Luftërat dhe sanksionet zakonisht çojnë në rishpërndarje të mëdha të pronës nëpërmjet shtetëzimit, konfiskimit dhe shpesh kriminalizimit. Rusia sot nuk bën përjashtim. Kryesisht e pa raportuar, në vend po zhvillohet një rishpërndarje radikale e pronave. Ashtu si lufta e agresionit të Kremlinit në Ukrainë po rrit kontrollin e presidentit Vladimir Putin mbi shoqërinë, ajo po dëmton rëndë efikasitetin ekonomik, me sanksionet ndërkombëtare që godasin energjinë, bankat, armatimet dhe industritë e tjera thelbësore me forcë në rritje.
Përpara se Rusia të pushtonte Ukrainën shkurtin e kaluar, ajo krenohej me investime të huaja direkte prej rreth 500 miliardë dollarësh. Por pjesa më e madhe e kësaj ishte nga kompanitë perëndimore që kanë deklaruar që atëherë synimin e tyre për t’u larguar nga vendi. Sipas Jeffrey A. Sonnenfeld nga Universiteti Yale, më shumë se 1,000 firma kanë njoftuar se po shkurtojnë operacionet në Rusi përtej asaj që kërkohet nga sanksionet. Asete me vlerë qindra miliarda dollarë do të merren dhe, megjithëse ndryshimet e pronësisë do të jenë graduale dhe jo transparente, natyra e transformimit është e qartë.
Pjesa më e madhe e pronësisë së huaj ishte në sektorin e hidrokarbureve. Shumica e lojtarëve kryesorë shumëkombëtarë të industrisë kishin një prani në vend përmes partneriteteve me kompani shtetërore si Rosneft dhe Gazprom. Për shembull, BP zotëron 19.75% të Rosneft të vlerësuar më parë në 14 miliardë dollarë dhe mbetet e paqartë se si do të veprohet për këtë.. Me sa duket, Rosneft përfundimisht do të blejë aksionet për kopekë në rubla.
Në mënyrë të ngjashme, Exxon kishte një sipërmarrje të madhe të përbashkët me Rosneft në Sakhalin, por duket se pronësia e saj iu transferua qeverisë ruse. Më parë ajo vlerësoi pjesën e saj të kompanisë në më shumë se 4 miliardë dollarë dhe ende nuk ka sqaruar nëse Rosneft ka ofruar ndonjë kompensim. Ne e dimë se pjesa e Shell në një projekt Sakhalin me Gazprom u konfiskua pa kompensim.
Pastaj është kompania shumëkombëshe franceze TotalEnergies. Duke investuar në Novatek – e cila kontrollohet nga dy miqtë e Putinit, Gennady Timchenko dhe Leonid Mikhelson – dhe në fabrikën e saj të madhe Yamal LNG në Detin Arktik, TotalEnergies ishte kompania e fundit e madhe e energjisë perëndimore që deklaroi se do të largohej nga tregu. Deri më tani, nuk e ka bërë këtë; por ka anuluar 3.7 miliardë dollarë të investimit të saj në Novatek dhe ka të ngjarë të vendosë me kushte të favorshme për Timchenko dhe Mikhelson.
Ndërkohë, dy kompani të mëdha energjie – Halliburton dhe Baker Hughes – thonë se janë larguar nga Rusia. Ata duket se ua kanë shitur filialet e tyre lokale menaxherëve të lartë rusë të këtyre subjekteve, gjë që është një praktikë e zakonshme. Është e vështirë të thuhet se cila nga këto marrëveshje mund të anulohet nëse sanksionet perëndimore hiqen. Schlumberger, megjithatë, vendosi të qëndrojë, duke pezulluar vetëm investimet e reja.
Ndërsa bankat e mëdha ruse janë sanksionuar, shumica e më të voglave nuk janë sanksionuar, gjë që ka lejuar mundësi arbitrazhi. Por çdo ndryshim në pronësinë e bankës ka të ngjarë të vazhdojë me më shumë kujdes, sepse Banka Qendrore e Rusisë – e cila duket se ka një ndikim të madh te Putini – është e shqetësuar për destabilizimin e sektorit bankar.
