ndërtimet në bregdet e në Tiranë.
Pjesë e Realitetit të trilluar të Ramës, është edhe prodhimi i figurave publike qesharake. Sidomos pas Covid-19, studiot televizive, portalet e gazetat u mbushën me figura që sajohen si publike. Për të parë mënyrën se si janë prodhuar këto figura, duhet rikthyer në kohë dhe parë se si mediat kryesore të Realitetit Rama i kanë sponsorizuar ato.
Këto figura gjenden kudo. Si analistë, si zëdhënës partie, si figura të artit dhe të kulturës, si studiues të historisë. Funksioni i prodhimit të këtyre figurave ka qenë për të përzier sa më shumë botën e sajuar me botën e fakteve. Lojë të cilën Rama e ka luajtur siç dinë ta luajnë trickster-at mjeshtërorë, por që barrën për ta provuar ua lenë kundërshtarëve të tij. Ndërsa botën e Realitetit të vet, e krijon bazuar tek trillimi.
Në zbatim të funksionit të Realitetit Rama, këto figura cenojnë kufijtë mes së vërtetës dhe fiksionit. Efekti i parë: kushdo që del për të debatuar, do ta nisë mbi parimin e barazisë mes debatuesve – mes qasjes qesharake dhe asaj më akademike. Kështu mendja e audiencës trazohet dhe turbullohet. Jo se audienca s’ka filtra, por se audiencës i kërkohet t’i mbillet ideja se është e kotë të kërkosh të vërtetën dhe të përballesh për të drejtën. Sepse sa më shumë të tillë njerëz me përkrahje popullore ka, aq më pak shpresë ke që në shoqëri ka njerëz që mund të reagojnë seriozisht, siç po ndodh tani.
Cila është tjetra gjysmë që nuk ishte shfaqur më parë, dhe si ndërlidhen?
Rama deri më tash kishte zënë ose thuajse aspak në gojë ekzistencën e armiqve të Shqipërisë. Kurse tani thotë se “ne i njohim mirë ata. Këtu bën përjashtim vetëm Irani, i cili është zënë në gojë si i tillë disa vite më parë, për arsye që dihen. Ndërsa për pjesën tjetër të armiqve, Rama deri në këtë kohë kishte insistuar se është një lider që mohon ekzistencën e armiqve dhe se ata më shumë ishin të sajuar sesa realë. Ndaj merrte shpesh edhe kredite si një lider kozmopolitan.
Por në realitet ndodhte ndryshe.
Në përditshmërinë e pushtetit janë sponsorizuar ide se shoqëria shqiptare ka plot grupe sociale, kulturore e religjioze që janë armiq me njëri-tjetrin dhe me shtetin shqiptar. Për këtë, Realiteti Rama ka përdorur shumë figura publike të shkruajnë, por kryesorët kanë qenë ata që ishin mes botës qesharake dhe realitetit.
Në diskursin e këtyre “analistëve” të rinj e të vjetër, lejohej të futeshin copëza të të vërtetave të cunguara për “armiq” të ndryshëm.
Gjatë Revolucionit Flamingo, Realiteti Rama u trondit më shumë se nga algoritmi apo prania e “armiqve” të jashtëm, nga fakti se si ka mundësi që këto botë, që i kishte portretizuar [dorën në zemër edhe vetëportretizuar shpeshherë] si botë armike mes tyre, tash pranuan të bashkohen kundër Realitetit Rama.
Prandaj, në këto ditë, Realiteti Rama po kërkon të piketojë sa më shumë figura armike brenda realiteteve sociale në Tiranë dhe gjerësisht në botën shqiptare. Këtë përpiqet ta bashkojë me idenë e manipulimit nga algoritmi. Ndërkohë shpreson te lodhja e protestuesve [si tha në anglisht fade away] dhe të mbajë zap partinë dhe ushqejë makinërinë e trillimit të realitetit. Me këtë do të vijojë edhe në të ardhmen, sepse ai e di se në Botën e Jashtme nuk do të ecë më ai realitet që u kishte propozuar.
Tash e gjithë loja luhet mes përballjes së tri realiteteve. Njëri është realiteti që njerëzit e jetojnë çdo ditë. Një tjetër është ai që e quajtëm Realiteti Rama. E në fund, një realitet që njerëzit kërkojnë të ndërtojnë, që është ndërtimi i një shoqërie të drejtë dhe demokratike. Ky i treti është një realitet që s’mund të kontrollohet, sepse është imagjinar dhe bazohet te shpresa dhe te nevoja për dinjitet.
