Rritja e fundit e yield-eve të obligacioneve qeveritare i ka detyruar drejtuesit e bizneseve dhe investitorët në mbarë botën të përballen me një pyetje kritike: A duhet që korporatat të marrin borxhe me normat aktuale të interesit përpara se ato të rriten më tej? Njëkohësisht, kostoja më e lartë e kapitalit dhe paqëndrueshmëria e vazhdueshme e tregjeve po i shtyjnë investitorët të rishikojnë portofolët e tyre.
Kjo pyetje është bërë gjithnjë e më urgjente ndërsa yield-i i obligacioneve dhjetëvjeçare të Thesarit të SHBA-së është rritur me 50 pikë bazë, duke arritur në 4.5% në më pak se një muaj. Ndërkohë, yield-i i obligacioneve tridhjetëvjeçare po i afrohet 5%, pasi u rrit me 30 pikë bazë vetëm gjatë majit.
Përtej luhatjeve afatshkurtra të tregut, të paktën pesë ndryshime strukturore mund të riformësojnë peizazhin ekonomik global, me potencialin për të përmbysur strategjitë korporative, për të gërryer rendimentet nga investimet dhe për të minuar më tej perspektivat e rritjes.
Së pari, pozita fiskale në përkeqësim e Shteteve të Bashkuara. Parashikimi më i fundit i Zyrës së Buxhetit të Kongresit (CBO) parashikon një yield dhjetëvjeçar të Thesarit prej 4.1% në vitin 2025, duke rënë në 3.8% deri në vitin 2035. Por duke qenë se ky yield tashmë po luhatet rreth 4.5% dhe normat e interesit pritet të mbeten të larta, deficiti federal mund të zgjerohet shumë më shpejt nga sa ishte parashikuar më parë.
Trajektorja fiskale e Amerikës tashmë është e paqëndrueshme, me CBO-në që parashikon se deficiti buxhetor federal do të rritet nga 6.2% e PBB-së në vitin 2025 në 7.3% deri në vitin 2055. Edhe më shqetësues është fakti se raporti borxh-PBB – aktualisht 124.3% – mund të arrijë në 156% deri në vitin 2055 nëse tendencat aktuale vazhdojnë.
Burimi i dytë i pasigurisë lidhet me marrëveshjet e këmbimit për mospagimin e kredive (CDS), të cilët kontribuuan në krizën financiare globale të viteve 2007-2008. Që nga momenti kur Moody’s uli vlerësimin e borxhit sovran të SHBA-së nga niveli maksimal “AAA” në “Aa1” në maj, kostoja e sigurimit kundër një falimentimi të SHBA-së është rritur ndjeshëm, pasi tregjet po e trajtojnë gjithnjë e më shumë borxhin e qeverisë amerikane si një aset me rrezik më të lartë. Në fakt, shpërndarjet e CDS-ve amerikane tani i tejkalojnë ato të vendeve me vlerësime të ngjashme borxhi, si Mbretëria e Bashkuar, dhe po tregtohen në nivele të krahasueshme me ato të Greqisë dhe Italisë, të dyja të vlerësuara me BBB. Po ashtu, sigurimi i borxhit të qeverisë amerikane tani kushton më shumë sesa sigurimi i obligacioneve të qeverisë kineze, pavarësisht nga vlerësimi më i ulët “A1” i Kinës.
Çështja e tretë ka të bëjë me paqartësinë e tregjeve të kredisë private, e cila përbën një dobësi strukturore afatgjatë. BlackRock parashikon që asetet e kredisë private nën menaxhim do ta kalojnë dyfishimin, duke arritur në 4.5 trilionë dollarë deri në vitin 2030. Me rritjen e fluksit të kapitaleve në tregjet private – si në kapital ashtu edhe në borxhe – çmimet bëhen më pak transparente, duke e bërë më të vështirë për investitorët të vlerësojnë asetet.
Zgjerimi i vazhdueshëm i tregjeve private të paqarta gjithashtu rrit rrezikun e akumulimit pa u vënë re të levave financiare. Pjesa më e madhe e këtij borxhi ndodhet përtej mbikëqyrjes rregullatore, duke i lënë analistët dhe politikëbërësit pa të dhënat e nevojshme për të vlerësuar apo modeluar përmasën reale të rrezikut sistemik.
Tregjet e pakontrolluara të kredisë mund të jenë veçanërisht të ndjeshme ndaj dështimeve zinxhir, ndërkohë që normat e larta të interesit rrisin rrezikun e mospagimeve. Nëse këto dobësi nuk adresohen, ato mund të shkaktojnë vështirësi të përhapura financiare dhe humbje vendesh pune, duke sjellë përfundimisht një ngadalësim ekonomik.
Së katërti, duket se marrëdhënia mes dollarit amerikan dhe normave të interesit po ndryshon. Historikisht, rritja e yield-eve të obligacioneve ka mbështetur një dollar më të fortë, ndërsa rënia e tyre e ka dobësuar atë. Që nga fundi i marsit, megjithatë, yield-et e obligacioneve janë rritur, edhe pse dollari ka rënë me 6% ndaj euros. Kjo mospërputhje sugjeron që tregjet globale po rivlerësojnë primin për të mbajtur dollarë dhe tani po kërkojnë kthime më të larta.
Edhe aksionet amerikane kanë qenë të paqëndrueshme, gjë që tregon se rivlerësimi i primeve të rrezikut për asetet në dollarë shtrihet edhe në tregjet e kapitalit. Yield-et në rritje ulin vlerën e obligacioneve ekzistuese, duke sinjalizuar se Thesarët nuk shihen më si një mbrojtje e besueshme ndaj luhatjeve të tregut të aksioneve.
Së fundmi, shumë amerikanë mbeten të ekspozuar ndjeshëm ndaj tregut të aksioneve. Sipas një vlerësimi, aksionet përbëjnë më shumë se 70% të aseteve financiare të familjeve amerikane. Kjo e bën veçanërisht shqetësuese rritjen e fundit të yield-eve të obligacioneve dhe të pasigurisë ekonomike, pasi të dyja tregojnë për ndryshime themelore në dinamikat e tregut.
Drejtuesit e bizneseve dhe investitorët që kanë më shumë gjasa të kenë sukses në këtë peizazh në ndryshim të shpejtë do të jenë ata që kuptojnë implikimet e gjera të tendencave ekonomike dhe gjeopolitike. Në një mjedis të karakterizuar nga pasiguri në rritje, ata duhet të jenë të gatshëm t’i përshtatin portofolët dhe strategjitë e shpërndarjes së kapitalit për të marrë parasysh një gamë më të gjerë rreziqesh dhe rezultatesh të mundshme.
Marrë me autorizim nga Project Syndicate, 2016. Ripublikimi mund të bëhet vetëm me lejen e Project Syndicate. The Sources of Global Economic Uncertainty
