Në Rusi po qarkullojnë thashetheme se kush do të zëvendësojë presidentin Vladimir Putin tani që lufta e tij në Ukrainë ka shkuar shumë keq. Një luftë e tillë nuk mund të mos ekspozojë patologjitë morbide të politikës ruse. Lojtarët kryesorë nuk janë parti të organizuara politike, por më tepër banda oligarkësh që kryesojnë nyje të ndryshme informale të pushtetit.
Kjo shpjegon pse forca ushtarake më efektive e Rusisë në vijën e frontit në Ukrainë, grupi mercenar Wagner, nuk është as pjesë e ushtrisë ruse. Rusia është tani një vend komandantësh lufte, diçka që në përgjithësi lidhet me shtete të dështuara. Udhëheqësit e saj aktualë dhe aspirues enden në ëndrra të ethshme për lavdinë e fushëbetejës.
Ngritja e ushtrive private brenda dhe rreth Rusisë ka çuar në disa zhvillime vërtet qesharake. Për shembull, vitin e kaluar, ish-anëtarë të forcave të armatosura të SHBA-së dhe të tjera perëndimore organizuan një njësi ushtarake vullnetare për të luftuar në anën ukrainase. Me ironi të përsosur, ata e quajnë veten Grupi Mozart – një kundërpërgjigje e drejtpërdrejtë ndaj mercenarëve të Wagnerit (të dy emra kompozitorësh gjerman). Mund të shpresohet vetëm se ata do të bombardojnë pozicionet e ushtrisë ruse me armë më të fuqishme se çokollata Mozartkugeln.
Por humori përfundon këtu. Rikthimi i dukshëm i Rusisë te një sistem komandantësh lufte është nxitur nga një tendosje e fondamentalizmit fetar rus që feston hapur vdekjen. Disa klerikë rusë u kanë thënë kongregacioneve të tyre se mund të “jenë vetvetja” vetëm nëpërmjet aktit të vrasjes. “Operacioni special ushtarak” në Ukrainë, u thuhet atyre, është një luftë për “çdo krijesë të Zotit”. Siç tha një nga kryepropagandistët e Putinit, Vladimir Solovyov, në një mesazh me rastin e Vitit të Ri në televizionin rus:
““Jeta është shumë e mbivlerësuar. Pse keni frikë nga ajo që është e pashmangshme? Sidomos kur shkojmë në parajsë. Vdekja është fundi i një rruge tokësore dhe fillimi i një rruge tjetër. Mos lejoni që frika e vdekjes të ndikojë në vendimet tuaja. Ia vlen të jetosh vetëm për diçka për të cilën mund të vdesësh, kështu duhet të jetë… Ne po luftojmë kundër satanistëve. Kjo është një luftë e shenjtë dhe ne duhet të fitojmë.”
Po kështu, Magomed Khitanaev, një teolog çeçen dhe komandant i ushtrisë ruse, e portretizon Ukrainën si një Sodomë dhe Gomorë të ditëve të kohëve të fundit: “Ne po pyesim: Ukrainas, pse lejuat parada gej në Kiev, Kharkiv dhe Odessa? Pse e lejuat? Pse nuk dolët kundër tyre, kundër qeverisë suaj që u kap nga fashistët? Pa turp përpara Zotit, ata thjesht po përhapin haptazi papastërtitë e tyre.”
Për të kuptuar ideologët bashkëkohorë rusë si Solovyov dhe të ashtuquajturin “filozof të oborrit” të Putinit, Aleksandr Dugin, duhet shqyrtuar tradita e “kozmizmit” rus, një lëvizje filozofike që filloi me Nikolai Fedorov. Siç shkruan Jules Evans, një filozof në Universitetin Queen Mary të Londrës, Fedorov “u mbiquajt “Sokrati i Moskës”, për shkak të zakoneve të tij asketike dhe filozofisë së tij radikale. Ai kishte një synim gjithëpërfshirës: arritjen e pavdekësisë dhe ringjalljen e të vdekurve.”
Midis ndjekësve të Fedorovit të shekullit të XX ishte shkencëtari sovjetik Konstantin Tsiolkovsky (i cili teorizoi për udhëtimin në hapësirë), shkrimtari fantastiko-shkencor Alexander Bogdanov (i cili besonte se dikush mund ta zgjaste jetën përmes transfuzionit të gjakut) dhe – në një rastësi të përshtatshme – mendimtari fetar Vladimir Solovyov.
Sipas Evans, Vladimir Solovyov bëri thirrje për, “një teokraci universale nën një car rus, për të përshpejtuar ‘kalimin e gjatë dhe të vështirë nga njerëzimi-bishë te njerëzimi-Zot’”. Pasi të arrihej kjo, ithtarët e këtij besimi do të “bëheshin qenie shpirtërore të pavdekshme – vetëm Krishti e ka arritur këtë fazë deri tani, por i gjithë njerëzimi së shpejti do ta ndjekë”. Ndërsa Solovyov besonte se ky evolucion mund të avancohej me magji, vetë Fedorov përkrahu mjetet shkencore. Por të dy përfundimisht “ranë dakord që njerëzimi do të shpëtohej nga teokracia ruse”.
Denys Sultanhaliiev i Universitetit të Tartut ka eksploruar lidhjet midis dy Solovyov-ëve dhe ka krijuar një linjë të qartë nga kozmizmi rus, si në format e tij mistike ashtu edhe në ato shkencore. Ka një linjë të drejtpërdrejtë nga kozmizmi që mbizotëroi në dekadën e parë të Bashkimit Sovjetik deri në nihilizmin dhe kufirin bërthamor të shfaqur sot nën Putinin.
Besimi në ringjalljen dhe jetën e përjetshme është çelësi. Por kozmizmi mund të shfaqej vetëm brenda versionit ortodoks rus të krishterimit, formula bazë e të cilit është “Zoti u bë njeri që njeriu të bëhet Zot”. Kështu e interpretojnë kozmistët shfaqjen e Krishtit hyj dhe njeri: si një model për atë që duhet të ndjekë i gjithë njerëzimi. Ndryshe nga kjo, Martin Luteri e shihte njeriun si një jashtëqitje të Zotit – si diçka që dilte nga anusi i Zotit.
Teksa shikojmë çmendurinë ideologjike të shfaqet në Rusi, duhet të jemi të vetëdijshëm për rrënjët e saj në Ortodoksinë Ruse. Shumë në Perëndim tani e shohin atë traditë si një kundërhelm ndaj dekadencës liberale që supozohet se ka çliruar protestantizmi perëndimor. Në një mënyrë perverse, ata kanë të drejtë: vdekja i zgjidh vërtet të gjitha problemet.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Death or Glory in Russia