Çështja e pazgjidhur ka të bëjë me Vladimir Potanin, një nga oligarkët e viteve 1990, i cili ia shiti Rosbank-in e tij Société Générale shumë vite më parë. Pas pushtimit të Putinit, Société Générale donte të distancohej. Pra, Potanin (i cili ende nuk ishte sanksionuar) ndërhyri për të blerë Rosbank me një zbritje masive, duke paguar vetëm 500 milionë euro (545 milionë dollarë). Më pas, Potanin (i cili u sanksionua përfundimisht) u kthye dhe bleu 35% të Tinkoff Bank nga themeluesi i saj, Oleg Tinkov, pasi ky i fundit kritikoi publikisht luftën dhe më pas u grind me Putinin. Sipas vlerësimit të Tinkov, aksionet që ai shiti vlejnë dhjetë herë më shumë se sa pagoi Potanin për to.
Përveç shtetit rus, përfituesit më të rëndësishëm të kësaj rishpërndarjeje ka të ngjarë të jenë miqtë kryesorë të Putinit nga Shën Petersburgu – vëllezërit Yuri dhe Mikhail Kovalchuk, vëllezërit Arkady dhe Boris Rotenberg dhe Genadi Timchenko. Yuri Kovalchuk – i cili njihet si bankieri dhe këshilltari më i afërt i Putinit – zotëron shumicën e stacioneve televizive ruse dhe ka blerë pjesën më të madhe të internetit rus duke blerë mail.ru nga Alisher Usmanov, një oligark që është i afërt me Putinin (por me sa duket jo mjaftueshëm i afërt) .
Në mënyrë të ngjashme, disa industri të tjera në pronësi kryesisht oligarke po rishpërndahen nga ata që janë larguar nga Rusia ose janë distancuar nga Putini tek ata që mbeten besnikë. Jo rastësisht, ata që mbeten në Rusi – me të cilët Putini tani është rrethuar – priren të jenë ata që ndoshta do të arrestoheshin nëse do të shkonin jashtë vendit.
Të tjerë që janë larguar nga Rusia përfshijnë dhjetëra mijëra shkencëtarë të shkëlqyer kompjuterikë të vendit, për të cilët industria e armatimit ka shumë nevojë. Në fakt, aq shumë rusë kanë emigruar në vendet fqinje sa Armenia pret që rritja e saj e PBB-së në vitin 2022 të arrijë në 13%. Ndryshe nga fushat e naftës, ky është një kapital që Putini nuk mund ta shtetëzojë apo ta marrë.
Natyrisht, Putini e ka përdorur situatën për t’u pasuruar edhe më tej. Financial Times raportoi kohët e fundit se, “një gjykatë ruse ka urdhëruar sekuestrimin e një kompleksi hotelesh luksoz në pronësi të miliarderit Oleg Deripaska, një nga oligarkët e paktë që ka kritikuar” luftën. Këto asete vlerësoheshin në 1 miliard dollarë dhe tani ato në thelb i janë dorëzuar Putinit nga një gjykatë, vendimet e së cilës ai kontrollon përfundimisht.
Së fundi, pasuria ruse po rishpërndahet edhe në Perëndim. Kompanitë ruse po detyrohen të shesin filialet e tyre ose të përballen me shtetëzimin, si me objektet e depozitimit të gazit të Gazprom në Gjermani, rafinerinë e naftës të Rosneft në Gjermani dhe rafinerinë e naftës të Lukoil në Siçili.
Sido që të shkojë kjo rishpërndarje në Rusi, tashmë është e qartë se pasuritë e mëdha do të përqendrohen në duart e shtetit dhe miqve dhe kriminelëve më të afërt me Putinin, ndërsa të huajt dhe emigrantët do të shpronësohen. Por Kremlini nuk duket se e ka me ngut. Deri më tani, ai ka përdorur rishpërndarjen si ndëshkim për pabesinë. Por kjo nuk e ka penguar Putinin të konfiskojë hapur pronën për vete.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. Stealing Russia
